sitologiya

DOC 116,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708107676.doc sitologiya reja: 1. hujayra struktur komponentlari hujayra membranasi. 2. plazmatik membrana (plazmolemma) 3. hujayra yuzasining maxsus tuzilmalari. 4. qo`shni hujayralar yon yuzasidagi maxsus tuzilmalar 5. bazal plazmatik membrananing maxsus tuzilmalari 6. mitoxondriya 7. agranulyar yoki silliq endoplazmatik to`r sitologiya – hujayralarning tuzilishi, funksiyasi va takomillashishi haqidagi fan. 1839 yilda hujayra tuzilishi to`g`risidagi hamma to`plangan ilmiy ma’lumotlar umumlashtirilib, tahlil qilinib hujayra nazariyasi yaratildi (shvann va shleyden). xixasr oxirlarida ko`pgina hujayra organoidlari aniqlandi. hujayra sitoplazma va yadrodan tashkil topgan sistema bo`lib, o`simlik va hayvon organizmining takomillashishi, tuzilishi va yashash jarayonlarining asosi hisoblanadi. butun hayot davomida modda almashinishida ishtirok etishi, yangi hujayra hosil qilishi va doimo yangilanib turishi hujayralarning o`ziga xos xususiyatidir. hayvon va odam organizmida hujayralardan tashqari, simplast, sinsitial tuzilmalar va hujayralararo modda bor. simplast – hujayralarning o`zaro qo`shilishidan hosil bo`lib, sitoplazmada bir necha yadrosi bo`lgan strukturadir. bunga ko`ndalang-targ`il mushak tolasi, yo`ldosh epiteliysining trofoblast qavati va boshqalar misol bo`la oladi. sinsitiy …

uvchan bo`lib, psevdopodiyalar hosil qiladi. bularga qon (neytrofillar) va biriktiruvchi to`qimalarning (makrofaglar) hujayralari kiradi. bir-biriga yaqin yotgan hujayralar esa ma’lum formagan ega, masalan, plast hosil qiluvchi epiteliy hujayralari yassi, kubsimon, silindrsimon va poligonal shaklda bo`ladi. qisqaruvchan mushak hujayralari uzun duksimon shaklga ega. impuls o`tkazuvchi nerv hujayralari esa uzun-uzun o`simtalarga ega bo`ladi. erkaklar jinsiy hujayrasi – spermatozoidda harakat qiladigan xivchinlari bor va hokazo. odam va ko`pgina sut emizuvchi hayvonlarning hujayralari 5-7 mkm (limfotsitlar) dan 200 mkm (tuxum hujayralari) gacha bo`ladi. ko`rinishi va kattaligi bilan hujayralar bir-biridan farq qilsada, ular ko`pincha hujayra tuzilishining asosiy belgilarini saqlab qoladi: har bir hujayra o`z hujayra qobig`i orqali boshqa hujayralar va oraliq moddadan ajralib tursa, hujayra ichida yadro, yadro qobig`i orqali sitoplazmadan alohidalanadi. hujayraning bo`linish orqali o`zini-o`zi tiklash qobiliyati uning muhim xususiyatlaridan biridir. har bir hujayrani atrof muhitdan hujayra membranasi (plazmolemma) ajratib turadi va hujayra ikkita asosiy tarkibiy qismdan: sitoplazma va yadrodan iborat. sitoplazma: organellalar, kiritmalar …

entlar va boshqalar) tarkibiga kiradi. hujayra struktur komponentlari hujayra membranasi. ko`pgina hujayra tuzilmalari membranadan iborat. barcha hujayra membranalari yagona tuzilish prinsipiga asoslangan: qalinligi o`rtacha 80-100 angstrem. elektron mikroskop orqali qaralganda 3 qavatni farqlash mumkin: 2ta tashqi elektron to`q va ular orasidagi elektron och zona. membrananing bu qavatlari qalinligi o`rtacha 25 angstrem. kimyoviy tahlillarga ko`ra turli hujayra membranalari tarkibida 60% oqsil, 40% gacha yog` va 1-5% uglevod bo`ladi. membrananing asosini ikki qator joylashgan lipid molekulalari tashkil etadi. lipid molekulalarining suvda erimaydigan gidrofob qismlari membrananing ichki tomonida bir-biriga qarama-qarshi, suvda eriydigan gidrofil qismlari esa membrananing ikki tashqi tomonida joylashgan. bunday tuzilish o`z-o`zidan membranada bilipid qavatni hosil qiladi. lipidlar turlicha bo`lib, ularga fosfolipidlar, sfingomielinlar, xolesterin kiradi. oqsil molekulalari membranada har xil tartibda joylashadi. ularning ba’zilari lipid qatlamlarining tashqi va ichki yuzalarida joylashadi, ayrimlari membranaga botib kirgan (yarimintegral oqsillar) bo`ladi. bajaradigan funksiyasiga ko`ra oqsillar struktur, ferment, transport va retseptor oqsillarga bo`linadi. membrananing tashqi yuzasidagi …

