yozma manbalarda buxoro tarixi va madaniyati

DOC 65,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555408184_74105.doc yozma manbalarda buxoro tarixi va madaniyati reja: 1. buxoro vohasining tarixiy geografik shakllanishi. 2. dastlabki yozma manbalardagi ma’lumotlar. 3. narshaxiyning «buxoro tarixi» asari. 4. xix asrdagi rus tadqikotchilarining ilk arxeologik ma’lumotlari. 5. n.f.sitnyakovskiy tekshiruvlari. 6. l.l.zimin tadqiqotlari. buxoro vohasining tarixiy geografik shakllanishi. buxoro vohasi zarafshon daryosining quyi qismida tashkil topgan bo’lib, vohaning chegarasi shimolda qiziltepa qirlaridan, janubda qorako’l, g’arbda qizilkir massividap sharqda qorovulbozor qirlarigacha davom etadi. voha mezolit zamonidan boshlab o’rta osiyo tog’liklaridagi muzlarning erishidan hosil bo’lgan zarafshon daryosining quyi qismida tashkil topgan. zarafshon daryosi bundan 5000 yil oldin, yoki mil.avv. 3000 yillikda to’lib,—toshib oqib, butun buxoro vohasi, janubda qorako’l, jondor tumanining g’arbiy qismidan o’tib, amudaryo bo’yidagi hozirgi nargizqal’a yaqinidan o’tib, amudaryoga qo’yilgan. zarafshon daryosi tez oquvchi tog’ daryosi bo’lib, o’zi bilan ko’p loyqa keltirgan. buning natijasida buxoro vohasining o’rni loyqa bilan to’lib borib, sekin —asta tekislikka aylangan. shu jixatdan nil vodiysining paydo bo’lish jarayonlari aynan bizning vohamizda qaytarilgan. …

gi, ularning xo’jaligida chorvachilik katta rol o’ynaganligi haqida ma’lumot beriladi. navbatdagi muxim manba «avesto» dir. unda mil.avv. 9 — 4 asrdagi xayot haqida so’z boradi. qadimiy e’tiqodlar haqida fikr yuritiladi. antik zamon mualliflaridan gerodotning (mil.avv.5 asr) «yunon —eron urushi tarixi» kitobida, uning «klio» bo’limida bizning o’lkamiz to’g’risida fikr yuritiladi. ko’z ilg’amas kengliklarda xayot kechiruvchi massagetlar xo’jaligi, qurol —yarog’i, taqinchoqlari umuman turmush tarzi haqida fikr yuritiladi. shuningdek, bu davrda yashagan boshqa tarixchilar kvant kurstiy ruf, arrian, polien singari "mualliflar mil.avv. iv asr voqealari haqida fikr yuritganlar. ayniqsa ular makedoniyalik aleksandr yurishlarini bayon qiladilar. u bilan bog’liq voqealarga tayanib, bizning o’lkamizning xo’jalik hayoti haqida fikr yuritadilar. bu asarlarda bevosita buxoro deb nomlanib, zarafshonning quyi kismidagi joylar haqida gapirilmagan bo’lsada, voqealar bayoni shu joy haqida tushuncha hosil qilish imkonini beradi. antik zamon yozuvchilaridan faqat arrianning «aleksandr yurishlari» asarida kuyi zarafshon vohasida kad kutargan bagi qal’asi haqida bir marta aytib o’tiladi. qadimiy aholi massagetlar …

a ko’kalamzorlar tashkil etgan. ayrim joylari shunday bo’lganki, biror hayvon oyoq qo’yishga joy topolmagan. buning sababi samarkand tomonidagi viloyatlarda tog’larda qor erib, suvi oqib kelib, o’sha joylarga yig’ilib yotar edi. samarkand tomonida bir- katta dare borki, uni «rudi mosaf» «mosaf daryosi» deydilar. bu daryoga ko’p suv yig’ilgap, u bir talay erlarni yuvib o’pirib, ko’p loyqalarii surib kelgan va natijada bu botqoqliklar to’lib krlgan. suv ko’p oqib kelaverdi, loyqalarni to bitik (chorjo’y va amudaryo bo’yidagi qishloq) va farobgacha surib keltiraverdi. so’ng suv toshib kelishi to’xtadi. buxoro joylashgan er asta —sekin to’lib tekis erga aylandi. shunday qilib, u katta dare so’g’d, bu loyqalar bilan to’lgan mavze buxoro bo’lib koldi», deb - yozadi. narshaxiy asarida buxoro vohasi va uning atrofidagi qator aholi manzillari: hyp, vardonze — vardona, tarovcha — tarob qishlog’i, safna va ispona qishloklari, zandona, poykend qal’asi dabusiy singari aholi manzillari ta’riflangan. shuningdek, karmina, hyp, tavoyiz, sharq, zandana qishloqlari ta’riflangan. bu erda …

