optik teleskoplar sharxi

DOC 454.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

optik teleskoplar sharxi.doc kirish kirish. hozirgi kunda zamonaviy teleskoplarning optik tizimlari juda xilma-xil bo’lib ketdi. dastlab goliley tomonidan yaratilgan rebraktor optik tizimi bizga yaxshi ma’lum linzalardantashkil topgan.1668-yilda wyuton tomonidan ko’zguli reblektr tizimi ishlab chiqildi ya’ni yaratildi. bu ikkala teleskopning bir-biridan farqi optik sxemasida mujassamlashgan.hozirgi kunda ishlab chiqarilayotgan teleskoplarning optik tizimlari ko’rsatib o’tilgan optik teleskoplarning tizimlaridan jiddiy farqlarga ega. mavzuning dolzarbligi. kundalik turmushda biz ko’proq reblektrlardan olingan ma’lumotlardan bohabar bo’lamiz. aytmoqchimizki hozirgi zamonda ko’zguli teleskoplar ishlab chiqarish keng yo’lga qo’yildi. linzali teleskoplar esa deyarli ishlab chiqarilmaydi. buning asosiy sababi teleskoplarni ishlab chiqarish iqtisodiy texnik manbalarbilan bog’liq. refraktorlarni tayyorlash nisbatan oson bo’lsada iqtisodiy tomondan juda qimmat bo’lib ketadi bunga asosiy sabab katta o’lchamdagi 1 jinsli linzalarni ishlab chiqarish yuqori texnologiyali ishlanmalar ishlab chiqarishga qaramasdan yasash juda murakkabligibilan bog’liq shu bilan birga ular ultrabinafsha to’lqinlarni yutib qolishi bilan ham cheklanganligi ko’rinadi. ko’zguli optik sistemalar esa ishlab chiqarish nisbatan soddaroq arzonroq bo’lishi bilan yorug’lik …

rni tadqiq etish bo’yicha ilmiy manbalarni optik tizimlar bila tanishib chiqish ularni o’rnatiladigan mehanik qismlari misol uchun mantirofka bilan o’rganib chiqish,optic tizimlardagi hatoliklarni ilmiy asosda tahlil qilish orqali o’rganib bartaraf etish usullari bilan tanishib chiqishdan iboratdir. misol uchun optik tizimdagi sferik operatsiyalar ko’zgudan qytgan nurlarni focus nuqtada yig’ilishi bilan bog’liqligini yaxshi bilamiz,aytmoqchimizki optik tizimlarning shunga o’xshash hatoliklarini manbalarini yaxshi tushunamiz ammo ularni bartaraf etish juda murakkabdir. shuning uchun ham bitiruv malakaviy ishimning maqsadi yuqoridagilarga asoslangan vazifasi to’plangan ma’lumotlarni tahlil qilishdan umumiy usullarini jamoalashtirish orqali respublikamizdagi optik oser va toriyalarga yo’riqnomalar tayyorlashning asosini yaratish vazifasi qo’yilgan. optik tizimlarni o’rganish optik qonun –qoidalar asosida bunda texnik yechimlarga tayangan holda olib borildi. har bir foydalanilgan usul matematik, brik va mehanik asoslangan-isbotlangan ishlanmalarga asoslangan holda olib borildi.biz asosan matematikaning geometriya kursidagi ilmiy atama va usullardan foydalandik. ilmiyligi va ahamiyati. bitiruv malakaviy ishimning amaliy ahamiyatiga to’xtaladigan bo’lsak biz hozircha faqatgina ma’lumotlar dan albatta kelgusida bajarilganishlarda …

4 yo'ldoshining mavjudligi, veneraning fazalari, quyoshning dog'i va somon yo'lini yulduzlar tashkil qilganligini aniqladi. bu kashfiyotlar teleskopning osmon jismlarining tabiatini o'rganishda juda katta imkoniyatlari mavjudligini ma'lum qilib, astronomiyada yangi davrning ochilishidan darak berdi. teleskopning ixtiro qilinishi astrofizikada muhim voqea bo'lib, u olam tuzilishi haqida ilmiy dunyoqarashning shakllanishida katta rol o'ynadi. teleskoplarning imkoniyatlari juda katta bo'lib, quyidagi asosiy vazifalarni bajara olishi mumkinligini ko'rsatdi: 1) yoritgichdan kelayotgan nurlanishni qayd qilish (ko'z, fotografik plastinka, fotoelektrik qayd qilgich, spektrograf va hokazolar yordamida); 2) obyektivning fokal tekisligida kuzatilayotgan yoritgichning yoki boshqa osmon obyektlarining tasvirini qayd qilish; 3) qurollanmagan ko'z bilan qaralganda ajratib ko'rib bo'lmaydigan, o'zaro juda kichik yoy masofada joylashgan obyektlarni ajratib ko'rsatish. teleskopning asosiy qismi obyektiv deyilib, u qavariq linzadan yoki botiq sferik ko'zgudan yasaladi. obyektiv yoritgichdan turli yo'nalishda kelayotgan nurlarni yig'ib, fokal tekisligida uning tasvirini yasaydi. agar nurni qayd qilish ko'z yordamida bajariladigan bo'lsa, u holda obyektiv tomonidan yasalgan tasvirga qarash uchun okulyar …

