quyosh teleskoplari

PPTX 48 pages 10.1 MB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.1 MB

File type PPTX

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

prezentatsiya powerpoint quyosh teleskoplari qutlimuratov s. sh. quyosh teleskoplari bilamizki quyosh sirti ko'rinadigan va tekshirish mumkin bo'lgan yagona yulduzdir. shu sababli uni o'rganishdan olingan bilimlar boshqa yulduzlarni tekshirishda fundamental rol o'ynaydi. quyoshning yorug'ligi etarli darajada kuchli bo'lganligi uchun odatda, quyosh teleskoplari kam optik kuchga (d/f1/10 dan 1/30 gacha) ega bo'lishi, ya'ni ob'ektivining fokus masofasi uning diametridan bir necha o'n marta katta bo'lishi mumkin. bunday tekshirishlarda kam optik kuchga va katta fokus masofaga ega spektrograflar qo'llaniladi. spektrografning fokus masofasi qancha katta bo'lsa uning dispersiyasi shuncha yuqori bo'ladi. quyosh spektrini tekshirishda reflektorlar va tor (  0,025 nm) o'tkazish polosasiga ega filtrlar yordamida bajariladigan tekshirishlarda esa, refraktorlar ham qo'llaniladi. “coronado” quyosh teteskopi gorizontal quyosh teleskoplari ma'lumki, kun davomida quyoshning og'ish burchagi asta-sekin (15/sutka) o'zgarib boradi va yil davomida 23.26 dan -23.26 gacha o'zgaradi. bu hol olam o'qi atrofida aylantiriladigan yassi ko'zgu yordamida quyosh nurini ma'lum yo'nalishda aks kaytarib, shu yo'nalishda uni ushlab …

2 / 48

aytgan nurni ilib olish va ob'ektiv tomon yo'naltirishga qaratilgan. tselostatni meredian tekisligiga tik yo'nalishda o'rnatilgan temir yo'llar bo'ylab sharqqa yoki g'arbga tomon surish mumkin. tselostat soat mexanizmi bilan qurollangan va u ko'zguni soatiga 7,5 burchak tezlik bilan olam o'qi atrofida aylantiradi. minorasimon quyosh teleskopi sxemasi va unda quyosh nurining yo'nalishi minorasimon teleskoplarda bosh ko'zgudan qaytgan nurlar yo'liga diognal joylashgan yassi ko'zgu kiritiladi va u yig'ilib kelayotgan nurlarni yon tomonga, gorizontal holatda joylashgan spektrograf tomonga, qaytaradi. spektrografning tirqishi tekisligida quyoshning tasviri hosil bo'ladi. gorizontal va minorasimon teleskoplar katta dispertsiyali (10 mm/e) spektrograflar bilan qurollangan bo'ladi. ularda quyosh spektri tekshiriladi, quyosh yuzining magnit va nuriy tezlik maydonlarining xaritasi tuziladi. fotogeliograf quyoshni oq nurda yoki rangli shisha filtrlar orqali boshqa rangda suratga olishda qo'llaniladigan teleskop fotogeliograf deb ataladi. fotogeliograf refraktor fotogeliograf meniskli fotogeliograf refraktor fotogeliograf fotogeliograf ikkita (biri yig'uvchi ikkinchisi sochuvchi) ob'ektivdan iborat bo'ladi. sochuvchi ob'ektiv (ikkala sirti botiq) yig'uvchi ob'ektivning fokusidan biroz …

3 / 48

tda, refraktor bo'lib, u linzali ob'ektivdan, maxsus nur saralagich (interferetsion-polyarizatsion filtr, ipf) dan, kallimator va kamera linzalaridan tashkil topgan bo'ladi. ipf biror xromosfera spektral chizig'ida sochilayotgan nurlarnigina o'tkazadi. ob'ektivning fokusi orqasiga kollimator shunday quyiladiki, undan o'tgan nurlar parallel nurlardan iborat bo'ladi. bu parallel nurlar ipf ichiga kiradi va undan faqat ma'lum to'lqin uzunlikka ega bo'lgan nurlargina o'tadi va kamera linzaga tushadi. kamera linza suratga oluvchi kamera yuzida quyoshning monoxromatik tasvirini hosil qiladi. 1,2-ob'ektiv, 3-maydon linzasi, 4-ipf(interferension polyarizator filtiri), 5-kattalashtiruvchi ob'ektiv, 6-tasvir (fotokamera), 7- fotozatvor, 8-ko'zgu, 9-okulyar. xromosfera teleskopi bizga quyoshni birorta kimyoviy elementning spektral chizig'i nurida, masalan, vodorod chizig'i h nurida, ko'rishga imkon beradi. baykal astrofizik observatoriyasi koronograf quyosh tojini baland tog' sharoitida ko'rish va uni maxsus teleskop, koronograf, yordamida suratga tushirish mumkin. koronograf ichiga quyosh gardishi nurini to'sish maqsadida «sun'iy oy» deb ataluvchi prizma shakldagi dumoloq ko'zgu o'rnatiladi. gardish nuri bu ko'zgudan aksi qaytib yon tomonga, teleskop quvridan tashqariga, …

