jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi

DOC 72,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555493511_74149.doc jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi reja: 1. xorazm taxti uchun nizolar. 2. jaloliddin manguberdi faoliyati. 3. jaloliddinning ozodlik uchun kurashi. jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi tariximizdagi ulug‘ zotlardan biri mug‘ul bosqinchilariga qarshi mardonavor kurashgan, vatan ozodligi yo‘lida jon fido qilgan jaloliddin manguberdidir. o‘rta asr musulmon mualliflari, jumladan uning vaziri va mirzasi ham bo‘lgan an-nasaviy uni mankburni, (ya’ni mank belgi, xol degan ma’noda, xoldor burunli degan ma’noni anglatgan) nomi bilan atashgan. jaloliddin manguberdi (mankburni) xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni qaror toptirish maqsadida o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi 1998 yil 24-sentabrda 408-sonli maxsus qaror qabul qildi. ushbu qarorga muvofiq buyuk sarkardaning tavallud to‘yi keng miqyosda nishonlanishi qayd qilib o‘tildi. jaloliddin manguberdi faoliyati, mug‘ul bosqini xususidagi qimmatli ma’lumotlar asosan an-nasaviyning «siyrat as sulton jaloliddin mankburni» (jaloliddin manguberdining hayot faoliyati) asarida uchraydi. shuningdek, ibn al-asir otamalik juvayniy, rashididdin kabi o‘rta asr musulmon tarixchilari asarlarida ham shu davrga oid qator muhim ma’lumotlar keltiriladi. mazkur davr bo‘yicha xx …

afasida jaloliddin garchi katta o‘g‘il bo‘lsada, buvisi turkon-xotun tomonidan hokimiyatdan chetlatilgan bo‘lib, taxt vorisi etib turkon-xotun urug‘idan bo‘lmish boshqa bir shahzoda qutbiddin o‘zloqshoh valiahd deb e’lon qilingan edi. g‘azna, bomiyon, al-g‘ur, bo‘st, takinobod, zamin-davora va hindiston bilan chegaradosh yerlar esa jaloliddinga mulk etib berilgan edi. garchi jaloliddin buvisining izmi bilan markazdan chetlatilgan bo‘lsa-da, lekin sulton unga alohida muhabbat bilan qarar, uning jasurligini qadrlar va uni o‘zidan uzoqlashib ketmasligini hohlar edi. shuning uchun ham unga vazir etib taniqli davlat amaldori shams-al mulk shahobiddin alp al-xaraviyni, noib (o‘rinbosar) etib esa sarkarda ko‘zbar malikni tayinlaydi. muhammad xorazmshoh plevrit (o‘pkaga suv yig‘ilish) kasali bilan og‘rib taxminan 1220 yilning oxirlarida (hijriy 617 y.) quvg‘inlikda kaspiy dengizidagi ashuradi orolida vafot etadi. o‘limi oldidan sulton jaloliddinni taxt vorisi deb e’lon qilib, sultonlik ba’zi rutbalarini unga topshiradi. jaloliddin o‘z inilari o‘zloqshoh va oqshohlar bilan otasini dafn etgach, 70 ta kishisi bilan to‘g‘ri urganchga keladi. tez orada unga xo‘jand …

bu vaqtda jaloliddinning ukalari o‘zloqshoh va oqshohlar sarosimaga tushib, nima qilishlarini bilmay, jaloliddin ketidan ular ham xurosonga ketishadi. mug‘ullarning kichik otryadi ustidan g‘alaba qozonib, bu g‘alabaga juda katta e’tibor berib yuborishadi. shundan so‘ng ayshi-ishratga berilib, xurosonning xabo‘shan shahri yaqinida mug‘ullarga qarshi navbatdagi kurashda qo‘lga tushib, qatl etiladilar. mug‘ullar qatl etilgan shahzodalarning kallalarini namoyishkorona tarzda birmuncha vaqt xurosonda olib yurishadi. jaloliddinning yana bir inisi rukniddin g‘ursanjiy (manbalar unga «aql-zakovat va ko‘rkamlikda tengi yo‘q» deb ta’rif berishgan) eronning ustunavand qal’asida 6 oy mug‘ullarga qarshi kurash olib borib, mardonavor tarzda halok bo‘ladi. jaloliddin esa bu vaqtda nishopurga yetib keladi. bir oy davomida mug‘ullarga qarshi kurashish maqsadida barcha amir, sarkardalarga qo‘shin yig‘ish xususida murojaat qiladi. mug‘ullar uning ushbu faoliyatidan xabardor bo‘lganliklarini bilgach, zavzon (nishopur va hirot oralig‘ida) tumanidagi al-qohira qal’asiga kelib o‘rnashadi. afsuski, bu vaqtda mahalliy noib hokimlar uning atrofida jipslasha ololmaydilar. hali yetarli kuchga ega bo‘lmagan jaloliddin qal’ada uzoq turish xavfli ekanligini tushunib, …

