shayboniylar davri davlatchiligi

DOC 56.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1555408954_74119.doc shayboniylar davri davlatchiligi reja: 1. shayboniylar davlati siyosiy tarixi. 2. maâmuriy boshqaruv. mansab va unvonlar. 3. harbiy qurilish va boshqaruv. siyosiy tarix. maâlumki, xiv asr boshlariga kelib, 1236 yilda botuxon tomonidan asos solingan oltin oârda davlati ikki qismga boâlinib ketadi va uning sharqiy qimida oq oârda davlati tashkil topadi. ayrim tarixiy manbalarda bu hududlar âoâzbeklar mamlakatiâ deb ham eslatiladi. xv asrning oârtalariga kelib sharqiy dashti qipchoq hududlarida joâjixonning beshinchi oâgâli shaybon urugâidan boâlgan abulxayrxon koâchmanchi oâzbeklar davlatiga asos soldi. movarounnahrdagi oâzaro kurashlardan foydalangan abulxayrxon sirdaryoning oârta oqimidagi bir qancha shaharlarni, xorazmning bir qismini bosib olishga erishdi. manbalarning (mulla shodi, âfathnomaâ) maâlumot berishicha 864 hijriy (1459-1460 yy.) yilda abulxayrxonning katta oâgâli shohbudogâ vafot etadi. undan qolgan sakkiz yoshli muhammad va besh yoshli mahmud uygâur boyshayx koâkaldosh tarbiyasiga beriladi. shohbudogâning katta oâgâli muhammad shohbaxt keyinchalik shayboniylar davltiga asos soladi. manbalarning maâlumot berishicha, muhammad shohbaxt shayboniyxon isteâdodli shoir va sarkarda, zamonasining oâqimishli …

oâshinlarini qoâllab-quvvatlashda toshkent mulki zodagonlari katta rol oâynadilar. 1485 yilda toshkent hokimiyatini mashhur diniy arbob xoâja ahror yordamida yunusxon egallagan boâlsa, uning vafotidan soâng oâgâli mahmudxon(1487-1503yy) toshkent taxtini egallaydi. mahmudxon temuriylarga qarshi kurashda shayboniyxon ittifoqini umid qilgan boâlsa-da, niyatiga yeta olmadi. 1494 yilda samarqand hukmdori sulton ali mirzo vafot etgach, temuriylar oârtasidagi nizolar yanada kuchayib ketdi. bundan foydalangan shayboniyxon 1497 va 1499 yillarda samarqandga hujum uyushtirib, uni ikki marta qamal qildi. 1500 yilda andijon hokimi bobur mirzo samarqandga yurish qildi. ammo, shayboniyxon undan oldinroq harakat qilib samarqandni qamal qildi hamda shahar hokimi sulton ali bilan kelishib, samarqandni egalladi. boburning samarqandni egallash borasidagi harakatlari zoye ketdi. bunga qadar shayboniyxon buxoroni ham qoâlga kiritgan edi. shundan soâng shayboniyxon 1503 yil bahorida asosiy qoâshinlari bilan toshkent hokimi mahmudxon va fargâona hokimi ahmadxonlarga qarshi yurish qilib toshkent viloyatidagi shohruhiya va boshqa koâpgina qalâalarni bosib olishga erishadi. fargâonadagi arxian qalâasi yonida boâlgan shafqatsiz jangda maxmudxon …

ga jiddiy qarshilik koârsata olmadi. buning natijasida hisor viloyati barcha togâli tumanlari bilan birga shayboniyxon ixtiyoriga oâtdi va qunduz, tolqon, badahshon hamda balx ishgâol etildi. shaybonixonning markazlashgan davlat tuzish yoâlidagi raqiblaridan biri dashti qipchoqdagi qozoq sultonlari edi. xvi asrning boshlarida qozoq sultonlari shayboniyxonning janubga qilgan harbiy yurishlaridan foydalanib movarounnahrga bir necha marta bosqinchilik urushlari uyushtiradilar, buxoro va samarqandni talon-taroj qilib, aholini asir qilib olib ketadilar. 1509 yilda shayboniyxon qozoq sultonlari jonish sulton, burunduqxon va qosim sultonlarga qattiq zarbalar berib, buning natijasida sigânoq, yassi, savron shaharlarini qoâlga kiritadi hamda turkistondagi xoâja ahmad yassaviy maqbarasini taâmirlashga buyruq beradi. shayboniyxon 1509 yilning yozida marvni egallashga muvaffaq boâldi. uning bu davrga qadar boâlgan yurishlari natijasida dashti qipchoq, xorazm, movarounnahr va xurosonning katta qismi shayboniylar qoâl ostida birlashtirildi. marv shahrini egallagan shayboniyxon eronning kichik viloyatlariga yurish qiladi hamda mashhad va tus shaharlarini egallab, ulardagi muqaddas joylarni ziyorat qilib, baâzi meâmoriy inshootlarni taâmirlashga buyruq beradi. mashhad …

