jaloliddin manguberdi vatan himoyachisi

DOC 12 стр. 79,0 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 79,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

jaloliddin manguberdi vatan himoyachisi reja: 1. xorazm taxti uchun nizolar. 2. jaloliddin manguberdi faoliyati. 3. jaloliddinning ozodlik uchun kurashi. jaloliddin manguberdi vatan himoyachisi tariximizdagi ulug‘ zotlardan biri mug‘ul bosqinchilariga qarshi mardonavor kurashgan, vatan ozodligi yo‘lida jon fido qilgan jaloliddin manguberdidir. o‘rta asr musulmon mualliflari, jumladan uning vaziri va mirzasi ham bo‘lgan an-nasaviy uni mankburni, (ya’ni mank belgi, xol degan ma’noda, xoldor burunli degan ma’noni anglatgan) nomi bilan atashgan. jaloliddin manguberdi (mankburni) xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni qaror toptirish maqsadida o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi 1998 yil 24-sentabrda 408-sonli maxsus qaror qabul qildi. ushbu qarorga muvofiq buyuk sarkardaning tavallud to‘yi keng miqyosda nishonlanishi qayd qilib o‘tildi. jaloliddin manguberdi faoliyati, mug‘ul bosqini xususidagi qimmatli ma’lumotlar asosan an-nasaviyning «siyrat as sulton jaloliddin mankburni» (jaloliddin manguberdining hayot faoliyati) asarida uchraydi. shuningdek, ibn al-asir otamalik juvayniy, rashididdin kabi o‘rta asr musulmon tarixchilari asarlarida ham shu davrga oid qator muhim ma’lumotlar keltiriladi. mazkur davr bo‘yicha xx asrdagi …

2 / 12

garchi katta o‘g‘il bo‘lsada, buvisi turkon-xotun tomonidan hokimiyatdan chetlatilgan bo‘lib, taxt vorisi etib turkon-xotun urug‘idan bo‘lmish boshqa bir shahzoda qutbiddin o‘zloqshoh valiahd deb e’lon qilingan edi. g‘azna, bomiyon, al-g‘ur, bo‘st, takinobod, zamin-davora va hindiston bilan chegaradosh yerlar esa jaloliddinga mulk etib berilgan edi. garchi jaloliddin buvisining izmi bilan markazdan chetlatilgan bo‘lsa-da, lekin sulton unga alohida muhabbat bilan qarar, uning jasurligini qadrlar va uni o‘zidan uzoqlashib ketmasligini hohlar edi. shuning uchun ham unga vazir etib taniqli davlat amaldori shams-al mulk shahobiddin alp al-xaraviyni, noib (o‘rinbosar) etib esa sarkarda ko‘zbar malikni tayinlaydi. muhammad xorazmshoh plevrit (o‘pkaga suv yig‘ilish) kasali bilan og‘rib taxminan 1220 yilning oxirlarida (hijriy 617 y.) quvg‘inlikda kaspiy dengizidagi ashuradi orolida vafot etadi. o‘limi oldidan sulton jaloliddinni taxt vorisi deb e’lon qilib, sultonlik ba’zi rutbalarini unga topshiradi. jaloliddin o‘z inilari o‘zloqshoh va oqshohlar bilan otasini dafn etgach, 70 ta kishisi bilan to‘g‘ri urganchga keladi. tez orada unga xo‘jand hokimi temur …

