ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi kurs ishi

PDF 20 pages 457.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 457.8 KB

File type PDF

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya bo`limi fiziologiya, genetika va biokimyo kafedrasi 5420100-biologiya odam va hayvonlar fiziologiyasi fanidan kurs ishi mavzu: “ichki sekresiya bezlari fiziologiyasi” bajardi: 401 -guruh abdullayeva yu. tekshirdi: b.f.n. ismayilova m.a. samarqand – 2014 ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi reja: 1. ichki sekresiya bezlarining umimiy tavsifi 2. endokrin bezlar faoliyatini o`rganish usullari 3. qalqonsimon bez 4. qalqonsimon bez faoliyatining boshqarilishi ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi organizmdagi barcha bezlar sekretsiya xiliga qarab katta ikki guruhga: tashqi sekretsiya bezlari, ya'ni ekzokrin bezlar va ichki sekretsiya bezlari, ya'ni endokrin bezlarga bo'linadi. tashqi sekretsiya bezlari deb mustaqil chiqaruv yo'llari bo'lgan, o'zida hosil bo'ladigan suyuqliklar, shiralarni tana yuziga, ovqat hazm qilish kanali, siydik-tanosil yo'llariga yoki tashqi muhit bilan tutashgan boshqa bo'shliqlarga ajratadigan bezlarga aytiladi. ichki sekretsiya bezlari, ya'ni endokrin bezlar deyilganda esa mustaqil chiqaruv yo'llari bo'lmagan bezlar tushuniladi. …

2 / 20

senta, epifiz, ayrisimon (timus) bez, gep tizim, gipotalamus. bulardan tashqari, organizmdagi turli organlarning maxsus hujayralari ham har xil biologik faol moddalarni ajratadilar. ichki sekretsiya bezlaridan ishlanib chiqadigan mahsulotlar, ulardan ajraladigan suyuqliklarga - gormonlar (horman - qo'zg'ataman) deyiladi. gormonlar qonga yoki boshqa suyuqliklarga chiqarilganidan so'ng, ular bilan organizmning to’rli organ va to'qimalariga tarqaladi hamda ma’lum nishon organ yoki to'qimalardagi hayotiy jarayonlarga belgili ta'sir qilib, ular faoliyatini o'zgartiradi. gormonlar ta'siri uch xil yo'nalishda amalga oshadi: birinchidan, ularning ba'zilari to'qimalardagi moddalar almashinuviga ta'sir ko'rsatsa, ikkinchidan, organizmning shakllanishiga, metamorfozga, to'qima va organlar ixtisoslashishining jadallashuviga ta'sir ko'satadi. uchinchi xillari esa, organlar yoxud organizm faoliyatini o'zgartiradi. masalan, buyrak usti bezidan ishlanib chiqiladigan adrenalin gormoni, me'da osti bezining insulin va glyukogon gormonlari organizmda uglevod almashinuviga, uning boshqarilishiga faol ta'sir ko'rsatadi. qalqonsimon bez gormoni esa organizmda organik moddalarni parchalanishini jadallashtiradi. bu bezning gormoni metamorfozga ham faol ta'sir ko'rsatadi. uning bu xususiyatini ayniqsa, baqalarda yaxshi kuzatsa bo'ladi. adrenalinning yurak …

3 / 20

n, qanday bo'lmasin ma'lum bir gormon organizmdagi muayyan organ faoliyatiga ta'sir ko'rsatadi va unda tegishli o'zgarishlarni keltirib chiqaradi. gormonlar tegishli bezlarda uzluksiz ravishda hosil bo'lib, tegishli organlarda uzluksiz parchalanadi. odam va har turdagi hayvonlarning bir-xil turdagi gormonlari o'z xossalari jihatidan bir-biridan odatda ko'p farq qilmaydi. shu sababli zaruriyat tug'ilganda bir turdagi hayvonning ko'pchilik gormonlarini boshqa bir turdagi hayvonlarga yuborish mumkin. gormonlar bevosita qonga yoki boshqa suyuqliklarga chiqarilganidan keyin ular organizmning barcha organ va to'qimalariga yetib boradi va shu tariqa hosil bo'lgan joydan ancha uzoqdagi organ va to'qimalar faoliyatiga ham ta'sir ko'rsata oladi. biroq, ayrim organlardagi maxsus hujayralarda hosil bo'ladigan gormonsimon moddalar "hujayra gormonlari" boshqa organlarga o'tmaydi. shu sababli ular hosil bo'lgan joydagina o'z ta'sirini namoyon qiladi. bunday "hujayra gormonlari"dan tashqari "to'qima gormonlari" ham bor. ular organizmning belgili qismlarida, muayyan to'qimalarda hosil bo'ladi va hosil bo'lish jarayonida qo'shni to'qimalarga sizilib o'tib turadi, shunday yo’l bilan mahalliy ta'sir ko'rsatadi. gormonlar nerv impulslariga …

