optik teleskoplarning asosiy ko’rsatgichlari

DOC 124.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1446978753_62047.doc 4 / 2 d е s е ф × = × = p 2 0 0 ) / lg( 5 . 2 ) / lg( 5 . 2 d d e e m m t t × = × = - ) / lg( 5 0 d d m m t × + = ) lg( 5 1 . 2 6 lg 5 ) lg( 5 6 d d m m t × + = × - × + = m pg t t d m 1 lg 1 . 2 lg 5 - + = ) lg 32 . 2 6 . 0 ( lg a t ч × - £ optik teleskoplarning asosiy ko’rsatgichlari reja: 1. teleskopning asosiy ko’rsatkichlari. 2. teleskopning fokal tekisligida tasvirning masshtabi. 3. teleskopning kuchaytirishi (optik quvvati). 4. teleskopning ajrata olish kuchi. 5. teleskopning fotografik optik quvvati. astrofizik tekshirishlar osmon yoritqichlarining xususiyatlaridan chiqqan holda …

leskopning fokal tekisligida uning tasviri qancha kichik (ideal holda matematik nuqta shaklida bo’lishi kerak) bo’lsa, tasvir shuncha yorug’ bo’ladi. biroq eng sifatli teleskoplarda ham yulduz tasviri kichik gardishcha shaklida bo’ladi, uni yana ham kichraytirib bo’lmaydi. buning ob’ektiv sabablari va o’tib bo’lmaydigan jihatlari bor. teleskopning loyihasi chizilayotganda ana shu ob’ektiv sabablar va chegaralanishlar nazarda tutiladi. yuqori sifatli teleskop yasashda qator qiyinchiliklar borki, ularni to’la echib bo’lmaydi. quyida biz teleskopning asosiy ko’rsatgichlari, kamchiliklari va ularni kamaytirish yo’llari bilan tanishamiz. teleskop yordamida mashaqqat bilan yig’ilayotgan nurlanish oqimini oqilona metodlar bilan o’lchash va tahlil qilish kerak bo’ladi. buning uchun maxsus yasalgan nurlanish priyomniklari qo’llashga, kuchli kosmik “shovqin” ichidan bizga kerakli yulduzning kuchsiz “ovozini” ajratib olishga to’g’ri keladi. bu jihatdan astrofizik tekshirishlar fizik laboratoriyada bajariladigan tadqiqotlardan keskin farq qiladi. astrofizik tekshirish ob’ektlarining nurlanishi keng spektral diapazonni o’z ichiga olishi mumkin. ob’ekt to’g’risida to’la va aniq ma’lumotlar uning spektrini barcha qismlari (gamma nurlardan to radionurlanishgacha) ni …

botiq, yassi) ega linzalardan iborat bo’lishi mumkin. ob’ektivning markazidan uning sirtiga tik holda o’tuvchi chiziq yoki nur teleskopning optik o’qi deb ataladi. reflektorning nur yig’uvchi qismi bosh ko’zgu deb ham ataladi. u issiqlikdan kengayish koefitsenti kam, yengil va mustahkam shisha navidan (zerodur, sitall) botiq (qabariq) parabolik (giperbolik) shaklda yasaladi va sirtiga bir tekis vakuumda bug’latilgan alyuminiy qatlam (1 – 2 nm) yotqiziladi. vaqt o’tishi bilan bu qatlam alyuminiyning oksidlanishi tufayli 10 martagacha qalinlasha baradi. bunday ko’zgu unga tushgan nurning 90 % ni qaytaradi. botiq parabolik ko’zguning sirti, parabola (geometrik egri chiziq) ning o’z o’qi atrofida aylanishi natijasida hosil bo’ladigan, geometrik sirtga o’xshash bo’ladi. ob’ektiv va bosh ko’zgu aylana gardish shaklga ega va uning diametri d bo’lsin. ob’ektivga tushgan parallel nurlar (yulduzlar nuri shunday bo’ladi) undan o’tayotganda sinadi (yoki bosh ko’zgudan qaytganda yo’nalishini o’zgartiradi) va yo’nalishini o’zgartirib uning fokal tekisligida (() kesishadi (yig’iladi) va manba (ob’ekt) ning tasvirini hosil qiladi (2.1-rasm). …

