qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi

DOC 78,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555409386_74125.doc qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi reja: 1.shayboniylar va ashtarxoniylar davri siyosiy hayoti. taxt uchun kurashlari 2.qashqadaryoning xvi-xvii asr iqtisodiy hayoti 3.qashqadaryoning shayboniylar va ashtarxoniylar davridagi madaniy hayoti shayboniylar va ashtarxoniylar davri siyosiy hayoti. amir temur vafotidan soâng, oâtgan toâqson yilga yaqin vaqt davomida uning vorislari movarounnahr va xurosonda yaxshi podshohliklar qildi. shohruh va ulugâbekdan soâng abu sayd mirzo xurosonni bir muddat, uning oâgâillari esa movarounnahrni qariyb xvi asrga qadar idora qildilar. 1469 yilda abu sayd mirzodan soâng xurosonda hokimiyatga kelgan sulâton husayn mirzo qirq yilga yovuq hirotda, oâz taxtida mustahkam turdi. bu oârinda v.v.bartoldning â«markaziy osiyolik muallif vosifiyning yozishiga koâra, hatto, temuriylarning dushmani, oâzbeklar davlatining asoschisi shayboniy ham paygâambar zamonidan buyen yer yuzida husayn boyqoradek diyonatli, fazilatli va dono podshoh oâtmaganligini tan olganâ»1, degan soâzlarini keltirish bilan kifoyalanamiz. xv asrning 90yillariga kelib temuriylar mulkida shahzodalar oârtasida hokimiyat talashuv qutqusi avj oladi. bu holni hirotda, husayn boyqaro farzandlari, …

i... sulton masâud mirzo shayx abdullo barlosning qiziga biser moyil edi. ani olib, mulkgirlik dagâdagâasini qoâyub, xisorga yondi. balki bu kelmaktin gâaraz ushbu erkandurâ». muhammad shayboniy temuriylarni yaxshi bilar edi. uning bobosi abulxayrxon 1428 yidda nayman, qoângâirot, qushchi, kiyot, uygâur, durman, qorluq, uyshun, kenagas singari turkiy qabilalar boshliqlari qoâllabquvvatlashi bilan hokimiyatga kelgan edi. abulxayrxonning vafoti (1468) uning davlatida hokimiyat uchun boâlgan kurashlarni kuchaytirib yuboradi. taxt talashlarida jon saqlash umidida muhammad shayboniy (1451 yilda tugâilgan) buxoroga keladi. buxoroda oâsha paytda abdulali tarxon hokim edi. buxoro tarxonlari samarqand podshohi sulton ahmadga juda yaqinlashib ketgan, xukmdor ular chizigâidan chiqmasdi. bobur, keyinchalik muhammad shayboniyning bu yangligâ kuchayib ketishiga ham tarxonlar, birinchi galda, abdulali sabab boâlganligini koyinish bilan yozadi: â«yana bir abdulali tarxon edi. darvesh muhammad tarxonga yovuq uruq boâlur edi. singlisi ham munda edi. boqi tarxonning onasi boâlgay. agarchi darvesh muhammad tarxon tura va mucha bila mundin ulugâ edi, vale, bu firâavn ani koâzga …

y buxoroda yashaganida, abdulaâli bilan â«doâstonaâ» munosabatlar oârnatganida, bu vaziyatni chuqur oârganib, bir qarorga kelgan. bu orala shayboniyxon buxoroni qoâlga kiritib, samarqand ustiga yurish boshlaydi. bobur va samarkand beklari (sulton alidan norozi boâlganlar) keshga oâz koâchkoâroni bilan kelib joylashadi. samarqand zuhra begimning nodonligi oqibatida shayboniyga jangsiz topshiriladi. muhammad shayboniyga qarshi zahiriddin muhammad boâbur shiddatli janglar olib boradi. bobur atrofida ikki yuzi qirq kishi jam boâlgan edi. shayboniyxon qoâshini ucht-oârt ming boâlgan. â«yana yerlik sipohiydin ham muncha chogâlik kishi yigâilib ediâ». koârinadiki, shayboniy azaliy bosqinchilar udumicha ish tutib, bosib olgani joylardan qoâshiniga askarlar olgan, qariyb yettisakkiz minglik qoâshinga qarshi borishga jurââat etish favqulodda hodisa edi. bobur samarqandni olishga jurâat qiladi. uning ana shu hujumi tarixiy asarlarda yuksak baholangan. shayboniy samarqandni olganidan soâng oâzi shahar atrofidagi xoja diydor navohisida oârnashib, shaharda jonvafobiy boshchiligida olti yuz kishilik qoâshin qoldirgan edi. bobur kutilmaganda unga qarshi hujum qilib, samarqandni egallashga muvaffaq boâladi. boburning samarqandni olganligi …

