qadimgi va ilk o’rta asrlarda o’zbekiston tangalari

DOC 76,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1549526175_73982.doc qadimgi va ilk o’rta asrlarda o’zbekiston tangalari reja: 1. o’zbekiston hududidan topilgan eng qadimgi tangalar. yunon-baqtriya tangalari. 2. kushon podsholari tomonidan zarb qilingan tangalar. 3. qadimgi xorazm tangalarini zarb qilinishini yo’lga qo’yilishi 4.ilk o’rta asr davriga oid tangalar. o’zbekiston hududidan topilgan eng qadimgi tangalar. yunon-baqtriya tangalari. dastlabki davrlarda tangalar o’rta osiyoning faqat yunon aholisi orasidagina yuritilgan bo’lsa kerak, chunki bu paytda tub aholi hali pul-tovar muomalasi yuritishga ulgurmagan edi deb hisoblaydi, tangashunos olim e.v.zeymal. bu jarayon miloddan avvalgi iii asr, ya`ni ikki mustaqil parfiya va yunon baqtriya podshohligi paydo bo’lgan davrda boshlangan deb tahmin qilish, har holda haqiqatda xilof bo’lmasa kerak. ammo bu podsholikni birinchisida etakchi rolni janubiy turkmanistonda yashovchi kuchmanchi parklar qabilasidan chiqqan odamlar uynasa, ikkinchi o’rinda oliy nasab yunonlar turishgan. yuz yildan sal ziyod, ya`ni miloddan avvalgi iii asrdan to ii asrning uchinchi choragigacha hukm surgan yunon-baqtriya podsholigi tangalarining aksariyati medal'er (medal yoki tanga quyish yokivarb etish …

di. masalan podsho evkratid davridavarb etilgan tangalar ichida o’ng tomonida podshohning o’z surati hamda "ulug’ shoh evkratid" degan yozuvi tersida esa yigit yoki erkak hamda peshonasida tillaqosh taqqan ayolning yon tomonidan olingan surati aks ettirilgan, suratning tagida "geliokl va paodina" dab yozilgan tangalar uchraydi, aleksandr, antiol, dloft va evtidemlar sharafiga bag’ishlab medal-tangalar bironta ulug’ zot, sharafli sana, qimmatcxilik yoki qaxatcxilik, ochlik yillari munosabati bilanvarb etilgan tangalar ham diqqatga sazovor bo’lgan, bunday medal-tangalar-dan biri - evtidem sharafiga antimax tomonidanvarb etilgan tanga panjakentda, diodit va evkratid sharafiga agafokl tomonidan chiqarilgan uchta tanga buhorodan topilgan dafina ichidan chiqqan. yunon-baqtriya tangalari tehnikaviy ijrosi jihatidan va hususan, podshohlarning siymosini aks ettirishdagi badiiy ifoda usullari jihatidan eng balad saviyadavarb etilgan ellada tangalaridan ustun turadi, qadimgi gresinda yunon-baqtriya tangalari sitsiliyaning denadrahma hamda tetradrahmasi bilan bir qatorda antik davr tangavarb etish ishining eng nodir namunasi hisoblanardi. ularning fikricha: "tangavarb qilishishi o’z badiiy konunlari va talablariga esa mustaqil san`atdir."yunon-baqtriya …

y hayotida ulkan o’zgarishlar sodir bo’ldi, eron ko’chmancxilari - yani yuechji qabilalari boshqa ko’chmanchi qabilalari tayziki ostida yunon-baqtriya podsholigiga karshi hujum boshlagan, eramizdan avvalgi ii asr o’rtalariga kelib, yuechji nomli eron qabila xuni kabilalari tayzikidan qochib o’rta osiyoning janubiga qochib qoladi. boshqa yuechji qabilasi baqtriyaning amudaryo shimolidagi kismini bosib oladi. so’ngra butun podsholiknivabt etadi. bir muncha vaqt o’tgandan keyin yuchji ittifoqi qisimga-mulklarga bo’linib ketadi. ularning har birini qabila, oqsoqoli yobg’u boshqarardi. eamizdan avvalgi i asr boshi yoki o’rtalarida kushon mulki tobora kuchayib, uning yobg’usi kujula kedfiz hamma mulklarni birlashtirib kobuliston hamda gondharnivabt etadi va kushon davlatini tashkil qiladi, kushon davlati o’z ahmiyatiga ko’ra, han imperiyasi,parfiya podsholigi va rim saltanatiga teng qadimgi dunyoning engvabardast davlatlaridan edi. bu davlat eramizdan avvalgi i asr o’rtalaridan to eramizning iii asr o’rtalariga qadar ya`ni 200 yilcha yashadi, ammo ayni ravnaq topgan payti buyuk kushon podshoxi kanishga davriga to’g’ri keladi. kanishka eramizdan avvalgi ii asrning birinchi …

