ichki sekretsiya bezlari

DOCX 1.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1701239140.docx ichki sekretsiya bezlari reja: 1. gormonlar va gormonal regulyatsiya haqida tushuncha. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri. 2. gipofiz, epifiz, qalqonsimon bez va qalqonsimon bez oldi bezlari, ayrisimon bez. 3. buyrak usti bezlari. me’da osti bezining endokrin qismi; jinsiy bezlar. gormonlar va gormonal regulyatsiya haqida tushuncha. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri. yuksak hayvonlarda va odamda organizmning turli qismlari faoliyatining mutanosibligi nerv va endokrin sistemalar tomonidan boshqariladi. mushaklar va bezlarning biror ta’sirga millisekundlarda o’lchanadigan javob reaksiyalari nerv sistema tomonidan boshqariladi. ichki sekretsiya bezlarining gormonlari esa qon yoki hujayralar aro suyuqlikka ajratilib, qon bilan tananing boshqa qismlariga yetkaziladi va organlarning faoliyatini boshqaradi (87-rasm). 87-rasm. tashqi (a) va ichki (b) sekretor bezlarning tuzilish chizmasi. 88-rasm. ichki va aralash sekretsiya bezlarining joylashuvi. 1- epifiz; 2 – gipofiz; 3 – qalqonsimon bez; 4 – ayrisimon bez (timus); 5 – buyrak usti bezlari; 6 – me’da osti bezi; 7a – tuxumdon; 7b – urug’don. gormonlarning ta’siri …

ldosh) kiradi (88-rasm). ichki sekretsiya bezlari sof endokrin bezlar va aralash bezlarga bo’linadi. sof endokrin bezlarning chiqaruv naylari bo’lmaydi. ularning mahsulotlari to’g’ridan-to’g’ri qonga chiqariladi. aralash bezlarga me’da osti bezi va jinsiy bezlar kiradi. me’da osti bezining orolcha hosil qilgan hujayralari gormon ishlab chiqaradi. ekzokrin qismi esa pankreatik shira ishlab chiqaradi. jinsiy bezlarda gormonlar bilan birga jinsiy hujayralar ham ishlab chiqariladi. gormonlarni (gormeyn – qo’zg’atmoq, ta’sir etmoq) biror-bir kimyoviy birikmalar qatoriga kiritib bo’lmaydi. hamma gormonlar organik moddalar bo’lib, ularning ayrimlari oqsillar, aminokislotalarning hosilalari (insulin, timozin, gipofiz gormonlari) yoki steroidlardir (buyrak usti bezining po’stloq qismi va jinsiy bezlarning gormonlari). gormonlarning tanlab ta’sir ko’rsatishi har bir gormonning maxsus “nishon hujayralari” borligi bilan ifodalanadi. nishon hujayralarning membranasida o’ziga xos gormonlarni taniydigan maxsus retseptorlari bo’ladi. gormon retseptor bilan birikishi natijasida hujayra sitoplazmasida siklik amf faollashadi va hujayraning funksional holati kuchayadi. steroid gormonlar to’g’ridan-to’g’ri yadroga ta’sir etib, transkriptsiya jarayonlarini kuchaytiradi. 8-jadval. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri …

nuviga ta’sir etadi. 6 tireotrop gormon gipofizning oldingi bo’lagi qalqonsimon bezning o’sishi va tiroksin gormonining sintezini stimullaydi. 7 aktg (adrenokortikotrop gormon) gipofizning oldingi bo’lagi buyrak usti bezining po’stloq qismining o’sishini va unda gormon-larning sintezini kuchaytiradi. 8 gonadotrop gormonlar: fsg (follikulalarni stimulovchi gormon) gipofizning oldingi bo’lagi ovogenez va spermatogenez jarayon-larini boshqaradi. 9 lg (lyuteinlovchi gormon) gipofizning oldingi bo’lagi tuxumdonda estrogen va proge-steronning, urug’donda testesteron-ning hosil bo’lishini va ajralishini boshqaradi. 10 ltg (lyuteotrop ya’ni prolaktin gormoni) gipofizning oldingi bo’lagi tuxumdonlardan estrogen va progesteronning sekretsiyasini, sut bezlaridan sut hosil bo’lishini kuchaytiradi. onalik instinktini boshqaradi. 11 intermedin gipofizning o’rta bo’lagi terida melanin pigmentining sintezini boshqaradi. 12 tiroksin qalqonsimon bez asosiy modda almashinuvning jadalligini oshiradi. (oksidlash jarayonini kuchaytiradi) 13 tireokaltsitonin qalqonsimon bezning parafollikulyar hujayralari kalsiy va fosfor almashinuvini boshqaradi. 14 paratgormon qalqonsimon bez oldi bezi kalsiy va fosfor almashinuvini boshqaradi. 15 timozin timus (ayrisimon bez) gipofizning gonadotrop funksiyasini susaytiradi. yosh bolalarning o’sishiga ijobiy ta’sir etadi. …

