qadimgi varaxshadagi arxeologik tekshirishlar

DOC 75.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1555409630_74129.doc qadimgi varaxshadagi arxeologik tekshirishlar reja: 1. yozma manbalardagi varaxsha haqidagi ma’lumotlar. 2. varaxshaning tarixiy topografiyasi. 3. topilgan modliy— ashyoviy buyumlar tavsifi. 4. paykenddagi arxeologik tadqiqotlar 5. buxoro shahridagi arxeologik tekshirishlar. yozma manbalardagi varaxsha haqidagi ma’lumotlar. buxoroning qadimgi aqoli manzillaridan buxorxudotlarning uzok vakt yozgi qarorgoxi bo’lgan varaxsha arxeolog olimlar diqqatini ko’pdan beri jalb qilib kelar edi. xozirgi vaqtda oddiy tepalikka aylangan bu joy haqida' yurtimizga turli maqsadlarda safar uyushtirgan rus olimlari va sayyoqlari tomonidan dastlabki ma’lumotlar berilgan edi. xix asr o’rtalarida a. boris, xix asr oxirlarida shubinskiy ("buxoro ocherklari"), logofet singari olimlar buxoro vohasini ta’riflab, uning kadimgi yodgorliklaridan hisoblangan. varaxsha haqida eshitganlarini yozib qoldirgaplar. 1896 yilda sitnyakovskiy 1913—1914 yillarda zimin singari olimlar buxoro haqida ma’lumotlar to’plab, varaxsha haqida xam yozib qoldirgan edilar. buxorodan 40 km. cha g’arbda joylashgan raxvandun vohasida miloddan 1000 yil oldin yoki bundan 3000 yil oldin aholi yashagan, dehqonchilik yuzaga kelib, cho’l obod kilingan. sug’orish tizimlari, hunarmandchilik, …

ajmli tekshirish olib borilgan.-shishkin ma’lumotlariga ko’ra, varaxsha milod boshlarida yoki sal oldinroq qad ko’targan. milodiy i —ii asrlarda kushonlar davrida madaniy hayot gullab yashnagan. iv —v asrlarda o’rta osiyodagi, umuman, urta sharkdagi boshka ko’pgina shaharlar singari bu joy xam tanazzulga yuz tutgan. vi asrdan boshlab, yana qad ko’tarib, xo’jalnk hayoti va madaniy hayot tiklangan. shu davrdan buxorxudotlarning yozgi qarorgoxiga aylangan. varaxsha shahri bir necha marta qayta tiklangan. restavrator — arxitektor nelson tomonidan varaxsha qasri tasviri rekonstrukstiya qilingan. varaxsha qasri buxorxudot tugshoda tomonidan barpo qilingan, uning o’zi ham arablar tomonidan shu erda o’ldirilgan. arablarning kirib kelishi davrida birmuncha xarob bo’la boshlagan. yana qayta tiklanib, ix —x asrlarda gullab — yashnagan. xii asrdan boshlab varaxsha va uning atroflari yana xarobalkka yuz tutgan. buning sababi siyosiy voqealar bo’lmay, balki zarafshonning yuqori qismida sug’oriladigan ekin erlarining kengayishi natijasida zarafshon suvining ko’plab olinishi oqibatida uning quyi qismida, varaxsha va uning atroflarida dastlab suv tanqisligi keyin …

hi edi. varaxsha tushkunlikka tushgan vaqt xii asrdan voxaning shimoliy g’arbida shopurkom, sultonobod, zandana, kanallari buylab xo’jalik jonlanishi sodir bo’lib, kuyi qismi jondor, buxoro, olot, qorako’l tumanlarida qattiq suv tanqisligi yuzaga kelgan. bu rayonlarning xalqlari erni sutormay dehqonchilik qilish usuli — qoqlamani yuzaga keltirganlar. tadqiqotlar jarayonida varaxshadan olovxona ham ochilib, qadimgi ajdodlarimizni otashparaslik e’tikodlariga oid ko’plab ashyoviy dalillar topildi. bu erdan topilgan buxorxudotlar tangalarida olov rasmining borligi, mapgxur devoriy rasmlarida muqaddas olov atrofida o’tirgan aslzodalar tasvirining mavjudligi otashparastlikning keng yoyilganligini, varaxsha bunday e’tikod markazlaridan biri ekanini ko’rsatadi. chiqqan dafinalarda bu erda xam marxumlarning suyagini go’shtdan tozalab, suyak ostodonlarda dafn qilingan. viii asr boshlarida samarqandda arab lashkarboshisi nasr ibn sayyor ishtirokida buxorxudot tugshodani uldiradilar va uning xizmatchilari marxum suyaklarini gushtdan tozalab, buxoroga olib ketganlar. bu e’tikod butun urta osiyoda bo’lgan edi. antik shaharlaridan biri bo’lgan varaxsha o’zining devoriy rasmlari bilan mashhurdir. afrosiyob, panjikent devoriy rasmlari qanchalik ahamiyatli bo’lsa, varaxsha suratlarining ahamiyati …

