qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi

DOC 78.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1555409386_74125.doc qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi reja: 1.shayboniylar va ashtarxoniylar davri siyosiy hayoti. taxt uchun kurashlari 2.qashqadaryoning xvi-xvii asr iqtisodiy hayoti 3.qashqadaryoning shayboniylar va ashtarxoniylar davridagi madaniy hayoti shayboniylar va ashtarxoniylar davri siyosiy hayoti. amir temur vafotidan so‘ng, o‘tgan to‘qson yilga yaqin vaqt davomida uning vorislari movarounnahr va xurosonda yaxshi podshohliklar qildi. shohruh va ulug‘bekdan so‘ng abu sayd mirzo xurosonni bir muddat, uning o‘g‘illari esa movarounnahrni qariyb xvi asrga qadar idora qildilar. 1469 yilda abu sayd mirzodan so‘ng xurosonda hokimiyatga kelgan sulton husayn mirzo qirq yilga yovuq hirotda, o‘z taxtida mustahkam turdi. bu o‘rinda v.v.bartoldning «markaziy osiyolik muallif vosifiyning yozishiga ko‘ra, hatto, temuriylarning dushmani, o‘zbeklar davlatining asoschisi shayboniy ham payg‘ambar zamonidan buyen yer yuzida husayn boyqoradek diyonatli, fazilatli va dono podshoh o‘tmaganligini tan olgan»1, degan so‘zlarini keltirish bilan kifoyalanamiz. xv asrning 90yillariga kelib temuriylar mulkida shahzodalar o‘rtasida hokimiyat talashuv qutqusi avj oladi. bu holni hirotda, husayn boyqaro farzandlari, …

moyil edi. ani olib, mulkgirlik dag‘dag‘asini qo‘yub, xisorga yondi. balki bu kelmaktin g‘araz ushbu erkandur». muhammad shayboniy temuriylarni yaxshi bilar edi. uning bobosi abulxayrxon 1428 yidda nayman, qo‘ng‘irot, qushchi, kiyot, uyg‘ur, durman, qorluq, uyshun, kenagas singari turkiy qabilalar boshliqlari qo‘llabquvvatlashi bilan hokimiyatga kelgan edi. abulxayrxonning vafoti (1468) uning davlatida hokimiyat uchun bo‘lgan kurashlarni kuchaytirib yuboradi. taxt talashlarida jon saqlash umidida muhammad shayboniy (1451 yilda tug‘ilgan) buxoroga keladi. buxoroda o‘sha paytda abdulali tarxon hokim edi. buxoro tarxonlari samarqand podshohi sulton ahmadga juda yaqinlashib ketgan, xukmdor ular chizig‘idan chiqmasdi. bobur, keyinchalik muhammad shayboniyning bu yanglig‘ kuchayib ketishiga ham tarxonlar, birinchi galda, abdulali sabab bo‘lganligini koyinish bilan yozadi: «yana bir abdulali tarxon edi. darvesh muhammad tarxonga yovuq uruq bo‘lur edi. singlisi ham munda edi. boqi tarxonning onasi bo‘lgay. agarchi darvesh muhammad tarxon tura va mucha bila mundin ulug‘ edi, vale, bu fir’avn ani ko‘zga ilmas edi. buxoro hukumati necha yil munda edi, navkari …

rala shayboniyxon buxoroni qo‘lga kiritib, samarqand ustiga yurish boshlaydi. bobur va samarkand beklari (sulton alidan norozi bo‘lganlar) keshga o‘z ko‘chko‘roni bilan kelib joylashadi. samarqand zuhra begimning nodonligi oqibatida shayboniyga jangsiz topshiriladi. muhammad shayboniyga qarshi zahiriddin muhammad bobur shiddatli janglar olib boradi. bobur atrofida ikki yuzi qirq kishi jam bo‘lgan edi. shayboniyxon qo‘shini ucht-o‘rt ming bo‘lgan. «yana yerlik sipohiydin ham muncha chog‘lik kishi yig‘ilib edi». ko‘rinadiki, shayboniy azaliy bosqinchilar udumicha ish tutib, bosib olgani joylardan qo‘shiniga askarlar olgan, qariyb yettisakkiz minglik qo‘shinga qarshi borishga jur’at etish favqulodda hodisa edi. bobur samarqandni olishga jur’at qiladi. uning ana shu hujumi tarixiy asarlarda yuksak baholangan. shayboniy samarqandni olganidan so‘ng o‘zi shahar atrofidagi xoja diydor navohisida o‘rnashib, shaharda jonvafobiy boshchiligida olti yuz kishilik qo‘shin qoldirgan edi. bobur kutilmaganda unga qarshi hujum qilib, samarqandni egallashga muvaffaq bo‘ladi. boburning samarqandni olganligi xabari movarounnahrga yoyilib, uni ko‘pchilik viloyatlarda qo‘llabquvvatlash boshlanib ketadi. bu haqda uning o‘zi: «samarqand fathidin so‘ng …