tilgan qavariq ko'zgu yordamida, sistema fokusi obyektiv markazi teshigidan tashqariga chiqarilgan sistema kossegren sistemali reflektor deyiladi (58-rasm, 3). garchi bunday sistemalarda nurning qo'shimcha ko'zgulardan qaytishi hisobiga anchayin nur yo'qolsa-da, teleskopning ba'zi predmetlarini (kattalashtirish, ajrata olish kuchi) maqsadga moslab o'zgartirilishi va qo'shimcha qayd qiluvchi asboblar biriktirilishining qulaylashtirishi bilan katta ahamiyat kasb etadi. astrofizik tadqiqotlarda yoritgichdan kelayotgan nurdan maksimal foydalanish juda muhim. biroq refraktorlar linzasining shisha materiali nurni kuchli yutib, (ayniqsa, ultrabinafsha sohasida) ko'zgu, fotografik emulsiya yohud fotoelektrik qayd qilgichga tushayotgan nurni keskin chegaralaydi. shuningdek, fotomateriallar va fotoelektrik qayd qilgich asboblarning sezgirlik chegarasi ko'znikiga nisbatan keng bo'lganidan ularda xromatik aberratsiyaning ta'siri ham katta bo'ladi. shu bois astrofizik maqsaddagi kuzatishlarda refraktorlar o'rniga reflektor keng qo'llaniladi. astrometriyada hozirga qadar ham refraktorlar qulay instrument hisoblanadi. buning sababi, reflektorlarning uning aylanish o'qlari atrofida kichik burilishlarga ham juda sezgirligidadir. agar reflektor ko'zgusiga tushayotgan nur ma'lum дог burchakka og'sa, undan qaytayotgan nurning yo'nalishi 2aa burchakka og'adi va bu, …

s reflektorlar yordamida osmonning taxminan 5°x5°dan katta maydonini rasmga olish maqsadga muvofiq bo'lmaydi. buning uchun maxsus ko'zguli-linzali teleskoplardan foydalanishga to'g'ri keladi. 1. sferik aberratsiyadan xoli teleskoplarni yasash ustidagi izlanishlar ko'zguli-linzali teleskoplarning yaratilishiga sabab bo'ldi. bunday turdagi birinchi teleskop 1930-yilda taklif qilingan bo'lib, u shmidt sistemasi deb yuritiladi. shmidt sistemasi bosh ko'zgudan va uning egrilik radiusi markaziga o'rnatilgan shisha plastinkadan tashkil topgan bo'lib, shisha plastinkaning bir tomoniga shunday egrilik berilganki, natijada uning markaziy qismi yig'uvchi linza, gardishi esa sochuvchi linza kabi ishlaydi. bunday sistema tasvirni sferik aberratsiya, koma va astigmatizmdan xoli bo'lishini ta'minlashi bilan muhim hisoblanadi. odatda, bunday sistemada buzilmagan (vinetirovaniyesiz) katta ko'rish maydoniga erishish uchun plastinkaning diametri dt ni ko'zguning diametri d, nikidan kichik qilinib, teleskopning o'lchami —l nisbat ko'rinishida beriladi. sobiq ittifoqda shmidt sistemasidagi birinchi teleskop engelgardt (estoniya) observatoriyasida 1938-yilda ishga tushirildi. 2. reflektorlarning ко 'zguli - meniskli sistemasi. u pulkovolik astronom d.d. maksutov tomonidan 1941-1944-yillarda kashf etilgan bo'lib, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "optik teleskoplar sharxi"

optik teleskoplar sharxi.doc kirish kirish. hozirgi kunda zamonaviy teleskoplarning optik tizimlari juda xilma-xil bo’lib ketdi. dastlab goliley tomonidan yaratilgan rebraktor optik tizimi bizga yaxshi ma’lum linzalardantashkil topgan.1668-yilda wyuton tomonidan ko’zguli reblektr tizimi ishlab chiqildi ya’ni yaratildi. bu ikkala teleskopning bir-biridan farqi optik sxemasida mujassamlashgan.hozirgi kunda ishlab chiqarilayotgan teleskoplarning optik tizimlari ko’rsatib o’tilgan optik teleskoplarning tizimlaridan jiddiy farqlarga ega. mavzuning dolzarbligi. kundalik turmushda biz ko’proq reblektrlardan olingan ma’lumotlardan bohabar bo’lamiz. aytmoqchimizki hozirgi zamonda ko’zguli teleskoplar ishlab chiqarish keng yo’lga qo’yildi. linzali teleskoplar esa deyarli ishlab chiqarilmaydi. buning...

DOC format, 454.0 KB. To download "optik teleskoplar sharxi", click the Telegram button on the left.

Tags: optik teleskoplar sharxi DOC Free download Telegram