aloliddinni juda katta tantana bilan kutib oladi. shahar xuddi xayit bayramidek shodu-hurramlikka to‘ladi. g‘aznada jaloliddin xizmatiga sayfiddin o‘g‘roq al-xalajiy, balx hokimi a’zam malik, afg‘on qabilalari sardori muzaffar malik va qarluqlar rahbari al-hasan qarluq o‘z qo‘shinlari bilan qo‘shiladilar. jami qo‘shinning soni tarixchilarning xabariga ko‘ra 90-130 ming kishi atrofida bo‘lgan. chingizxon jaloliddinning kuch-qudratini oshib borayotgani va mug‘ullar undan qandahorda zarbaga uchraganligidan g‘azablanib, no‘yon shiki xutuxu boshchiligidagi qo‘shinni uning ustiga yuboradi. u 1221 yilning kuzida jaloliddin yerlariga yaqinlashib keladi. jaloliddin bir hamladayoq mug‘ullarni zarbaga uchratishga muvaffaq bo‘ladi. bu jangda mug‘ullarning 1000 dan oshiq kishisi halok bo‘ladi. ko‘plab tarixchilar jumladan, ibn al-asir, juvayniy, rashididdin bu jangga yuqori baho bergan edilar. jaloliddinning mug‘ullarga qarshi muhim janglaridan biri 1221 yilning ko‘zida shimoliy afg‘onistonning lagar daryosi bo‘yidagi parvona dashti yaqinida bo‘lib o‘tadi. birlashgan qo‘shinga shaxsan jaloliddinning o‘zi lashkarboshilik qilib, o‘ng qanotga amin malik, chap qanotga sayfiddin o‘g‘roq boshchilik qilishadi. mug‘ullar jon-jahdlari bilan kurashga kiradilar. hatto shiki xutuxuning …

gan aholi esa mug‘ullarni shahardan siqib chiqarishga muvaffaq bo‘ldi. chingizxon jaloliddinning kuchayib borishi, uning xalq ommasi tomonidan qo‘llab-quvvatlanilishi mug‘ullar bosib olgan yerlar uchun qanchalik xavf tug‘dirishini yaxshi anglab yetgan edi. shu sababdan ham shaxsan o‘zi jaloliddinni qanday qilib bo‘lmasin mag‘lub etish maqsadida shitob bilan katta qo‘shinga bosh bo‘lib, janub tomon yo‘l oldi. jaloliddin qo‘shini parvona jangidan so‘ng katta o‘ljani kiritgan edi. ushbu o‘ljaning taqsimlanishi vaqtida jaloliddinning ikki sarkardasi amin malik va sayfiddin o‘g‘roq o‘rtasida ixtilof chiqadi. ixtilof natijasida sayfiddin o‘g‘roq va undan keyin boshqalar ham qo‘shindan ajrab chiqib ketadilar. jaloliddinning qo‘shini kamayib, u nihoyatda og‘ir bir ahvolda qoladi. jaloliddinning uni tark etgan sarkardalarga qayta ittifoq tuzish, dushmanga qarshi birgalikda kurash olib borish to‘g‘risidagi murojaati zoye ketdi. jaloliddin ichak og‘rig‘i kasaliga duchor bo‘lib turgan paytida mug‘ullarning ilg‘or guruhi gardezga (g‘aznadan 50 km. sharqda joylashgan shahar) o‘rnashganligidan xabardor bo‘ladi. jaloliddin xastaligiga qaramasdan gardezdagi mug‘ul askarlariga to‘satdan zarba berib, ularni mag‘lubiyatga uchratadi. u …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi"

1555493511_74149.doc jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi reja: 1. xorazm taxti uchun nizolar. 2. jaloliddin manguberdi faoliyati. 3. jaloliddinning ozodlik uchun kurashi. jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi tariximizdagi ulug‘ zotlardan biri mug‘ul bosqinchilariga qarshi mardonavor kurashgan, vatan ozodligi yo‘lida jon fido qilgan jaloliddin manguberdidir. o‘rta asr musulmon mualliflari, jumladan uning vaziri va mirzasi ham bo‘lgan an-nasaviy uni mankburni, (ya’ni mank belgi, xol degan ma’noda, xoldor burunli degan ma’noni anglatgan) nomi bilan atashgan. jaloliddin manguberdi (mankburni) xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni qaror toptirish maqsadida o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi 1998 yil 24-sentabrda 408-sonli maxsus qaror qabul qildi. ushbu qarorga muvofiq b...

Формат DOC, 72,5 КБ. Чтобы скачать "jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jaloliddin manguberdi yurt himo… DOC Бесплатная загрузка Telegram