тараққиёт жараёнлари ( тараккиёт жараёнлари )

DOC 82,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1349371517_10077.doc тараққиёт жараёнлари режа: 1. редукционизм(заифлашув) ҳодисаси. 2. тескари алоқамеханизми ва ташкилланиш. 3. тараққиёт жараёнларини тадқиқ этиш. 4. диссипация тамойиллари минимуми. нотирик ва тирик табиатда тараққиёт жараёнлари, уларнинг ҳар иккисидаги ўзига хос қонунлар мавжуд. айниқса, тирик табиатдаги тескари алоқа механизми ва такомилланиш, гомэостазисни сақлаш ҳамда диссипация минимуми тамойилларини англаб олиш ҳар бир мутахассис учун албатта фойдалидир. редукционизм (соддалаштириш, заифлашиш, кичрайиш, йỹқолиш) кузатилаётган материя ташкилланишининг у ёки бу даражадаги муайян мураккаб ҳодисани нисбатан соддароқ ҳодисалар хусусиятлари ёки ташкилланишнинг нисбатан қуйи даражаларини баён этиш учун ҳамма фанларда қўлланиладиган усулни англатади. бошқача айтганда, мураккаб нарса моҳиятини нисбатан соддароқ қилиб тушунтиришга интилиш редукционизмдир. буни ỹзига хос тафаккур тарзи ёки тафаккур услуби (методи) дейиш ҳам мумкин. физика фанида айниқса бу кенг қỹлланилади ва мураккаб системалардаги ỹзгаришларни англашга имкон туғдиради. физикларнинг кỹпчилиги макро даражадаги барча хусусиятлар микро даражадаги моддаларда кодлашганига қаттиқ ишонишади. уларнинг фикрича, тадқиқотчи иҳтиёрида микро даражадаги система элементларини етарлича изоҳли (яхши) модели бỹлса, макро …

ос хотираси катта роль ўйнайди. мобода уйга ỹргатилган кийиклар галаси улар ичига аралашиб қолса, уларда бундай хотира бỹлмагани сабабли, подага яхши қỹшилиб кетолмай, тез орада ваҳший ҳайвонларга ем бỹлади. демак, умумий пода феъл-атворини айрим кийиклар орқали англаб бỹлмайди. «кооператив (умумий) феъл-атвор» тирик организмларнинг ỹз гомеостазиси (озчилиги)ни сақлашга интилиш туфайли содир бỹлади. феъл-атворнинг умумийлиги система учун фақат алоҳида бỹлган умумий хусусиятларнинг вужудга келишидир. инсоният жамиятининг умумсистемали таснифини ỹрганаётганда, айнан жамоанинг умумий феъл-атвори ва жамиятнинг исталган ташкилоти учун бу алоҳида аҳамият касб этади. биосфера ва инсон кооэволюциясига тадбиқан эса умумий феъл-атвор ҳал қилувчи роль ỹйнайди. бинобарин, табиат ва инсон муносабатлари стратегиясини яратишда редукционизм ҳодисасидан фойдаланишни жиддий ỹйлаб кỹриш керак. ҳозирча инсоният «йиғиш механизмилари» умумий хусусиятлари ҳақида ва айниқса унинг оқибатларини олдиндан айтишда жуда оз билимга эга. шундай бỹлишига қарамай, механизм хусусиятини ỹрганиш масаласи жиддий равишда кун тартибига қỹйилган эмас. масалан, миллат табиатининг шаклланиши, диний жамоада умумий феъл-атворнинг вужудга келиши механизмларини жиддий ỹрганиш …

лар, ỹзларининг кимёвий таркибларидан қатъий назар, кристалл структураларининг фақат муайян йиғиндиси мавжуд экан. кейинги тадқиқотлар натижасида табииётшунослик ва жамиятшунослик учун ҳам умумий бỹлган қонуният борлиги аникланди. ташкилланиш назариясининг математик услублари ва математик талқинлари ишлаб чиқилгач, маълум бỹлдики, жуда кỹп марта бифуркацияни ỹз бошидан кечирган турли табиатлар системаси учун у универсал хусусиятга эга. аммо ташкилланишни ташувчи материалнинг ỹзини тилга олмасдан, бу ҳақда гап юритиб бỹлмаслигини албатта назарда тутиш керак. демак, ташкилланиш назариясининг ҳозирги замон тизими бу универсал таълимотнинг асосига қỹйиш мумкин. зеро, система ҳақида яхлит тасаввурга эга бỹлиш учун аввало унинг ташкилланишини ỹрганиб чиқишга тỹғри келади. барча ỹзгариш вақт билан боғлик бỹлгани сабабли, ҳар бир аниқ конкрет нарсалар ỹзгариши учун ỹзига хос бỹлган вақт ўлчовлари мавжуддир. нарсалар ỹзгариш жараёнини ỹрганиш аслида тадқиқот ỹтказилаётган нарса жараёни эволюцияси ёки ривожланишини ỹрганишдир. ана шу дастлабки ỹзгариш ҳолатларини ташкилланишнинг элементига қỹшиш мумкин. бошқача айтганда, ỹрганилаётган объект система ташкилланиши турғунлик (консервативлик) билан аста-секин ỹзгарувчанлик бирлигидан иборат …