ng totgilishi ham yuqoridagi fikrimiz dalilidir. shunga asoslanib, tuya — buxoroliklarning totemi bo’lgan degan xulosaga kelindi. xitoy yilnomalarining guvohlik berishicha, buxoro hu^mdorligining taxtida oddindan yasalgan 2 ta tuya haykalchasini yopishtirib qo’ygan holda tayyorlangan ekan. 1975—1977 yillarda varaxshadagi qazilmalar jarayonida uning osti qatlamlaridan miloddan avvalgi v —iv asrlarga oid ashyolarining topilishi narshaxiy ma’lumotlarini tasdiqlab, varaxshada tekshirishlar davom ettirilishi lozimligini ko’rsatadi. paykenddagi arxeologik tadqiqotlar buxoro vohasida uzok davomida tekshi rish olib borilgan joy qadimgi paykend shahridir. bu erda dastlab 1913—1914 yillarda zimin, 1939 yilda yakubovskiy, 1940 yilda v. n. kesaev ish olib borgan edilar. 1981 yildan boshlab poykendda doimiy ish boshlandi. 1 — boskichda 1981 — 85 yillarda a. r. muxammadjoiov, boshchiligida ish olib borilib ekspedistiya tarkibiga j. mirzaahmedov, sh. odilov, g. semyonov va buxorolik bir qator tadkikotchilar ishtirok qildilar. paykend shahrining maydoni 21 gektarcha bo’lib, bu joyni tekshirgan olimlarning fikriga ko’ra milloddan avvalgi iv —iii asrdan boshlab qad ko’targan. u vaqtda …

lib, 2 ta darvozani g’arbiy darvoza va sharqiy darvozani birlashtirgan. darvozalarning kengligi 3,5 m bo’lgan. butun shahar atrofini devor o’rab olib, ularda himoya minoralari bo’lgan. yana shaharda shimoldagi 2 va 3 himoya minoralari bilan janubdagi 8 va 9 himoya minoralarini birlashtiruvchi yo’l o’tgan. demak paykend shahrida g’arb va sharq hamda shimol va janub yunalishdagi 2 ta ka!ta ko’cha bo’lgan. shahar o’rtasi chorsu yoki chorraha bo’lib, shahar har tomoni 60 m dan keladigan bir necha maxallarga bulingan. ark yaqinidagi qazishlarda turar joy qoldiqlari ham ochib o’rganildi. bular bir qavatli xo’jalik binolari, oshxonalardan iborat. har bir oilaning turar joylari ochib o’rganilib topilgan ashyoviy buyumlarga qarab har bir oilada 4 — 5 kishi yashaganligi aniqlandi. 706 —yilda paykend shahri arablarga qarshi 2 oycha kurash olib borib, arab qo’shinlarining buxoro tomonga boradigan yo’lini to’sib turgan. viii asr davomida bu shahar arablar davlati tarkibiga kiritilgandan so’ng ximoya devorlarining ahamiyati qolmagan. harbiy manzillar ix —x- asrlardan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi varaxshadagi arxeologik tekshirishlar"

1555409630_74129.doc qadimgi varaxshadagi arxeologik tekshirishlar reja: 1. yozma manbalardagi varaxsha haqidagi ma’lumotlar. 2. varaxshaning tarixiy topografiyasi. 3. topilgan modliy— ashyoviy buyumlar tavsifi. 4. paykenddagi arxeologik tadqiqotlar 5. buxoro shahridagi arxeologik tekshirishlar. yozma manbalardagi varaxsha haqidagi ma’lumotlar. buxoroning qadimgi aqoli manzillaridan buxorxudotlarning uzok vakt yozgi qarorgoxi bo’lgan varaxsha arxeolog olimlar diqqatini ko’pdan beri jalb qilib kelar edi. xozirgi vaqtda oddiy tepalikka aylangan bu joy haqida' yurtimizga turli maqsadlarda safar uyushtirgan rus olimlari va sayyoqlari tomonidan dastlabki ma’lumotlar berilgan edi. xix asr o’rtalarida a. boris, xix asr oxirlarida shubinskiy ("buxoro ocherklari"), logofet singari olimlar buxoro vo...

DOC format, 75.5 KB. To download "qadimgi varaxshadagi arxeologik tekshirishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi varaxshadagi arxeologik… DOC Free download Telegram