4 / 48

al apparatlar spektrograf yoritqichdan kelayotgan va obyektivda yig'ilgan nurlarga dastlabki ishlov berish maqsadida qo'llaniladi. u teleskopning okulyar o'rnatiladigan qismiga, okulyar o'rniga, ya’ni fokal tekislik orqasiga, unga taqab o'rnatiladi. spektrografning kirish tirqichi fokal tekislikda joylashishi kerak. spektrografning optik kuchi yoki nisbiy teshigi (d/f) teleskopnikiga (d/f) teng bo'lishi, uning effektiv ishlashini ta’minlaydi teleskopga weave spektrografi o'rnatilgan. uilyam gerschelning kanar orollaridagi "roque de los muchachos" astronomik rasadxonasi, ispaniya. spektrograf harps spektrograf visokorazreshayushiy nsi-800gs spektrograf/monoxromator sredney moshnosti spektrometr varian 640-ir spektrografning tuzilishi 3,5 metrli wiyn teleskopiga o'rnatilgan hydra spektrograf (qora asbob). kitt peak milliy observatoriyasi (arizona, aqsh). prizmali spektrograf difraksion panjarali spektrograf difraksion panjarali spektrografning tuzilishi nurlanish priyomniklari qayd qilish va o‘lchash prinsipiga ko‘ra nurlanish priyomniklari to‘rt turga bo‘linadi: fotografik, fotoelektrik, issiqlik va radionurlanish priyomniklari. nurlanish priyomniklari bir-biridan sezish xususiyatlari bilan farq qiladi. nurlanish priyomnigining spektral sezgirligi priyomnikning nur sezish qatlamida ro‘y berayotgan fizik va kimyoviy jarayonlarning intensivligi, unga tushayotgan kvantlar oqimining quvvatiga bog‘liq. …

5 / 48

2 elektronni metalldan urib chiqarish uchun zarur bo‘lgan energiya (fotoeffektda chiqish ishi) p=h0 fotoeffekt beraoladigan eng kichik chastotali 0 kvantni belgilaydi. ya’ni, chastotasi 0 bo‘lgan barcha kvantlar berilgan metalldan elektron ajrataoladi. ichki fotoeffektga asoslangan priyomniklar yao‘ning o‘tkazuvchanlik sohasiga elektronlar (teshiklar)ni chiqishi bilan bog‘liq, elektr o‘tqazuvchanlik foto-o‘tkazuvchanlik deb ataladi. yorug‘lik kvantlari ta’sirida yarim o‘tkazgichning to‘ldirilgan zonasidagi elektronlar, uning o‘tkazuvchanlik zonasiga o‘tadi. natijada yarim o‘tkazgichning elektr qarshiligi katta miqdorga (105 – 106 marta) kamayadi va o‘tkazuvchanligi oshadi. issiqlik priyomniklari issiqlik priyomnigi unga tushayotgan nurlanishni yutishi va issiqlik energiyasiga aylanishi natijasida uning elektr o‘tkazuvchanligini o‘zgarishini o‘lchashga asoslangan. keng spektral diapazondagi nurlanishni issiqlikka yoki uni elektr o‘tkazuvchanlikni o‘zgartirishga aylantirish mumkin. issiqlik priyomniklarining bir necha turlari mavjud: bolometr, termoelement, issiqlik radiometri va boshqalar. termoelement (termopara) bolometr radionurlanish priyomniklari radionurlanish priyomnigi bu murakkab tabiatli va har xil chastotali nurlanishdan o‘z tebranish konturiga mos keladigan 0/2 chastotalarni ajratib qabul qiladi, bu yerda  - priyomnikning o‘tkazish polosasi, …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "quyosh teleskoplari"

prezentatsiya powerpoint quyosh teleskoplari qutlimuratov s. sh. quyosh teleskoplari bilamizki quyosh sirti ko'rinadigan va tekshirish mumkin bo'lgan yagona yulduzdir. shu sababli uni o'rganishdan olingan bilimlar boshqa yulduzlarni tekshirishda fundamental rol o'ynaydi. quyoshning yorug'ligi etarli darajada kuchli bo'lganligi uchun odatda, quyosh teleskoplari kam optik kuchga (d/f1/10 dan 1/30 gacha) ega bo'lishi, ya'ni ob'ektivining fokus masofasi uning diametridan bir necha o'n marta katta bo'lishi mumkin. bunday tekshirishlarda kam optik kuchga va katta fokus masofaga ega spektrograflar qo'llaniladi. spektrografning fokus masofasi qancha katta bo'lsa uning dispersiyasi shuncha yuqori bo'ladi. quyosh spektrini tekshirishda reflektorlar va tor (  0,025 nm) o'tkazish polosasiga ega fi...

This file contains 48 pages in PPTX format (10.1 MB). To download "quyosh teleskoplari", click the Telegram button on the left.

Tags: quyosh teleskoplari PPTX 48 pages Free download Telegram