qilganlar; boshqa birlari oldin boburga dushmanlik ruhida bo‘lganligi sababli na salbiy, na ijobiy javob berishni lozim topmay, kutishni afzal bilganlar; uchinchilari xo‘ja ko‘rsinga, arzimaydigan yordam (chamasi, oziqovqatdan bo‘lsa kerak) yuborgan kishi bo‘lganlar. bobur bu orada hirotga ham yordam so‘rab murojaat qiladi. unga alisher navoiydan noma ham kelgan. biroq, sulton husayn boyqora shayboniyxon bilan munosabatni buzishni istamagan ko‘rinadi. buni boburning «sulton husayn mirzodek mardona va sohib tajriba podshoh bizga madad qilmay va ko‘maklar berib, elchi yubormay, shayboniyxonga kamoliddin husayn gozurgohiyni muxosara ovonida elchilikka yibordi», degan so‘zlaridan ham bilsa bo‘ladi. bobur va solihning bir voqea xususidagi fikrlarini qiyos qilganimizda tarixiy vaziyat to‘g‘ri ifoda etilganligini ko‘ramiz. dastlab bobur g‘alabasi qizg‘in qo‘llabquvvatlangan. ayniqsa, qarshi vohasi shaharqishloqlarida bu ko‘tarilish shayboniylarga, bosqinchilarga qarshi isyon tarzida amalga oshgan. biroq, dushmanni tamomila mah^v qilmoq uchun boburni to‘rtbesh joyda qo‘llabquvvatlash kifoya qilmas edi. boburning yuqoridagi so‘zlaridan ma’lum bo‘ladiki, ayrim shahar va joylardagi hokimlar boburning mustahkamlanishidan manfaatdor bo‘lmaganlar. bobur farg‘ona, …

hech kimdin ko‘mak va madad yetishmadi», deydi u achinish bilan. xv asrning oxirlarida, aniqrog‘i, 1497-98 yildan boshlangan va xvi asrning dastlabki yillariga qadar muttasil davom etgan bosqinlar, hokimiyat almashinuvlari xalqning tinkasini quritadi. ko‘pincha bir yilga yetmaydigan podshohlar, hokimlar iloji boricha zahira to‘plashga intilganlar. boburga yordam yetishmaganligi sabablarini yuqorida uning o‘zi zikr etgani vajlardan tashqari, xalqning qashshoqlanishi bilan ham izohlash to‘g‘ri bo‘ladi. samarqandda qamalda qolgan aholi yeyishga hech narsa topa olmaydi. «faqir va miskin it etini, eshak etini yiya kirishtilar... ba’zi quruq yig‘ochlarni randa qilib, taroshasini suvga ibitib, otga berurlar edi». muhammad shayboniy samarqandni qo‘lga kiritganidan so‘ng, movarounnahr shahar va qishloqlarini birinketin bosib olishga kirishadi. shayboniyning mo‘ljali qashqa vohasi edi. qashqadaryo shahar va qishloqlari, aholisi boburni qo‘llabquvvatlagan edi. boburga eng qiyin bo‘lgan damlarda uning ishongan kishilari boqi tarxon va boshqalar unga pand beradilar. farg‘ona va samarqanddan ajralgan bobur kobulga ketishga, tarki vatan qilishga majbur bo‘ladi. xvi asr boshlarida, to‘qqiz yuz yettinchi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi"

1555409386_74125.doc qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi reja: 1.shayboniylar va ashtarxoniylar davri siyosiy hayoti. taxt uchun kurashlari 2.qashqadaryoning xvi-xvii asr iqtisodiy hayoti 3.qashqadaryoning shayboniylar va ashtarxoniylar davridagi madaniy hayoti shayboniylar va ashtarxoniylar davri siyosiy hayoti. amir temur vafotidan so‘ng, o‘tgan to‘qson yilga yaqin vaqt davomida uning vorislari movarounnahr va xurosonda yaxshi podshohliklar qildi. shohruh va ulug‘bekdan so‘ng abu sayd mirzo xurosonni bir muddat, uning o‘g‘illari esa movarounnahrni qariyb xvi asrga qadar idora qildilar. 1469 yilda abu sayd mirzodan so‘ng xurosonda hokimiyatga kelgan sulton husayn mirzo qirq yilga yovuq hirotda, o‘z taxtida mustahkam turdi. bu o‘rinda v.v.bartoldni...

DOC format, 78.5 KB. To download "qashqadaryo vohasida shayboniylar va ashtarxoniylar sulolasining hukmronligi", click the Telegram button on the left.

Tags: qashqadaryo vohasida shayboniyl… DOC Free download Telegram