a va ionlarning hujayraga kirishi va chiqishini boshqaruvchi plazmatik membrana yordamida saqlab turiladi. elektron mikroskop orqali tekshirish membrana dinamikasi haqida muhim xulosalarni keltirib chiqardi. bu xulosalar plazmatik membranani fagotsitoz, pinotsitoz va sekretor jarayonda ishtirokini o`rganish oqibatida olindi. fagotsitoz va pinotsitozda yutilayotgan modda hujayra membranasi bilan o`ralgan holda sitoplazma ichiga o`tadi. moddalarni yutilishida qatnashayotgan membrana asosiy membranadan ajralib sitoplazma tomon botib kirib, undan ajraladi. asosiy membrana butunligi ikki chetdagi membranani qo`shilishi bilan qayta tiklanadi. fagotsitoz – bu, yirik zarrachalarni, bakteriyalarni, hujayra fragmentlarini qamrab olinishi va ularni hujayra ichiga o`tishidir. pinotsitoz – bu cuyuqlangan makromolekulyar moddalarni qamrab olinishi va ularni hujayra ichiga o`tishidir. sekretor jarayonda esa buning aksi kuzatiladi. masalan, me’da osti bezi hujayralari zimogen granulalarni ajralishida, ushbu granulalarni o`rab turuvchi membrana plazmatik membranaga qo`shilib ketadi. hujayradan tashqariga membrana ajralmaydi, balki u hujayra membranasi bilan qo`shilib ketadi va uning ichidagi fermentlargina tashqariga sekretsiya qilinadi (ekzotsitoz). plazmatik membrana hujayrada kechuvchi moddalar almashinuvida ham …

jayrani erkin yuzasining maxsus tuzilmalari. ko`pgina hujayralar erkin yuzasida – apikal plazmatik membrananing mayda o`simtalari bo`lgan mikrovorsinkalar ko`rinadi. ko`pincha mikrovorsinkalar betartib joylashadi. ingichka ichak hujayrasining apikal qismidagi mikrovorsinkalar tartibli joylashgan. kiprikchalar – uzunligi 5-10 mkm bo`lgan hujayra usiqlari bo`lib, aksonemasi 9 juft periferik va 1 juft markaziy mikronaychadan iborat. aksonema tarkibida atf-aza aktivligiga ega oqsil dinein mavjud. kiprikcha asosida yotuvchi bazal tanacha va kiprikchilar aksonemasi uzviy bog`liq bo`lib, ular bir-biriga davom etuvchi tuzilmani hosil qiladi. bazal tanacha ko`ndalang kesimi 9 ta tripletdan hosil bo`lgan halqadan iborat. bazal tanachaning har bir tripletidagi ichki ikki naycha distal qismiga tubulin oqsili kelib birikishi natijasida aksonemani o`sishi ta’minlanadi. bu ichki juft naychalar dubletlar deyiladi. qo`shni hujayralar yon yuzasidagi maxsus tuzilmalar har xil hujayralar yon qismlarida moddalarni diffuziya qilishga to`sqinlik beruvchi maxsus tuzilmalar joylashadi. ikki qo`shni hujayraning apikal yuzasidan boshlanib, yon yuzasiga davom etuvchi, biriktiruvchi kompleks hosil qiluvchi turli ixtisoslashgan hosilalar joylashgan. zich birikish. bevosita …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sitologiya"

1708107676.doc sitologiya reja: 1. hujayra struktur komponentlari hujayra membranasi. 2. plazmatik membrana (plazmolemma) 3. hujayra yuzasining maxsus tuzilmalari. 4. qo`shni hujayralar yon yuzasidagi maxsus tuzilmalar 5. bazal plazmatik membrananing maxsus tuzilmalari 6. mitoxondriya 7. agranulyar yoki silliq endoplazmatik to`r sitologiya – hujayralarning tuzilishi, funksiyasi va takomillashishi haqidagi fan. 1839 yilda hujayra tuzilishi to`g`risidagi hamma to`plangan ilmiy ma’lumotlar umumlashtirilib, tahlil qilinib hujayra nazariyasi yaratildi (shvann va shleyden). xixasr oxirlarida ko`pgina hujayra organoidlari aniqlandi. hujayra sitoplazma va yadrodan tashkil topgan sistema bo`lib, o`simlik va hayvon organizmining takomillashishi, tuzilishi va yashash jarayonlarining asosi hisoblanadi...

Формат DOC, 116,0 КБ. Чтобы скачать "sitologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sitologiya DOC Бесплатная загрузка Telegram