ichki sekretsiya bezlari. tayanch-harakatlanish tizimining fiziologiyasi

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1349718525_10867.doc ichki sekretsiya bezlari www.arxiv.uz ichki sekretsiya bezlari. tayanch-harakatlanish tizimining fiziologiyasi reja: 1. ichki sekretsiya bezlari. 2. skelet tizimi. 3. muskullar fiziologiyasi. tayanch iboralar: ichki sekretsiya bezlari, skelet, muskul, gormon, embrion, qalqonsimon bez, gipofiz bezi, tiroksin, oksidlanish, osteogenez, timus. 1. ichki sekretsiya bezlari. tirik organizmdagi barcha fiziologik protsesslar maxsus biologik aktiv moddalar bilan boshqarilib, regulyatsiya qilib boriladi. bunday moddalar maxsus organlar orqali doimiy suratda qonga ajralib turadi va ular gormonlar deyiladi. gormonlarni ajratib chiqaruvchi bezlarni ichki sekretsiya bezlari yoki endokrin bezlar deyiladi. barcha ichki sekretsiya bezlarining maxsus gormon chiqarish yo`llari bo`lmasdan, gormon to`g`ridan-to`g`ri qonga chiqariladi. barcha gormonlar organizmda funktsiyalar koordinatsiya qilinishida, boshqarilishida aktiv qatnashadi. har bir gormon spetsifik ta`sir etish xususiyatiga ega. masalan bir gruppa gormonlar ayrim to`qima va organlarga ta`sir etsa ikkinchi bir xillari moddalar almashinuviga, fermentlarga ta`sir etadi. gormonlar turli xil faktorlar tasirida tez parchalanib ketish xususiyatiga ega. gormonlarning biron jarayonga ta`sir qilishi boshqariluvchan xususiyatga ega. masalan gormon …

yillardagi ma`lumotlarga qaraganda ona qornida rivojlanayotgan bola organizmida ba`zi bir endokrin bezlar-gipofiz, qalqon bezi va yurak usti bezlarining po`stloq qismi shakllangan bo`ladi. bola 5-6 oylik bo`lganida qalqonsimon bez tez rivojlanadi va o`zining boshqa bezlar orasida gegemonligini 2-2,5 yoshgacha saqlaydi. bola 6-7 yoshga kirganda gipofizning oldingi qismi shiddat bilan rivojlanadi. jinsiy yetuklik davriga kelib gegemonlikni jinsiy bezlar oladi. qalqonsimon bez-ichki sekretsiya bezlari ichida eng kattasi hisoblanib, uning gormoni qalqonsimon oldi bezining ajratgan gormoni tiroksin va triyodtirozindir. bu bezda butun organizmdagi yodning 20% saqlanadi. bu bezning gormonlari ancha barqaror bo`lib, qonga chiqarilganidan so`ng 50-70 kungacha saqlanadi. bu bezning katta odamlar organizmi uchun ahamiyati shundan iboratki uning gormonlar ta`siri ostida oksidlanish protsesslari tezlashadi. tiroksin organizm tomonidan kislorodning o`zlashtirib olishini tezlashtiradi. shuning uchun ham bunday tiroksin bezdan ko`plab ajralib chiqarilganida yurak urishi tezlashadi, odam tez-tez nafas ola boshlaydi. temperatura ko`tariladi va hakozo. bundan tashqari tireoid gormonlar uglevodlar, oqsillar va yog`lar parchalanishini ham kuchaytiradi. shuning …

qarib boradi. yosh va katta organizmda paratgormonlar kaltsiy-fosfor almashinuviga ta`sir etar ekan, nerv-muskul qo`zg`alishini ham boshqarib boradi. bu gormonlarning yosh organizmda yetarli bo`lishi suyaklarning o`sishi va rivojlanishini ta`minlaydi (osteoliz, osteogeniz). gistofiziologik tekshirishlar shuni ko`rsatdiki, bezlarning to`liq shakllanishi 4-6 yoshlarda kuzatiladi. bu bezlar juda kichik bo`lishidan qat`iy nazar organizm uchun muhim rol o`ynaydi, ya`ni tanadan ajratib olib tashlansa titroqlik kasalligi yuzaga keladi va organizm halok bo`ladi. timus(ayrisimon bez) bu bezning organizmda bajaradigan funktsiyasi kamroq o`rganilgan bo`lib, undan ajraladigan gormonlar ko`pgina bezlar, gormonining organizm tomonidan realizatsiya qilinishini ta`minlaydi (samototrop gormon, kortizol, insulin va boshqalar). ba`zi bir ma`lumotlarga qaraganda timus organizm rezistentligini oshirish uchun muhim rol o`ynar ekan. timusning yana bir gormoni- timozin yaqinda aniqlandi. u asosan yirik shohli qoramollar bezidan ajratib olingan. epifiz. bu bezning asosiy gormoni adrenoglorulotropin va melatonin hisoblanadi. adrenoglomerulotropin buyrak usti bezlaridan aldosteron ajralishini kuchaytiradi. melatonin esa jinsiy bezlar ishini tormozlab turadi. epifiz bezining eng kuchli ishlashi 5-7 yoshlarga …