haharning tarixiy topografiyasi qanday bo’lganligi haqida aniq ma’lumotlar berilmagan. bu masalalar faqat arxeologik tadkikotlar natijasidagina oydinlashib, tarix sahifalaridan joy oldi. buxoro vohasi to’g’risidagi dastlabki arxeologik ma’lumotlar buxoro vohasi buxoro amirligining markaziy mintaqasi bo’lib, uzok; vaqtgacha bu joyda arxeologik tekshirishlar o’tkazish mumkin bo’lmagan. ayniqsa, buxoro hukmdorlari, islom dini vakillari o’lkadagi yodgorliklarni qazib o’rganishni man qilganlar. dunyo miqyosida xvii —xviii asrlardan boshlab qadimiy madaniyat obidalarini arxeologik nuqtai—nazardan tadqiq qilish boshlangan bo’lsa, bizning o’lkamizda bu ishlar faqatgina xx —asrning boshlaridan boshlangan. shungacha vohadagi moddiy — ashyoviy ma’lumotlar ko’proq rus sayyohlari tomonidan to’planib, ilmiy doiraga ma’lum qilingan. 1820 yilda rus elchisi bo’lib kelgan negri bir qator ma’lumotlarni to’plab, ularni tadqiqotchilar eversman va meyendorfga bergan. ularning ishlarida bu ma’lumotlar keltirilgan. buxoro vohasi to’g’risidagi maxsus dastlabki arxeologik ma’lumotni ingliz hukumati agenta a.borns bergan edi. uning «xodja obon degan joy» nomli ma’lumoti, bu joy atrofidan topilgan tangalar tasnifi uilson va prinseplarning 1839 yilda londonda e’lon qilingan ishlarida …

bevosita qazish ishlaridan tashqari, kollekstiyachilik, ashyolarni yig’ish, yodgorliklarni ko’zdan kechirib o’rganish, o’lchov ishlarini bajarish va ta’mirlash ishlari ham kiradi. faqatgina uilson va prinstep hamda buxorxudotlar tangalarini birinchi marta ajrata olgan numizmat olim frend ishlarini alohida ko’rsatish mumkin. bu olim 1840 yilda buxoroxudotlarning bir necha tangalarini ilmiy tahlil qilib, matbuotga chiqish qilgan. 1822 yilda akademik keller buxorxudotlar tangalarni o’rganib, «sibirskiy vestnik» to’plamida «buxorodan keltirilgan qadimgi medallar» nomli maqolasini e’lon qildi (sibirskiy vestnik i kiem 1824 yil 9—18 b.). buxorxudotlar tangasini o’rganishda p. i.lerx xam o’zining qimmatli ishini bag’ishlagan. lerxning «rus arxeologiyasi jamiyati» sharq bo’limining to’plamida e’lon qilgan «buxorxudotlar tangalari» nomli maqolasi ilmiy mulohazalarga boyligi bilan ajralib turdi (rus arxeologiya jamiyati sharq bo’limi ishlari sankt-peterburg 1875 y). rus va chet el olimlari ishlarida buxoro tangalari arab afsonalari va rivoyatlari bilan qo’shib tasvir — langan. v.tizengauzenning ishida shunday ma’lumotlarni ko’rish mumkin (v.tizingauzen «sharqiy xalifa tangalari». s —peterburg, 1873). bu muallif buxorxudotlarning tangalarini arab …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yozma manbalarda buxoro tarixi va madaniyati"

1555408184_74105.doc yozma manbalarda buxoro tarixi va madaniyati reja: 1. buxoro vohasining tarixiy geografik shakllanishi. 2. dastlabki yozma manbalardagi ma’lumotlar. 3. narshaxiyning «buxoro tarixi» asari. 4. xix asrdagi rus tadqikotchilarining ilk arxeologik ma’lumotlari. 5. n.f.sitnyakovskiy tekshiruvlari. 6. l.l.zimin tadqiqotlari. buxoro vohasining tarixiy geografik shakllanishi. buxoro vohasi zarafshon daryosining quyi qismida tashkil topgan bo’lib, vohaning chegarasi shimolda qiziltepa qirlaridan, janubda qorako’l, g’arbda qizilkir massividap sharqda qorovulbozor qirlarigacha davom etadi. voha mezolit zamonidan boshlab o’rta osiyo tog’liklaridagi muzlarning erishidan hosil bo’lgan zarafshon daryosining quyi qismida tashkil topgan. zarafshon daryosi bundan 5000 yil oldin, yoki mil...

Формат DOC, 65,5 КБ. Чтобы скачать "yozma manbalarda buxoro tarixi va madaniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yozma manbalarda buxoro tarixi … DOC Бесплатная загрузка Telegram