imidan keyinoq oâzbek sultonlari orasida boshlangan kelishmovchiliklar davlatni zaiflashuviga olib keldi hamda shayboniylar keyingi janglarda magâlubiyatga uchray boshladilar. natijada huroson va xorazm qoâldan boy berildi. bobur 1511 yilda shoh ismoil qoâshinlari yordamida shayboniylar qoâl ostidagi hisor, koâlob, qunduz, badaxshon va qarshi yerlarini egallab, samarqandni ham uchinchi marta qoâlga kiritdi. movarounnahrni butunlay qoâlga kiritish niyatida boâlgan boburga safaviylarning tajribali sarkardasi najmiddan soniy boshchiligidagi 12 ming qoâshini kelib qoâshildi. boburning ittifoqchilari, shia mazhabidagi eroniy qizilboshlilarning talon-tarojlari (ayniqsa, samarqand va qarshi shaharlarida) tufayli mahalliy aholi boburni qoâllab-quvvatlamadi. bobur va eroniylarning birlashgan qoâshinlari bilan shayboniylar oârtasidagi hal qiluvchi jang 1512 yilning noyabrida gâijduvon yaqinida boâlib oâtadi. mazkur jangda shayboniyxonning jiyani, sulton mahmudning oâgâli ubaydulla sulton tomonidan ittifoqchilar qoâshnini tor-mor etildi. bu magâlubiyatdan soâng bobur movarounnahrdan butunlay chiqib ketdi va qobul hamda uning atroflarida oâz hukmronligini toâla mustahkamladi. 1526 yilning boshida bobur hindistonga yurish boshladi va u yerdagi ibrohim loâdiyning qoâshinlarini toâla tor-mor keltirib, yangi …

saâid (1530-1533 yy.) ning qiska hukmronligi davrida movarounnahr va xurosonda markaziy hokimiyat zaiflashib, amirlar va sultonlar oârtasidagi nizolar yanada kuchaydi. bu paytda xorazm mustaqil davlat boâlib ajralib chiqdi va turkiston yerlari parchalana boshladi. oâzaro urushlarga birmuncha barham berishga erishgan ubaydulla sulton 1512 yilda buxoro hukmdori boâlgan boâlsa, 1533 yildan butun markazlashgan oâzbek davlatining oliy hukmdori etib saylanadi. ubaydullaxon paytaxtni samarqanddan buxoroga koâchiradi. oâsha paytda samarqand hukmdori boâlgan kuchkunchixonning oâgâli abdulla sulton ham ubaydullaxon hokimiyatini tan olishga majbur boâldi. xvi asrning 40-yilariga kelib yirik zadagonlar va sulolalar oârtasida movarounnahrning poytaxt shaharlari va mulklari uchun oâzaro kurashlar yana avj oldi. hukmdor xonadoni vakillari oârtasida ayniqsa buxoro va samarqand uchun kurash kuchaydi. bu davrda samarqandda kuchkunchixonning uchinchi oâgâli abdullatifxon (1541-1552 yy.) buxoroda esa ubaydullaxonning oâgâli abdulazizxon (1540-1550 yy.) hukmronlik qilib har ikkalasi ham oâzini rasmiy xon deb hisoblar edi. oâzaro hamda sulolaviy kurashlar davom etayotgan bir sharoitda shayboniyxonning nabirasi muhammad yorsulton bir necha …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "shayboniylar davri davlatchiligi"

1555408954_74119.doc shayboniylar davri davlatchiligi reja: 1. shayboniylar davlati siyosiy tarixi. 2. maâmuriy boshqaruv. mansab va unvonlar. 3. harbiy qurilish va boshqaruv. siyosiy tarix. maâlumki, xiv asr boshlariga kelib, 1236 yilda botuxon tomonidan asos solingan oltin oârda davlati ikki qismga boâlinib ketadi va uning sharqiy qimida oq oârda davlati tashkil topadi. ayrim tarixiy manbalarda bu hududlar âoâzbeklar mamlakatiâ deb ham eslatiladi. xv asrning oârtalariga kelib sharqiy dashti qipchoq hududlarida joâjixonning beshinchi oâgâli shaybon urugâidan boâlgan abulxayrxon koâchmanchi oâzbeklar davlatiga asos soldi. movarounnahrdagi oâzaro kurashlardan foydalangan abulxayrxon sirdaryoning oârta oqimidagi bir qancha shaharlarni, xorazmning bir qismi...

DOC format, 56.0 KB. To download "shayboniylar davri davlatchiligi", click the Telegram button on the left.

Tags: shayboniylar davri davlatchiligi DOC Free download Telegram