. tug`ilishdan keyin insulin miqdori ba`zi bir o`zgarishlarga uchraydi. uning eng ko`p miqdori o`rta yosh odamlarda bo`ladi, keksaygan sari esa kamayib boraveradi. adashgan nervlar qitiqlanishi insulinning ajralishini kuchaytirsa, simpatik nervning qitiqlanishi kamaytiradi. glyukagon yog` to`qimalaridagi yog`ning parchalanishini tezlashtiradi. glyukagon miqdorining yoshga qarab o`zgarishi juda ham kam o`rganilgan. keksaygan sari glyukagon miqdori erkaklarda ham, ayollarda ham birmuncha kamayadi. 2 skelet tizimi. odam bajaradigan har qanday harakat tanadagi muskullarning qisqarishi tufayli yuzaga keladi. muskul qisqarishi uchun esa unga nerv tolalari orqali impulslar kelishi kerak. muskullarning qisqarib, ma`lum ish bajarishida suyaklar katta ahamiyatga ega, chunki ular tayanch vazifani bajaradi. skelet nerv sistemasi va ichki organlarni tashqi ta`sirdan himoya qiladi. odam skeletida 206ta suyak bor. katta odamlarda tanadagi barcha suyaklar umumiy tana og`irligining 18% ni, xotin-qizlarda esa 16% ni, bolalarda 14% ni tashkil qiladi. shundan 85tasi juft suyaklar va 36 tasi toq suyaklar. tanadagi barcha suyaklar shakliga ko`ra-o`zun, yassi, qisqa va aralash suyaklarga bo`linadi. …

odamlarnikidan tubdan farq qiladi. masalan, ularda miya qutisining miya va yuz qismlari nisbati 6:1 bo`lsa katta odamlarda 2,5:1 dir. bolalar tug`ilganidan keyin ham miya qutisining skeleti 7 yoshgacha o`sadi, ayniqsa jadal o`sishi birinchi yoshda kuzatiladi. umurtqa pog`onasi 24 ta erkin alohida turuvchi (7ta bo`yin,12ta kurak va 5ta bel umurtqalari) va 9-10 ta birga qo`shilib o`sgan umurtqalar (5ta dum, 4 yoki 5 ta dumg`aza umurtqalari)dan iborat. umurtqa pog`onasi tog`ay to`qimasidan rivojlanadi. 3 yoshdan boshlab umurtqalar ham bo`yiga ham eniga baravar o`sadi. 5-7 yoshlardan boshlab esa bo`yiga tezroq o`sadi. umurtqa pog`onasining o`sishi o`g`il bolalarda 20 yoshgacha, kuzatiladi. ko`krak qafasini 12 juft qovurg`alar tashkil qiladi. birinchi 7 jufti tog`ay uchlari orqali to`sh suyagi bilan alohida- alohida birlashgan, qolgan 5 jufti(8-9 juftlari) yuqorida joylashgan qovurg`a tog`ayi bilan to`sh suyagiga birlashadi. 11va12 juftlari esa umuman to`sh suyagigacha yetib bormaydi. barcha qovurg`alar umurtqa pog`onasi bilan bo`g`inlar orqali birlashgan. qo`l va oyoq suyaklari. qo`l skeleti yelka va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlari. tayanch-harakatlanish tizimining fiziologiyasi"

1349718525_10867.doc ichki sekretsiya bezlari www.arxiv.uz ichki sekretsiya bezlari. tayanch-harakatlanish tizimining fiziologiyasi reja: 1. ichki sekretsiya bezlari. 2. skelet tizimi. 3. muskullar fiziologiyasi. tayanch iboralar: ichki sekretsiya bezlari, skelet, muskul, gormon, embrion, qalqonsimon bez, gipofiz bezi, tiroksin, oksidlanish, osteogenez, timus. 1. ichki sekretsiya bezlari. tirik organizmdagi barcha fiziologik protsesslar maxsus biologik aktiv moddalar bilan boshqarilib, regulyatsiya qilib boriladi. bunday moddalar maxsus organlar orqali doimiy suratda qonga ajralib turadi va ular gormonlar deyiladi. gormonlarni ajratib chiqaruvchi bezlarni ichki sekretsiya bezlari yoki endokrin bezlar deyiladi. barcha ichki sekretsiya bezlarining maxsus gormon chiqarish yo`llari bo`lmasdan,...

DOC format, 49.5 KB. To download "ichki sekretsiya bezlari. tayanch-harakatlanish tizimining fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlari. tayan… DOC Free download Telegram