4 / 20

insulin va boshqalar oqsil biosintezining boshqarilishida va u orqali irsiy belgilarning nasldan-naslga o'tishida ishtirok etadi. jumladan, bu gormonlar, xromosomalardagi dnkga ta'sir ko'rsatib, uning tegishli qismlarini maxsus oqsil, qoplovchi modda- gistonlardan xolos bo'lishiga yordam beradi. informatsion rnkning har bir yangi molekulasi faqatgina dnkning o'sha gistonlardan xolos bo'lgan qismidagina hosil bo'ladi. informatsion rnk esa oqsil biosintezini, demak, irsiy xususiyatlarini belgilaydi. shu tariqa gormonlar organizmning irsiy xususiyatlariga ta'sir ko'rsatadi. organizmdagi barcha endokrin bezlar fuksional jihatdan bir-biriga juda aloqador, ular asab tizimi faoliyati bilan ham mahkam bog'langan. ichki sekretsiya bezlari asab tizimining eng yaqin hamkori sifatida organizmdagi barcha jarayonlarning boshqarilishida ishtirok etgani bilan, o'zining faoliyati ham neyrogumoral ravishda boshqariladi va organizmning uzluksiz o'zgarib turgan ehtiyojiga moslanib boradi. markaziy asab tizimi, birinchi navbatda, gipotalamus va undagi tegishli yadrolar organizmdagi turli organlarning holati, to'qimalardagi tegishli moddalarning miqdori to'g'risida muntazam ravishda axborot olib turadi. zaruriyatga qarab gipotalamus yadrolari gipofizga nerv impulslari yuboradi va u orqali ko'pchilik endokrin …

5 / 20

ya bezi uning gormoni bilan idora etiladigan organlar faoliyati bilan muntazam ravishda o'zaro aloqada, qaytar bog'lanishida bo'ladi. boshqacha aytganda, tegishli endokrin bezlardan nechog'li ko'p gormon ajralishi o'sha bez ta'siri o'tadigan organ holatiga bog'liq va aksincha. modomiki shunday ekan, ya'ni bezning gormoni boshqasining holatiga ta'sir qiladi va aksincha. endokrin bezlarning o'zaro aloqadorligini tushuntirish uchun 1941 yilda m.m.zavodovskiy o'zaro musbat-manfiy ta'sir to'g'risidagi prinsipini olg'a surdi. bu tamoyilgaqa ko'ra, o'zaro bog'liq bo'lgan ikkita endokrin bezdan birining gormoni ikkinchisining faoliyatiga salbiy ta'sir ko'rsatsa, ikkinchisining gormoni birinchisining faoliyatiga ijobiy ta'sir qiladi. masalan, gipofizni oldingi qismining gormonlari qalqonsimon bez, buyrak usti bezi va jinsiy bezlar faoliyatini kuchaytiradi. ammo, bu bezlarning ayrim gormonlari gipofizning oldingi qismidan molekulalar yetilishini tezlashtiruvchi gormon ajralishini susaytiradi. biroq, organizmdagi hamma endokrin bezlar ham bu tamoyilga bo'ysinavermaydi. shunday bo'lsa-da, endokrin bezlarning qaytar bog’lanishda ishlashi ular faoliyatining neyrogumoral yo'l bilan boshqarilishida salmoqli o'rin egallaydi. bir endokrin bez bir necha xil gormon ajratadi. bu gormonlarning …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi kurs ishi"

ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya bo`limi fiziologiya, genetika va biokimyo kafedrasi 5420100-biologiya odam va hayvonlar fiziologiyasi fanidan kurs ishi mavzu: “ichki sekresiya bezlari fiziologiyasi” bajardi: 401 -guruh abdullayeva yu. tekshirdi: b.f.n. ismayilova m.a. samarqand – 2014 ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi reja: 1. ichki sekresiya bezlarining umimiy tavsifi 2. endokrin bezlar faoliyatini o`rganish usullari 3. qalqonsimon bez 4. qalqonsimon bez faoliyatining boshqarilishi ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi organizmdagi barcha bezlar sekretsiya xiliga qarab katta ikki guruhga: tashqi sekretsiya bezlari, ya'ni ekzokr...

This file contains 20 pages in PDF format (457.8 KB). To download "ichki sekretsiya bezlari fiziologiyasi kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlari fiziol… PDF 20 pages Free download Telegram