asab tizimining umumiy fiziologiyasi

DOCX 313,2 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1701238913.docx asab tizimining umumiy fiziologiyasi reja: 1. umurtqasiz hayvonlarning asab tizimi. 2. umurtqali hayvonlarning asab tizimi. 3. neyronlar turkumi. umurtqasiz hayvonlarning asab tizimi. asab tizimi, integratsiyaning ixtisoslashgan tizimi sifatida, tarkibiy va funktsional rivojlanish yo’lida bir necha davrdan o’tadi. umurtqasizlar o’rtasida asab tizimining eng oddiy turi diffuziyali asab tizimi ko’rinishida bo’lib, u kovakichlilarda uchraydi. ularning asab tarmog’i multipolyar va bipolyar neyronlar yig’indisi ko’rinishida bo’lib, ushbu neyronlarning o’simtalari bir-biriga yondosh yoki kesishgan, hamda akson va dendritlarga funktsional differentsiatsiyalanish imkoniyatidan mahrumdir. diffuziyalangan asab tarmog’i markaziy va chetki periferik bo’limlarga bo’linmagan, ektoderm va entodermda lokallashgan bo’lishi mumkin. epidermal asab o’ramlari ancha yuqori tashkillashgan umurtqasizlarda (yassi va halqasimon chuvalchanglarda) ham uchrashi mumkin, lekin bu erda ular mustaqil bo’lim sifatida ajralib turadigan mat ga bo’ysinadi. yuksak umurtqasizlarda (halqali chuvalchanglar mollyuskalar, bo’g’imoyoqlilar) asab elementlari gangliolanishi yanada rivojlanadi. ko’pchilik halqasimon chuvalchanglarda qorin o’zaklari shunday shaklda gangliyalanganki, tanasining har bir segmentida bir juft gangliya shakllanadi. sodda annelidlarning bir dona …

ida tarkibiy o’zaro munosabatlarini murakkablashish yo’nalishida ham boradi. shu tufayli ham, zamonaviy adabiyotlarda, qorin asab zanjirini umurtqali hayvonlarning orqa miyasi bilan tenglashtirish tendentsiyasi mavjud. gangliyalarda, orqa miyadagi kabi, o’tkazuvchi yo’llarning yuza joylashishi, neyropilni motor, sezuvchi va assotsiativ qismlarga differentsiyalanishi qayd qilingan. umurtqasizlarda ganglionizatsiya jarayoni tarqoq-tugun tipidagi asab tizimini shakllanishiga olib kelishi mumkin. bu xol mollyuskalarda uchraydi. bosh oyoqli mollyuskalarda va xasharotlarda miyaning progressiv rivojlanishi, xulq-atvorni boshqarishning buyruk tizimini o’ziga xos ierarxiyasini paydo bo’lishi uchun zamin yaratadi. hasharotlarning segmentar gangliyalarida va mollyuskalar miyasining xalqumosti massasida integratsiyaning tuban darajasi, elementar harakat aktlarini koordinatsiyasi va avtonom faoliyati uchun xizmat qiladi. shu bilan birga miya, keyingi integratsiyaning ancha yuqori darajasini o’zida namoyon qiladiki, bu erda, biologik muhim axborotni analizatorlararo sintez va baholashi amalga oshirilishi mumkin. ushbu jarayonlar asosida, segmentar markazlar neyronlarini ishga tushirish variantlarini ta’minlovchi, pastga tushuvchi buyruqlar shakllanadi. filogenetik rivojlanishning boshlang’ich davrlarida evolyutsion daraxtning ikkinchi yo’g’on shohi shakllanib, u ignaterililar va xordalilarning paydo …

va parasimpatik asab tutamlarining manbai hisoblanadi. ancha qadimgi xordalilarda (kalla suyagi bo’lmaganlarda) bosh miya bo’lmaydi va asab naychasi kam differentsiyalangan holatda namoyon bo’ladi. mat rivojlanishining ushbu davri spinal davr sifatida belgilanadi. kalla suyagi bo’lmagan (lantsetnik) hozirgi zamon hayvonlarining asab naychasi, ancha yuqori takomillashgan umurtqalilarning orqa miyasi kabi, metamer tuzilmaga ega va 62-64 segmentdan iborat bo’lib, ularning markazidan orqa miya kanali o’tadi. har bir segmentdan qorin (harakatlantiruvchi) va bel (sezuvchi) ildizchalar shoxlangan bo’lib, ular aralash asablarni hosil qilmasdan, balki alohida ustun ko’rinishida o’tadi. asab naychasining bosh va dum qismlarida rode gigant hujayralari lokallashgan bo’lib, ularning yo’g’on aksonlari o’tkazuvchi apparatni hosil qiladi. evolyutsiyaning keyingi davrida, integratsiyaning ayrim funktsiyalari va tizimlarini orqa miyadan bosh miyaga o’tishi, ya’ni entsefalizatsiya jarayoni kuzatilgan bo’lib, u umurtqasiz hayvonlar misolida ko’rilgan. kalla suyagi bo’lmaganlar darajasidan, to yumaloq og’izlilar darajasigacha bo’lgan filogenetik rivojlanish davrida, distant retseptsiya tizimlari ustidagi qurilma sifatida bosh miya shakllanadi. hozirgi zamon yumaloq og’izlilarining mat ni …