3 / 12

inning ukalari o‘zloqshoh va oqshohlar sarosimaga tushib, nima qilishlarini bilmay, jaloliddin ketidan ular ham xurosonga ketishadi. mug‘ullarning kichik otryadi ustidan g‘alaba qozonib, bu g‘alabaga juda katta e’tibor berib yuborishadi. shundan so‘ng ayshi-ishratga berilib, xurosonning xabo‘shan shahri yaqinida mug‘ullarga qarshi navbatdagi kurashda qo‘lga tushib, qatl etiladilar. mug‘ullar qatl etilgan shahzodalarning kallalarini namoyishkorona tarzda birmuncha vaqt xurosonda olib yurishadi. jaloliddinning yana bir inisi rukniddin g‘ursanjiy (manbalar unga «aql-zakovat va ko‘rkamlikda tengi yo‘q» deb ta’rif berishgan) eronning ustunavand qal’asida 6 oy mug‘ullarga qarshi kurash olib borib, mardonavor tarzda halok bo‘ladi. jaloliddin esa bu vaqtda nishopurga yetib keladi. bir oy davomida mug‘ullarga qarshi kurashish maqsadida barcha amir, sarkardalarga qo‘shin yig‘ish xususida murojaat qiladi. mug‘ullar uning ushbu faoliyatidan xabardor bo‘lganliklarini bilgach, zavzon (nishopur va hirot oralig‘ida) tumanidagi al-qohira qal’asiga kelib o‘rnashadi. afsuski, bu vaqtda mahalliy noib hokimlar uning atrofida jipslasha ololmaydilar. hali yetarli kuchga ega bo‘lmagan jaloliddin qal’ada uzoq turish xavfli ekanligini tushunib, g‘azna tomon …

4 / 12

tta tantana bilan kutib oladi. shahar xuddi xayit bayramidek shodu-hurramlikka to‘ladi. g‘aznada jaloliddin xizmatiga sayfiddin o‘g‘roq al-xalajiy, balx hokimi a’zam malik, afg‘on qabilalari sardori muzaffar malik va qarluqlar rahbari al-hasan qarluq o‘z qo‘shinlari bilan qo‘shiladilar. jami qo‘shinning soni tarixchilarning xabariga ko‘ra 90-130 ming kishi atrofida bo‘lgan. chingizxon jaloliddinning kuch-qudratini oshib borayotgani va mug‘ullar undan qandahorda zarbaga uchraganligidan g‘azablanib, no‘yon shiki xutuxu boshchiligidagi qo‘shinni uning ustiga yuboradi. u 1221 yilning kuzida jaloliddin yerlariga yaqinlashib keladi. jaloliddin bir hamladayoq mug‘ullarni zarbaga uchratishga muvaffaq bo‘ladi. bu jangda mug‘ullarning 1000 dan oshiq kishisi halok bo‘ladi. ko‘plab tarixchilar jumladan, ibn al-asir, juvayniy, rashididdin bu jangga yuqori baho bergan edilar. jaloliddinning mug‘ullarga qarshi muhim janglaridan biri 1221 yilning ko‘zida shimoliy afg‘onistonning lagar daryosi bo‘yidagi parvona dashti yaqinida bo‘lib o‘tadi. birlashgan qo‘shinga shaxsan jaloliddinning o‘zi lashkarboshilik qilib, o‘ng qanotga amin malik, chap qanotga sayfiddin o‘g‘roq boshchilik qilishadi. mug‘ullar jon-jahdlari bilan kurashga kiradilar. hatto shiki xutuxuning buyrug‘i bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jaloliddin manguberdi vatan himoyachisi"

jaloliddin manguberdi vatan himoyachisi reja: 1. xorazm taxti uchun nizolar. 2. jaloliddin manguberdi faoliyati. 3. jaloliddinning ozodlik uchun kurashi. jaloliddin manguberdi vatan himoyachisi tariximizdagi ulug‘ zotlardan biri mug‘ul bosqinchilariga qarshi mardonavor kurashgan, vatan ozodligi yo‘lida jon fido qilgan jaloliddin manguberdidir. o‘rta asr musulmon mualliflari, jumladan uning vaziri va mirzasi ham bo‘lgan an-nasaviy uni mankburni, (ya’ni mank belgi, xol degan ma’noda, xoldor burunli degan ma’noni anglatgan) nomi bilan atashgan. jaloliddin manguberdi (mankburni) xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni qaror toptirish maqsadida o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi 1998 yil 24-sentabrda 408-sonli maxsus qaror qabul qildi. ushbu qarorga muvofiq buyuk sarkardaning t...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOC (79,0 КБ). Чтобы скачать "jaloliddin manguberdi vatan himoyachisi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jaloliddin manguberdi vatan him… DOC 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram