shayboniylar davri davlatchiligi

DOC 56,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1555408954_74119.doc shayboniylar davri davlatchiligi reja: 1. shayboniylar davlati siyosiy tarixi. 2. ma’muriy boshqaruv. mansab va unvonlar. 3. harbiy qurilish va boshqaruv. siyosiy tarix. ma’lumki, xiv asr boshlariga kelib, 1236 yilda botuxon tomonidan asos solingan oltin o‘rda davlati ikki qismga bo‘linib ketadi va uning sharqiy qimida oq o‘rda davlati tashkil topadi. ayrim tarixiy manbalarda bu hududlar “o‘zbeklar mamlakati” deb ham eslatiladi. xv asrning o‘rtalariga kelib sharqiy dashti qipchoq hududlarida jo‘jixonning beshinchi o‘g‘li shaybon urug‘idan bo‘lgan abulxayrxon ko‘chmanchi o‘zbeklar davlatiga asos soldi. movarounnahrdagi o‘zaro kurashlardan foydalangan abulxayrxon sirdaryoning o‘rta oqimidagi bir qancha shaharlarni, xorazmning bir qismini bosib olishga erishdi. manbalarning (mulla shodi, “fathnoma”) ma’lumot berishicha 864 hijriy (1459-1460 yy.) yilda abulxayrxonning katta o‘g‘li shohbudog‘ vafot etadi. undan qolgan sakkiz yoshli muhammad va besh yoshli mahmud uyg‘ur boyshayx ko‘kaldosh tarbiyasiga beriladi. shohbudog‘ning katta o‘g‘li muhammad shohbaxt keyinchalik shayboniylar davltiga asos soladi. manbalarning ma’lumot berishicha, muhammad shohbaxt shayboniyxon iste’dodli shoir va sarkarda, zamonasining o‘qimishli …

485 yilda toshkent hokimiyatini mashhur diniy arbob xo‘ja ahror yordamida yunusxon egallagan bo‘lsa, uning vafotidan so‘ng o‘g‘li mahmudxon(1487-1503yy) toshkent taxtini egallaydi. mahmudxon temuriylarga qarshi kurashda shayboniyxon ittifoqini umid qilgan bo‘lsa-da, niyatiga yeta olmadi. 1494 yilda samarqand hukmdori sulton ali mirzo vafot etgach, temuriylar o‘rtasidagi nizolar yanada kuchayib ketdi. bundan foydalangan shayboniyxon 1497 va 1499 yillarda samarqandga hujum uyushtirib, uni ikki marta qamal qildi. 1500 yilda andijon hokimi bobur mirzo samarqandga yurish qildi. ammo, shayboniyxon undan oldinroq harakat qilib samarqandni qamal qildi hamda shahar hokimi sulton ali bilan kelishib, samarqandni egalladi. boburning samarqandni egallash borasidagi harakatlari zoye ketdi. bunga qadar shayboniyxon buxoroni ham qo‘lga kiritgan edi. shundan so‘ng shayboniyxon 1503 yil bahorida asosiy qo‘shinlari bilan toshkent hokimi mahmudxon va farg‘ona hokimi ahmadxonlarga qarshi yurish qilib toshkent viloyatidagi shohruhiya va boshqa ko‘pgina qal’alarni bosib olishga erishadi. farg‘onadagi arxian qal’asi yonida bo‘lgan shafqatsiz jangda maxmudxon halok bo‘ladi va toshkentda qoldirilgan uning o‘g‘li muhammad …

n, badahshon hamda balx ishg‘ol etildi. shaybonixonning markazlashgan davlat tuzish yo‘lidagi raqiblaridan biri dashti qipchoqdagi qozoq sultonlari edi. xvi asrning boshlarida qozoq sultonlari shayboniyxonning janubga qilgan harbiy yurishlaridan foydalanib movarounnahrga bir necha marta bosqinchilik urushlari uyushtiradilar, buxoro va samarqandni talon-taroj qilib, aholini asir qilib olib ketadilar. 1509 yilda shayboniyxon qozoq sultonlari jonish sulton, burunduqxon va qosim sultonlarga qattiq zarbalar berib, buning natijasida sig‘noq, yassi, savron shaharlarini qo‘lga kiritadi hamda turkistondagi xo‘ja ahmad yassaviy maqbarasini ta’mirlashga buyruq beradi. shayboniyxon 1509 yilning yozida marvni egallashga muvaffaq bo‘ldi. uning bu davrga qadar bo‘lgan yurishlari natijasida dashti qipchoq, xorazm, movarounnahr va xurosonning katta qismi shayboniylar qo‘l ostida birlashtirildi. marv shahrini egallagan shayboniyxon eronning kichik viloyatlariga yurish qiladi hamda mashhad va tus shaharlarini egallab, ulardagi muqaddas joylarni ziyorat qilib, ba’zi me’moriy inshootlarni ta’mirlashga buyruq beradi. mashhad va tus shaharlarini egallagan shayboniyxon erondogi shoh ismoil asos solgan safaviylar davlatiga xavf soladi. 1510 yilda erondan orqaga qaygan …