onlari uchtoârt oyda aksar bizga rujuâ qildilar. boqi tarxon ham fursat topib kelib, qarshi qoârgâoniga kirdi. xuzor va qarshi ham oâzbak tasarrufidin chiqtiâ», deydi. maâlum boâladiki, bobur yordam soârganlar uch toifa: ularning bir qismi ittifoqlikni inkor qilganlar; boshqa birlari oldin boburga dushmanlik ruhida boâlganligi sababli na salbiy, na ijobiy javob berishni lozim topmay, kutishni afzal bilganlar; uchinchilari xoâja koârsinga, arzimaydigan yordam (chamasi, oziqovqatdan boâlsa kerak) yuborgan kishi boâlganlar. bobur bu orada hirotga ham yordam soârab murojaat qiladi. unga alisher navoiydan noma ham kelgan. biroq, sulton husayn boyqora shayboniyxon bilan munosabatni buzishni istamagan koârinadi. buni boburning â«sulton husayn mirzodek mardona va sohib tajriba podshoh bizga madad qilmay va koâmaklar berib, elchi yubormay, shayboniyxonga kamoliddin husayn gozurgohiyni muxosara ovonida elchilikka yibordiâ», degan soâzlaridan ham bilsa boâladi. bobur va solihning bir voqea xususidagi fikrlarini qiyos qilganimizda tarixiy vaziyat toâgâri ifoda etilganligini koâramiz. dastlab bobur gâalabasi qizgâin qoâllabquvvatlangan. ayniqsa, qarshi vohasi shaharqishloqlarida bu koâtarilish …

bilan turgan boqi tarxon ham yordamga kelishdan boâyin tovlaydi. keshga koâchkoâroni bilan kelgan samarkand beklari, xususan, muhammad mazid tarxon qam koâmak haqida bosh qotirmaydi. oqibatda, hamma tomondan qoâli uzilgan bobur qamal dahshatlariga chidashga majbur boâladi. â«har necha atrof va javonibqa elchilar va kishilar yiborildi, hech kimdin koâmak va madad yetishmadiâ», deydi u achinish bilan. xv asrning oxirlarida, aniqrogâi, 1497-98 yildan boshlangan va xvi asrning dastlabki yillariga qadar muttasil davom etgan bosqinlar, hokimiyat almashinuvlari xalqning tinkasini quritadi. koâpincha bir yilga yetmaydigan podshohlar, hokimlar iloji boricha zahira toâplashga intilganlar. boburga yordam yetishmaganligi sabablarini yuqorida uning oâzi zikr etgani vajlardan tashqari, xalqning qashshoqlanishi bilan ham izohlash toâgâri boâladi. samarqandda qamalda qolgan aholi yeyishga hech narsa topa olmaydi. â«faqir va miskin it etini, eshak etini yiya kirishtilar... baâzi quruq yigâochlarni randa qilib, taroshasini suvga ibitib, otga berurlar ediâ». muhammad shayboniy samarqandni qoâlga kiritganidan soâng, movarounnahr shahar va qishloqlarini birinketin bosib olishga kirishadi. shayboniyning moâljali …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi"

1555409386_74125.doc qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi reja: 1.shayboniylar va ashtarxoniylar davri siyosiy hayoti. taxt uchun kurashlari 2.qashqadaryoning xvi-xvii asr iqtisodiy hayoti 3.qashqadaryoning shayboniylar va ashtarxoniylar davridagi madaniy hayoti shayboniylar va ashtarxoniylar davri siyosiy hayoti. amir temur vafotidan soâng, oâtgan toâqson yilga yaqin vaqt davomida uning vorislari movarounnahr va xurosonda yaxshi podshohliklar qildi. shohruh va ulugâbekdan soâng abu sayd mirzo xurosonni bir muddat, uning oâgâillari esa movarounnahrni qariyb xvi asrga qadar idora qildilar. 1469 yilda abu sayd mirzodan soâng xurosonda hokimiyatga kelgan sulâton husayn mirzo qirq yilga yovuq hirotda, oâz taxtida mustahkam turdi. bu o...

Формат DOC, 78,5 КБ. Чтобы скачать "qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qashqadaryo vohasida shayboniyl… DOC Бесплатная загрузка Telegram