bu sirli tangalarni o’rgana boshlanganligiga ham yuz yildan oshdi: so’nggi ikki o’n yillik mobaynida tangashunoslik ilmi qo’lga kiritgan yangi ma'lumotlar hamda xolchayonda topilgan " geray " galar-ning haykallari kushon hokimi hukmronlik qilgan davrda oid kashfiyotlar kilishga imkoniyat berdi. eronshunos olim v, p. limishning tahminiga qaraganda " geray " so’zi ism emas, sifat (epitet) bo’lib, turk tilida dongdor (qahramon) zot", " sanab " so’zi esa sanabar so’zining qisqartirilgan shakli bo’lib, balagardon," yovqir " manosini anglatadi, ammo bu tangalarga oid ko’p narsalar hali noaniqligicha qolgan. kushon mis tangalari bundan ham hayratomuz va sirliroqdir. ularda hukmdorning ismi yuq, faqat mansabi va laqabini anglatuvchi " shohlar shohi (shahanshoh) buyuk holoskor" degan grek yozuvigina mavjud. ilmda "noma`lum shoh" yoki " soter megasning" tangalari nom olgan bu chakalar o’zbekiston va tojikiston janubida olib borilgan arheologik qazishmalarda juda ko’plab uchraydi. bu tangalar qaysi kushon shohi tomonidanvarb qilinganligini ,aniqlash uchun hozirgacha ko’p mushohadalar davom etmoqda. m. e. masson …

nidan aks ettirilgan shoh mehrob oldida tik turganicha qandaydir diniy ibodat ado etmoqda. bu tipdagi nohin -shoh tasviri boshqa barcha kushon podsholigining shohlari shu jumladan, kanishka, rasudeva, kanishka iii tangalarida (xavishka tangalari bundan mustasni) mavjud. kushon tangalarining ters tomonida berilgan homiy ma`budasi tasviri ayniqsa maroqlidir. kadfiz ii va vasudeva tangalarida homiy mabudasi sifatida buqa nanda yonida turgan hind ma’budasi shiva namoyon bo’ladi. kanishka va huvishka tangalarida ma`budalar ahli ham: (pateon - ma`bud ) avesto diniga mansub otash, vad, mehr, moh, ordagi, farr sanamlar nana va ardohi greklarning gilion, xindlarning buddasi, misrliklarning soranisi. tangalarda berilgan ma`budalar nushasi ehromlardagi monemental haykallardan olingan bo’lsa kerak, baqtriya yo yozma obidalari kashf etilishiga qadar olimlar kushon tanlalarini o’rganib, mazkur podsholikda joriy etilgan muhim bir islohot haqida ma'lumot olshga muyassar bo’lishgan. shoh kanishka tangalarida oldingi grek yozuvlarining o’rniga baqtriya tilidagi yozuvlar paydo bo’ladi, baqtriya tili sharqiy - eron tillar majmuasiga kiradi, baqtriya yozuvi aso-sidagi yigirma turt …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi va ilk o’rta asrlarda o’zbekiston tangalari"

1549526175_73982.doc qadimgi va ilk o’rta asrlarda o’zbekiston tangalari reja: 1. o’zbekiston hududidan topilgan eng qadimgi tangalar. yunon-baqtriya tangalari. 2. kushon podsholari tomonidan zarb qilingan tangalar. 3. qadimgi xorazm tangalarini zarb qilinishini yo’lga qo’yilishi 4.ilk o’rta asr davriga oid tangalar. o’zbekiston hududidan topilgan eng qadimgi tangalar. yunon-baqtriya tangalari. dastlabki davrlarda tangalar o’rta osiyoning faqat yunon aholisi orasidagina yuritilgan bo’lsa kerak, chunki bu paytda tub aholi hali pul-tovar muomalasi yuritishga ulgurmagan edi deb hisoblaydi, tangashunos olim e.v.zeymal. bu jarayon miloddan avvalgi iii asr, ya`ni ikki mustaqil parfiya va yunon baqtriya podshohligi paydo bo’lgan davrda boshlangan deb tahmin qilish, har holda haqiqatda xilof bo’lm...

Формат DOC, 76,5 КБ. Чтобы скачать "qadimgi va ilk o’rta asrlarda o’zbekiston tangalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi va ilk o’rta asrlarda o… DOC Бесплатная загрузка Telegram