ldan boy berildi. bobur 1511 yilda shoh ismoil qo‘shinlari yordamida shayboniylar qo‘l ostidagi hisor, ko‘lob, qunduz, badaxshon va qarshi yerlarini egallab, samarqandni ham uchinchi marta qo‘lga kiritdi. movarounnahrni butunlay qo‘lga kiritish niyatida bo‘lgan boburga safaviylarning tajribali sarkardasi najmiddan soniy boshchiligidagi 12 ming qo‘shini kelib qo‘shildi. boburning ittifoqchilari, shia mazhabidagi eroniy qizilboshlilarning talon-tarojlari (ayniqsa, samarqand va qarshi shaharlarida) tufayli mahalliy aholi boburni qo‘llab-quvvatlamadi. bobur va eroniylarning birlashgan qo‘shinlari bilan shayboniylar o‘rtasidagi hal qiluvchi jang 1512 yilning noyabrida g‘ijduvon yaqinida bo‘lib o‘tadi. mazkur jangda shayboniyxonning jiyani, sulton mahmudning o‘g‘li ubaydulla sulton tomonidan ittifoqchilar qo‘shnini tor-mor etildi. bu mag‘lubiyatdan so‘ng bobur movarounnahrdan butunlay chiqib ketdi va qobul hamda uning atroflarida o‘z hukmronligini to‘la mustahkamladi. 1526 yilning boshida bobur hindistonga yurish boshladi va u yerdagi ibrohim lo‘diyning qo‘shinlarini to‘la tor-mor keltirib, yangi saltanat-boburiylar saltanatiga asos soldi. bu saltanat hindistonda 332 yil (1526-1858 yy) hukmronlik qildi. muhammad shayboniyxonning vafotidan so‘ng davlatdagi markaziy hokimiyat anchagina zaiflashdi. …

rushlarga birmuncha barham berishga erishgan ubaydulla sulton 1512 yilda buxoro hukmdori bo‘lgan bo‘lsa, 1533 yildan butun markazlashgan o‘zbek davlatining oliy hukmdori etib saylanadi. ubaydullaxon paytaxtni samarqanddan buxoroga ko‘chiradi. o‘sha paytda samarqand hukmdori bo‘lgan kuchkunchixonning o‘g‘li abdulla sulton ham ubaydullaxon hokimiyatini tan olishga majbur bo‘ldi. xvi asrning 40-yilariga kelib yirik zadagonlar va sulolalar o‘rtasida movarounnahrning poytaxt shaharlari va mulklari uchun o‘zaro kurashlar yana avj oldi. hukmdor xonadoni vakillari o‘rtasida ayniqsa buxoro va samarqand uchun kurash kuchaydi. bu davrda samarqandda kuchkunchixonning uchinchi o‘g‘li abdullatifxon (1541-1552 yy.) buxoroda esa ubaydullaxonning o‘g‘li abdulazizxon (1540-1550 yy.) hukmronlik qilib har ikkalasi ham o‘zini rasmiy xon deb hisoblar edi. o‘zaro hamda sulolaviy kurashlar davom etayotgan bir sharoitda shayboniyxonning nabirasi muhammad yorsulton bir necha oy taxtni boshqarganidan so‘ng amaldagi hokimiyat baroqxon (navro‘z ahmadxon, 1551-1556 yy.) qo‘liga o‘tdi. toshkent va sirdaryo bo‘yidagi shaharlar hukmdori bo‘lgan navro‘z ahmadxon buxoroda o‘z hokimiyatini tan oldirish uchun samarqand va movarounnahrning boshqa shaharlariga bir …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"shayboniylar davri davlatchiligi" haqida

1555408954_74119.doc shayboniylar davri davlatchiligi reja: 1. shayboniylar davlati siyosiy tarixi. 2. ma’muriy boshqaruv. mansab va unvonlar. 3. harbiy qurilish va boshqaruv. siyosiy tarix. ma’lumki, xiv asr boshlariga kelib, 1236 yilda botuxon tomonidan asos solingan oltin o‘rda davlati ikki qismga bo‘linib ketadi va uning sharqiy qimida oq o‘rda davlati tashkil topadi. ayrim tarixiy manbalarda bu hududlar “o‘zbeklar mamlakati” deb ham eslatiladi. xv asrning o‘rtalariga kelib sharqiy dashti qipchoq hududlarida jo‘jixonning beshinchi o‘g‘li shaybon urug‘idan bo‘lgan abulxayrxon ko‘chmanchi o‘zbeklar davlatiga asos soldi. movarounnahrdagi o‘zaro kurashlardan foydalangan abulxayrxon sirdaryoning o‘rta oqimidagi bir qancha shaharlarni, xorazmning bir qismini bosib olishga erishdi. manbalarni...

DOC format, 56,0 KB. "shayboniylar davri davlatchiligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: shayboniylar davri davlatchiligi DOC Bepul yuklash Telegram