ро, бунда система функцияси билан система структураси ỹртасидаги алоқалар анчайин мураккаблашади. шунинг учун ҳам тирик организмлар ва ижтимоий системалар табиати ҳақида фикр юритганда, уларнинг нафақат турғунлик (консерватив) таснифини, балки шу билан бирга уларнинг ҳаётий фаолиятига жиддий таъсир кỹрсатадиган хусусиятларни ҳам этиборга олишимиз зарур. тириклик олами система ташкилланиши ривожланиш механизмининг мутлақо янги типини вужудга келтиради. бу, тескари алока механизмидир. ҳар қандай тирик организм ва система ỹз ташкилланиши барқарорлигини сақлаб қолишга интилади. чунки бу сиз у ҳалокатга учраши аниқ. бироқ, бу системалар муайян чегарадагина ỹз холатини ỹзгартириш қобилиятига эга бỹладики, мана шу тескари алоқа механизми дейилади. бу, системага ҳам ижобий, ҳам салбий таъсир кỹрсатиши мумкин. салбий тескари алоқалар системанинг аслини сақлаб қолишга сабаб бỹлиши туфайли, тириклик нотирикликдан фарқ қилади. система ташкилланишини сақлаш (гомеостазис)га ỹз барқарорлигини, ỹз турини сақлашга интилиш ҳар доим эволюциянинг қудратли омилларидан бири бỹлиб келган. аммо ривожланиш майллари диалектикаси масалани нарса қатъий бирдек сақланиши ё йỹқ бỹлиши тарзида қỹйишни инкор …

ỹзаро таъсирнинг иккита қарама-қарши типи мавжуд: а)салбий тескари мустаҳкамланишга муҳтож бỹлган барқарорликка интилиш майли; б)ижобий тескари алоқаларни тақоза этадиган янги янада рационалрок усулларни қўллаш орқали ташқи қувват ва моддаларни ỹзлаштириш майллари (тенденцияси). нотирик табиатдаги жузъий ỹзгаришлар ҳодисаси ҳақидаги қизғин мунозараларда шу нарса маълум бỹлдики, физик жараёнларда дифференциал тенглашиш табиати унинг жузъий ўзгариш ҳодисаси билан боғлиқ экан. шундай қилиб энергиянинг сақланиш қонунини вариацион изоҳлаш ҳозирги замон физикасининг энг муҳим қоидаларидан бири бўлиб колди. нотирик табиат ҳодисаларида сақланиш қонунига биноан муайян тартиб бўлади, масалан, энергияни сақланиш қонуни импульсининг сақланиши ва х.к. буларни ҳеч қандай таъсир буза олмайди, яъни тартиб албатта сақланади. энергия диссипацияси минимуми тамойили физик қонунлар доирасида тартибни бузмайди, балки моддий жисм ўзини қуршаган субстанцияларда бирлашиш қобилиятига эга бўлган структуралар юзага келишига ёрдамлашади ва шу билан локал энтропияни сусайтиради. нотирик табиат эволюциясига хос бундай хусусиятлар тирик табиат даражасида принципиал жиҳатдан мураккаблашади, чунки бунда ўзини-ўзи сақлаш (гомэостазис)га интилиш майли мақсадли ҳаракат тусига …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тараққиёт жараёнлари ( тараккиёт жараёнлари )"

1349371517_10077.doc тараққиёт жараёнлари режа: 1. редукционизм(заифлашув) ҳодисаси. 2. тескари алоқамеханизми ва ташкилланиш. 3. тараққиёт жараёнларини тадқиқ этиш. 4. диссипация тамойиллари минимуми. нотирик ва тирик табиатда тараққиёт жараёнлари, уларнинг ҳар иккисидаги ўзига хос қонунлар мавжуд. айниқса, тирик табиатдаги тескари алоқа механизми ва такомилланиш, гомэостазисни сақлаш ҳамда диссипация минимуми тамойилларини англаб олиш ҳар бир мутахассис учун албатта фойдалидир. редукционизм (соддалаштириш, заифлашиш, кичрайиш, йỹқолиш) кузатилаётган материя ташкилланишининг у ёки бу даражадаги муайян мураккаб ҳодисани нисбатан соддароқ ҳодисалар хусусиятлари ёки ташкилланишнинг нисбатан қуйи даражаларини баён этиш учун ҳамма фанларда қўлланиладиган усулни англатади. бошқача айтганда, мур...

Формат DOC, 82,0 КБ. Чтобы скачать "тараққиёт жараёнлари ( тараккиёт жараёнлари )", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тараққиёт жараёнлари ( тараккиё… DOC Бесплатная загрузка Telegram