hini ko’rsatadi. odatda, osmon yoritqichlarining burchakiy kattaligi yoy minutlari va sekundlarda beriladi va ( kichik bo’lganda tangensni (tg) radianlarda ifodalangan ( burchak bilan almashtirish mumkin, ya’ni tg(() = ((/3438 =((/206265. bu kasrlarning suratida ( mos ravishda burchakiy minutlar ((() va sekundlar ((() da, maxrajida esa, bir radianda yoy minutlari va sekundlari soni keltirilgan. tasvirning chiziqiy kattaligi l = f((( /3438 yoki l = f((( / 206265. tasvirning masshtabi l / (( =f/3438 yoki l/(( =f/206265 (2.1) va birligi mm/yoy minuti yoki mm/yoy sekundi. agar yoritqichning burchakiy kattaligi (=1( bo’lsa, u holda, uni tasvirining chiziqiy kattaligi l=f/3438 mm bo’ladi (f mm larda). masalan, o’zfa astronomiya institutining normal astrografida (yulduzlar osmonini suratga oladigan teleskop) tasvir masshtabi bir mm/yoy minuti, ya’ni osmondagi bir yoy minuti tasvirda bir mm uzunlikka ega bo’ladi. masalan, oy gardishining burchak kattaligi (=30( ga teng, fokus masofasi f=100 mm bo’lgan teleskopda oy tasvirining chiziqiy kattaligi l=9 mm, demak, tasvir …

n aks qaytishda fizik yo’qotish, linza ichida yutilish tufayli uni kamaytiradi. tasvirning sirt yorug’ligi teleskopning fokus masofasi (f) ga teskari proporsional ravishda kamayadi. shuning uchun (=1/f linzaning optik kuchi deb ataladi. astronomiyada osmon yoritqichi tasvirining ravshanligi emas, balki yorug’lik o’lchaydigan asbob-fotometrning nur sezuvchi qatlamida (teleskopning chiqish teshigida) u hosil qilayotgan yoritilganlik yoki nur sezuvchi qatlamga tushayotgan nurlanish oqimi o’lchanadi. bunda teleskop ob’ektivining diametri (d) muhim rol o’ynaydi. ob’ektivning diametri qancha katta bo’lsa teleskop shuncha ko’p nurlanish oqimi (f) yig’adi. . (2.2) bu yerda e - yoritqich tomonidan teleskop ob’ektivining yoritilganligi , s - ob’ektivning yuzasi. shuning uchun teleskop ob’ektivining diametri (d) va fokus masofasi (f) uning asosiy ko’rsatqichlari hisoblanadi. ob’ektiv diametrini uning fokus masofasiga nisbati a =d/f, teleskopning aperturasi yoki nisbiy kirish tuynagi (teshigi) deb ataladi. sirti ko’rinadigan osmon yoritqichlari (oy, sayyoralar) teleskopning fokal tekisligida hosil qilayotgan yoritilganlik e(= (d/f)2 =a2. bu yerda a2 teleskopning optik quvvatini belgilaydi. umuman olganda …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "optik teleskoplarning asosiy ko’rsatgichlari"

1446978753_62047.doc 4 / 2 d е s е ф × = × = p 2 0 0 ) / lg( 5 . 2 ) / lg( 5 . 2 d d e e m m t t × = × = - ) / lg( 5 0 d d m m t × + = ) lg( 5 1 . 2 6 lg 5 ) lg( 5 6 d d m m t × + = × - × + = m pg t t d m 1 lg 1 . 2 lg 5 - + = ) lg 32 . 2 6 . 0 ( lg a t ч × - £ optik teleskoplarning asosiy ko’rsatgichlari reja: 1. teleskopning …

DOC format, 124.0 KB. To download "optik teleskoplarning asosiy ko’rsatgichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: optik teleskoplarning asosiy ko… DOC Free download Telegram