spektroskopiyaning turlari

DOCX 59 стр. 2,4 МБ Бесплатная загрузка

59 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,4 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 59

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 59

5. spektroskopiyaning turlari. spektroskopiya – elektromagnit nurlanishning hamda akustik to‘lqinlarning modda bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganadigan fan bo‘lib, spektroskopik usullardan bu o‘zaro ta’sirlarning xususiyatlarini o‘rganishda keng foydalaniladi. bu fanning vazifasi moddaning tuzilishi, tarkibi va xossalarini ularning spektrlari orqali aniqlashdan iborat. molekulyar spektroskopiya – spektroskopiyaning bir bo‘limi bo‘lib, elektromagnit nurlanishning molekula va uning birikmalari bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganadi. elektromagnit nurlanishning sohasiga qarab spektroskopiya gnurlar spekroskopiyasi (to‘lqin uzunligi 10–10–10–11 m yoki chastotasi 3×1018–3×1020 gs), rentgen nurlari spektroskopiyasi (to‘lqin uzunligi l=10–8-10–10 yoki chastotasi n=3×1016-3×1018 gs), optik spektroskopiya (to‘lqin uzunligi l=10–3-10–8 m yoki chastotasi n=3×1012-3×1016 gs, bu sohaning o‘zi yana infraqizil, ko‘rish sohasi va ultrabinafsha sohalarga bo‘linadi), radiospektroskopiya (to‘lqin uzunligi l=10–4-10–2 m yoki chastotasi n=3×106-3×1012 gs (bunga mikroto‘lqin spektroskopiyasi, epr va yamr ham kiradi) sohalarga bo‘linadi. 11. klassik spektral qurilmalar va ularning asosiy qismlari. · a) spektroskoplar. eng oddiy spektral asboblar bo‘lib kamera obyektiviga okulyar o‘rnatiladi va spektr ko‘z bilan kuzatiladi. ularni xususiy holi sifatida …

2 / 59

irqishi bilan birgalikda chiqish kollimatori deyiladi. agar monoxromatorda bir necha chiqish tirqishi bo‘lsa u polixromator deyiladi. · monoxromatorlar va polixromatorlar asosida spektrometrlar va spektrofotometrlar quriladi. bunday qurilmalarda yorug‘lik manbai, tirqishlarni yoritish sistemasi va spektrni qayd qiluvchi sistema bo‘ladi. spektromertlar chiqarish spektrida spektral chiziqlarning chastotasi yoki to‘lqin uzunligini yoki yutilish spektrida polosalarning parametrlarini o‘lchashga mo‘ljallangan. bir necha qayd qiluvchiga ega bo‘lgan polixromatorli spektrometrlar miqdoriy spektral tahlil o‘tkazish imkoniga ega bo‘lib kvantometrlar deyiladi. · spektrofotometrlar spektrometrlarga o‘xshash bo‘lib, faqat qayd qiluvchi qismi o‘rganilayotgan namunalarning yutilish spektrini optik zichlik yoki shaffoflik shkalasida qayd qiladi. 12. spektral asboblarning optik sxemasi. · spektral asboblarning prinspial sxemasi rasmda keltirilgan (1-rasm). · spektral asboblarning umumiy tuzilishi haqida yuqorida aytildi. spektral asboblarning dispersiyalovchi elementiga tushayotgan yorug‘lik dastasi parallel bo‘lishi kerak. buning uchun yorug‘lik manbai cheksizlikda joylashgan bo‘lishi lozim. bunday shartni bajarish qiyin albatta. shuning uchun yorug‘lik manbai bilan dispersiyalovchi element orasiga obyektiv qo‘yiladi. obyektiv shunday joylashtiriladiki yorug‘lik manbai …

3 / 59

shi hamda monoxromatik bo‘lishi lozim. bunday shartlarni bajaradigan yorug‘lik manbai – okg, ya’ni optik kvant generatorlari-lazerlar. 2. linzalar sistemasi bo‘lib kondensirlar deb ataladi. yorug‘lik manbaidan kelayotgan yorug‘lik energiyasini to‘plab muhitga yetkazib beradi. linzalar sistemasi bo‘lishiga sabab linzalarda kuzatiladigan kamchiliklar – abberasiyalarni minimumga tushirishdan iborat. 3. polyarizator (qutblantirgich) bo‘lib, lazer nuri qutblangan bo‘lishiga qaramasdan to‘la qutblanishni amalga oshirish uchun ishlatiladi. 4. analizator bo‘lib, uni optik o‘qi atrofida 3-polyarizatorning optik o‘qiga nisbatan aylantirish natijasida intensivlikning parallel yoki perpendikulyar tashkil etuvchilarini ajratib olishni ta’minlaydi. 5. λ/2 yoki λ/4 plastinkalar. ularning vazifasi eksperimental tajribani maqsadiga qarab elliptik yoki doiraviy qutblangan nurlarni olishdan iborat. 6. o‘rganilayotgan muhit. 7. yig‘uvchi linzalardan tashkil topgan kondensir bo‘lib, ma’lumotlarni 9-spektral qurilmaga uzatib beradi. 8. spektral qurilmaning kirish tirqichi. tirqich kengligi odatda 0,1-0,4 mm ni tashkil qilib, aniqligi 0,001 mm dandir. 14. spektral qurilmalarning tiplari. λ=7000 å – 25000 å - yaqin infraqizil to‘lqin uzunligiga ega bo‘lgan optik diapazonda ishlovchi …