z qismi qon tomirlarni toraytirib, bosimni oshiradi. 21 insulin me’da osti bezi endokrin qismining β-hujayralari, qonda glyukozaning miqdorini kamaytirib, to’qimalarda glikogen holida to’planishini ta’minlaydi. 22 glukagon α-hujayralari, glikogenni glyukozaga aylantirib, qonga chiqaradi. 23 somatostatin d-hujayralari β,α hujayralarning faoliyatini to’xtatadi, pankreatik shira ajralishini pasaytiradi. 224 testosteron urug’donning oraliq hujayralari erkaklik jinsiy belgilarining rivoj-lanishi va saqlanishini ta’minlaydi. 25 estradiol tuxumdonning follikulalarini qoplovchi hujayralar ayollar jinsiy belgilarining rivojlanishi va saqlanishini ta’min-laydi. 26 progesteron tuxumdonning sariq tanasi, yo’ldosh estradiol bilan birga hayz siklni boshqaradi. bachadon shilliq qavatini qon bilan ta’minlaydi. 27 xorionik gonadotropin yo’ldosh boshqa gormonlar bilan birga homilaning saqlanishini ta’minlaydi gipofiz, epifiz, qalqonsimon bez va qalqonsimon bez oldi bezlari, ayrisimon bez. 90-rasm. gipofizning oldingi bo’lagining hujayralari. 1 – gonadotropotsitlar; 2 – tireotropotsitlar; 3 – somatotropotsitlar; 4 – kambial hujayralar; 5 – kapillyarlar. gipofiz. gipofiz boshning turk egari chuqurchasida joylashgan bo’lib, oraliq miyaning voronkasi bilan gipofiz oyoqchasi orqali bog’langan, kattaligi no’xatdek bo’lib, og’irligi 0,5 …

zmning o’sishiga, ayniqsa uzun suyaklarning o’sishiga ta’sir etadi. o’sayotgan organizmda bu gormonning ko’p ishlanishi gigantizm kasalligiga olib keladi. (91-rasm). bunday odamlarning bo’yi 240 sm gacha yetadi. lekin ularning tanasining proporsiyasi saqlanib qoladi. aksincha, o’sayotgan organizmda bezning gipofunksiyasi organizmning o’sishdan qolishiga sabab bo’ladi. bunday odamlarning bo’yi 120 sm oshmaydi, lekin tana proporsiyasi va aqliy qobiliyati saqlanib qoladi. bu kasallikni nanizm deyiladi o’sishdan to’xtagan 92-rasm. akromegaliya kasalligi organizmda somototrop gormonining gipersek-retsiyasi akromegaliya kasalligiga sabab bo’ladi. (92-rasm).bunda tananing hali o’sishdan to’xtamagan a’zolari (qo’l panjasi, pastki jag’, quloq, til) haddan tashqari kattalashib ketadi. o’sish gormoni bundan tashqari bir qator oraliq almashinuvga maxsus ta’sir ko’rsatadi. bu gormon oqsillar, yog’lar va uglevodlar almashinuviga ham ta’sir ko’rsatadi. epifiz. epifiz bosh miyaning asosida, miyaning yumshoq pardasi bilan tomirlar chigali orasida joylashgan endokrin bez bo’lib, og’irligi 0,2 g keladi. epifiz tashqi tomondan biriktiruvchi to’qimali kapsula bilan o’ralgan. epifizning parenximasida 2 xil hujayralar farq qilinadi. 1. neyrosekretor hujayralar – pinealotsitlar. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlari"

1701239140.docx ichki sekretsiya bezlari reja: 1. gormonlar va gormonal regulyatsiya haqida tushuncha. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri. 2. gipofiz, epifiz, qalqonsimon bez va qalqonsimon bez oldi bezlari, ayrisimon bez. 3. buyrak usti bezlari. me’da osti bezining endokrin qismi; jinsiy bezlar. gormonlar va gormonal regulyatsiya haqida tushuncha. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri. yuksak hayvonlarda va odamda organizmning turli qismlari faoliyatining mutanosibligi nerv va endokrin sistemalar tomonidan boshqariladi. mushaklar va bezlarning biror ta’sirga millisekundlarda o’lchanadigan javob reaksiyalari nerv sistema tomonidan boshqariladi. ichki sekretsiya bezlarining gormonlari esa qon yoki hujayralar aro suyuqlikka ajratilib, qon bilan tananing boshqa qismlariga yetkaziladi...

DOCX format, 1.3 MB. To download "ichki sekretsiya bezlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlari DOCX Free download Telegram