adi. hid bilish retseptorlarining rivojlanishi esa oldingi yoki oxirgi miyaning shakllanishiga ko’maklashib, unga kuchsiz rivojlangan oraliq miya qo’shiladi. embriogenez jarayonida, asab naychasining bosh qismlari uchta miya pufakchalari rivojlanishiga asos bo’ladi. oldingi pufakchadan oxirgi va oraliq miya shakllanadi, o’rta pufakcha o’rta miyaga differentsiyalanadi, orqa pufakchadan esa uzunchoq miya va miyacha hosil bo’ladi. shunga o’xshash, miyaning ontogenetik rivojlanish rejasi umumrtqalilarning boshqa sifatlarida ham saqlanadi. umurtqalilarda harakat xulq-atvorining ancha murakkab shakllarining paydo bo’lishi, orqa miya tashkil topishini mukammallashuvi bilan birga sodir bo’ladi. tog’ayli baliqlar (akula, skat) orqa miyasining efferent qismida turli progressiv o’zgarishlar kuzatiladi. orqa miya ichidagi motor aksonlar yo’li qisqaradi, uning o’tkazuvchi yo’llarini differentsiatsiyasi davom etadi. tog’ayli baliqlardagi yonbosh ustunlarning ko’tariluvchi yo’llari uzunchoq miya va miyachaga qadar boradi. shu bilan birga, orqa miyaning orqa ustunlarining ko’tariluvchi yo’llari differentsiyalashmagan va qisqa bo’g’imlardan tuzilgan. pastga tushuvchi yo’llar rivojlangan retikulospinal trakt va vestibulolateral tizimni hamda miyachani orqa miya bilan bog’lovchi yo’llar orqali namoyon bo’ladi. uzunchoq …

harlardan tarkib topgan. akulalarning yarim sharlarida eski po’stloq (arxikorteks) va qadimgi po’stloq (paleokorteks) to’kimalari joylashgan. shunday qilib, tog’ayli baliqlarda miya tashkil topishining ixtiopsid tipini asosiy ko’rinishlari shakllanadi. uning o’ziga xos ko’rinishi, motor markazlari ishini koordinatsiya qiladigan va xulq-atvorni tashkillashtiruvchi integratsiyaning segmentlar usti apparati borligidadir. ushbu integrativ funktsiyalarni o’rta miya va miyacha amalga oshiradi. umurtqalilarning suvda yashash tarzidan quruqlikda yashash tarziga o’tishi mat da butun bir o’zgarishlar bilan bog’liq. masalan, amfibiyalarning orqa miyasida ikkita yo’g’onlashgan joy paydo bo’lib, ular qo’l va oyoqlarga mos ko’rinishga ega. spinal gangliyalarda, bipolyar sezuvchi neyronlarning o’rnida, t-simon shoxlangan o’simtalari bo’lgan unipolyar neyronlar jamlanadi. oxirgilari, tana hujayralarining ishtirokisiz, qo’zg’alishni ancha yuqori tezlikda o’tkazishni ta’minlaydi. suvda va quruqlikda yashovchilar terisining periferiyasida ixtisoslashgan retseptorlar va retseptorli yuzalar shakllanadi. miya ustunida ham, turli bo’limlarning funktsional mohiyatini qayta taqsimlash bilan bog’liq bo’lgan, tarkibiy o’zgarishlar sodir bo’ladi. baliqlarga nisbatan, ancha stereotip lokomotsiyaga ega bo’lgan amfibiyalarda miyachaning sezilarli darajada reduktsiyasi kuzatiladi. amfibiyalarda evolyutsion …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"asab tizimining umumiy fiziologiyasi" haqida

1701238913.docx asab tizimining umumiy fiziologiyasi reja: 1. umurtqasiz hayvonlarning asab tizimi. 2. umurtqali hayvonlarning asab tizimi. 3. neyronlar turkumi. umurtqasiz hayvonlarning asab tizimi. asab tizimi, integratsiyaning ixtisoslashgan tizimi sifatida, tarkibiy va funktsional rivojlanish yo’lida bir necha davrdan o’tadi. umurtqasizlar o’rtasida asab tizimining eng oddiy turi diffuziyali asab tizimi ko’rinishida bo’lib, u kovakichlilarda uchraydi. ularning asab tarmog’i multipolyar va bipolyar neyronlar yig’indisi ko’rinishida bo’lib, ushbu neyronlarning o’simtalari bir-biriga yondosh yoki kesishgan, hamda akson va dendritlarga funktsional differentsiatsiyalanish imkoniyatidan mahrumdir. diffuziyalangan asab tarmog’i markaziy va chetki periferik bo’limlarga bo’linmagan, ektoderm va...

DOCX format, 313,2 KB. "asab tizimining umumiy fiziologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: asab tizimining umumiy fiziolog… DOCX Bepul yuklash Telegram