4 / 59

ga ajratishiga qarab spektral asboblar bir qancha turlarga bo‘linadi. bu asboblarda dispersiyalovchi element sifatida 3 yoqli prizmalar, difraksion panjaralar, interferometrlar (jumladan maykelson etaloni, fabri-pero interferometlari) ishlatiladi. shunga qarab spektral asbob prizmali, difraksion panjarali, interferension bo‘lishi mumkin. bundan tashqari keyingi yillarda golografik spektrometrlar qo‘llanilmoqdakim bunda dispersiyalovchi element sifatida gologrammadan foydalaniladi. 16. spektral qurilmalarning dispersiya sohasi . har qanday spektral asboblar asosan 3 qismdan iborat bo‘ladi. 1. kirish kollimatori 2. dispersiyalovchi qism. 3. kamera yoki chiqish kollimatori . d-dispersiyalovchi element. λ1 va λ2 lar obyektivlar orasidagi masofa. bu holda dispersiyalovchi elementga parallel nurlar dastasi tushadi. dispersiyalovchi elementdan bu yorug‘lik dastasi o‘tgandan keyin (turli xil) to‘lqin uzunliklar bo‘yicha ajraladi. lekin bu turli xil to‘lqin uzunliklariga ega bo‘lgan spektrlar bir-biriga parallel bo‘lmasada bir xil to‘lqin uzunlikga ega bo‘lgan nurlar o‘zaro parallel bo‘ladi. 17. spektral qurilmalarning ajrata olish qobiliyati. o‘zaro bir-biriga yaqin joylashgan spektral chiziqlarni alohida ko‘rish uchun spektral asboblar ajrata olish qobiliyati degan kattalik …

5 / 59

al qurilmalarning yorug‘lik kuchi. fotoelektrik qayd qiluvchi asboblarda asbobning yorug‘lik kuchi u o‘tkazadigan yorug‘lik oqimining miqdori bilan aniqlanadi.chiziqli spektrda monoxromatorning yorug‘lik kuchi f-yorug‘lik oqimi, b-manbaning yorqinlig, -asbobning o‘tkazish xususiyati. spektrografning yorug‘lik kuchi: s2-dispersiyalovchi sistemadan chiqayotgan yorug‘lik oqimining kesimi yuzasi. bu holda yorug‘lik kuchi tirqishning o‘lchamlariga bog‘liq emas. 19. spektral asboblarning klassifikatsiyasi. kanallar soni(bir vaqtda o‘rganiladigan spektral ajratiladigan spektral intervallar) «klassik» usul (selektiv filtrlash) «yangi» usul (selektiv modulyasiya qilish) ko‘p kanalli spektrograf, spektroskop, polixromator furye spektrometr bir kanalli monoxromator sisam restrli spektromter spektral asbob deganda dastavval 1) yorug‘lik manbai, 2) nurlanishni to‘lqin uzunliklari bo‘yicha taqsimlovchi qism va 3) nurlanishni qabul qiluvchi qism (priyomnik)dan tashkil topgan asboblar to‘plami tushuniladi. spektral asbob deb-optik diapazondagi elektromagnit to‘lqinlarni chastota yoki to‘lqin uzunlik bo‘yicha taqsimlovchi va bu spektrni qayd qiluvchi asbobga aytiladi. 20.. spektroskoplar va ularning ishlash prinspi. · ) spektroskoplar. eng oddiy spektral asboblar bo‘lib kamera obyektiviga okulyar o‘rnatiladi va spektr ko‘z bilan kuzatiladi. ularni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 59 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "spektroskopiyaning turlari"

5. spektroskopiyaning turlari. spektroskopiya – elektromagnit nurlanishning hamda akustik to‘lqinlarning modda bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganadigan fan bo‘lib, spektroskopik usullardan bu o‘zaro ta’sirlarning xususiyatlarini o‘rganishda keng foydalaniladi. bu fanning vazifasi moddaning tuzilishi, tarkibi va xossalarini ularning spektrlari orqali aniqlashdan iborat. molekulyar spektroskopiya – spektroskopiyaning bir bo‘limi bo‘lib, elektromagnit nurlanishning molekula va uning birikmalari bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganadi. elektromagnit nurlanishning sohasiga qarab spektroskopiya gnurlar spekroskopiyasi (to‘lqin uzunligi 10–10–10–11 m yoki chastotasi 3×1018–3×1020 gs), rentgen nurlari spektroskopiyasi (to‘lqin uzunligi l=10–8-10–10 yoki chastotasi n=3×1016-3×1018 gs), optik spektroskopiya (to...

Этот файл содержит 59 стр. в формате DOCX (2,4 МБ). Чтобы скачать "spektroskopiyaning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: spektroskopiyaning turlari DOCX 59 стр. Бесплатная загрузка Telegram