ilk o’rta asrlarda shaharlar arxitekturasi

DOCX 12 стр. 25,7 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 25,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ ilk o’rta asrlarda shaharlar arxitekturasi. reja: 1. ilk o’rta asrlarda shaharlar arxitekturasi. 2. turar joylar. 3. temuriylar davrida me’morchilik. ilk o`rta asr jamiyatining ijtimoiy-siyosiy tuzumi va islom dini mafkurasi madaniy hayotning bu sohasiga ham kuchli ta'sir qildi. uning tashqi qiyofasi va mazmuni tubdan o`zgardi. mamlakatning iqtisodiy rivojlanishi natijasida uning yangi yo`nalishda ravnaq topishi uchun qulay sharoit yuzaga keldi. samarqand, buxoro, urganch, tenniz, o 'zgan va marv kabi shaharlarda bu davrda ko`plab saroy, masjid, madrasa, minora, maqbara, tim va karvonsaroylar quriladi. buxoro shahridagi ismoil somoniy, namozgoh, minorayi kalon hamda vobkent va jarqo`rg`ondagi minoralar va ko`pgina boshqa binolar o`sha davr me'morchiligining namunalaridandir. bu yodgorliklar o`ziga xos me'morchilikning rivoj topganligidan dalolat beradi. bu davrda yo`nilgan tosh, pishiq g`isht va suvga chidamli qurilish qorishmalaridan turli xil suv inshootlari:' suv omborlari - bandlar, novalar, ko`priklar, sardobalar va korizlar barpo etiladi. …

2 / 12

arning tagsinchlaridan tortib ustunlari-yu sarrovlari va to`sinlarigacha yog`ochlarni payvandlash uslubida qurilib, sinchlarning orasi xom g`isht yoki guvalalar bilan urib chiqilgan. bu tuzilishdagi imoratlarni qurish hozirgacha saqlanib keladi. afrosiyob, varaxsha, buxoro va poykand shahar xarobalarida kovlab ochilgan turar joy qoldiqlaridan ma'lum bo`lishicha, x-xi asrlarda ham paxsa va xom g`ishtdan qurilgan imoratlar shahar me'morchiligida asosiy o`rinni egallagan. naqqoshlik va o`ymakorlik x–xii asrlarda movarounnahr va xorazmda me’morchilik va san’at yangi taraqqiyot bosqichiga ko‘chdi. avvalambor, o‘rta asr jamiyatining ijtimoiy-siyosiy tuzumi va bu davrda to‘la g‘alaba qozongan islom dini mafkurasi madaniy hayotning bu coxasiga ham kuchli ta’sir qildi. uning tashqi qiyofasi va mazmuni tubdan o‘zgardi. qolaversa, mamlakatning iqtisodiy ko‘tarilishi natijasida uning yangi yo‘nalishida ravnaq topishi uchun qulay sharoit yuzaga keldi. viii asrda yuz bergan tushkunlikdan keyin shaharlar kengayib, obodonlashdi. asrlar davomida to‘plangan va avloddan-avlodga an’anaviy ravishda o‘tib, tobora boyib kelgan me’morchilik yuqori darajada rivojlandi. shaharlarda hashamatli binolar qad ko‘tardi. binokorlikda xom g‘isht va paxsa bilan …

3 / 12

binolar o‘sha davr me’morchiligining namunalaridandir. bu yodgorliklar x–xii asrlarda movarounnaxrda o‘ziga xos me’morchilik g‘oyat rivoj topganligidan dalolat beradi. bu davrda monumental me’moriy binolardan tashqari, yo‘nilgan tosh, pishiq g‘isht va suvga chidamli qurilish qorishmalaridan turli xil suv inshootlari: suv omborlari — bandlar, novalar, ko‘priklar, sardobalar va korizlar barpo etiladi. qizig‘ishundaki, bunday inshootlarning o‘lchamlari matematika jihatidan g‘oyat puxta ishlangan. shunga qaraganda, mahalliy gidrotexniklar bunday suv inshootlarini qurishda o‘sha davrda rivoj topgan xandasa va riyoziyot ilmlari hamda asriy mirobchilik muhandisligi tajribalaridan keng foydalanganlar. masalan, x asrda nurota tog‘larining pasttog‘ darasi to‘silib, barpo etilgan xonbandi nomli suv omboriga 1,5 mln. metr kub suv to‘plangan. to‘g‘on granit toshi va suvga chidamli qurilish qorishmasidan qurilgan. xonbandining matematik yechimlaridan ma’lum bo‘lishicha, uni bino qilishda x asr muxandislari hovuzga to‘planadigan suvning vertikal hamda ag‘daruvchi kuchlarigina emas, balki bu xududlarda tez-tez sodir bo‘ladigan zilzilalarning silkinish kuchlarini ham hisobga olganlar. bu, shubhasiz, xvii asr mashhur fransuz fizigi blez paskal tomonidan …

4 / 12

lardan iborat bunday turar joylar va saroylar odatda mustahkam qalin paxsa devor bilan o‘ralib, suvalgan xona devorlari ganchkori naqshli panellar bilan bezatilgan. derazalarga o‘rnatilgan ganchkori panjaralarga rangdor shishalar solingan. turar joy saxni ko‘pincha naqshli qilib to‘shalgan pishiq g‘ishtlar bilan qoplangan. ix–xii asrlarda me’morchilik bilan birga naqqoshlik va o‘ymakorlik san’ati ham ancha rivoj topadi. imoratni o‘ymakor ustun va to‘sinlar, devorlarini buyoqli yoki ganchkori naqshlar bilan bezash keng tarqaladi. bu davrga kelib naqqoshlik va tasviriy san’at o‘zgacha tus oladi. endilikda jonli mavjudotlarni tasvirlashdan murakkab geometrik va islimi gulli naqshlar ishlashga o‘tiladi. islom dini mafkurasiga asosan, garchi tirik jonzodlarni tasvirlash majusiylik va butparastlik deb qat’iy man qilinganiga qaramay, xalq san’atining bu sohadagi asriy an’analari butunlay yo‘qolib ketmadi. bu davrda yog‘och, ganch va sopoldan turli jonzodlarning haykalchalarini yasash va ularning tasvirlarini sirli sopol buyumlariga tushirish keng tarqaladiтemur va ulug’bek davrida bino ichining bezagi ham xilma-xil bo’lgan. devor va shift, hatto gumbaz ham naqsh bilan …

5 / 12

asosiy shakllari, ularning o’zaro nisbatlari va bezaklariga ko’ra har biri o’z qiyofasiga ega edi. тemuriylarning ikki san’at durdonasi-samarqanddagi ulug’bek va hirotdagi gavharshodbegim madrasalari yagona tizim rejasi bo’yicha qurilganiga qaramay, bir-biridan farq qiladi. тemuriylar davrida qurilgan saroylar ikki xil bo’lgan. birinchisi-ma’muriy-siyosiy maqsadda bo’lib, qal’a yoki shahar ichida qurilgan. ikkinchisi-shahar tashqarisidagi bog’larda qurilgan qarorgohlarda qabul marosimlari, majlislar o’tkazilgan va xordiq chiqarilgan. shahrisabzdagi oqsaroy gumbazining diametri 22 metr bo’lib, toq va ravoqlari beqiyos bo’lgan. тemur va ulug’bekning asosiy qarorgohi samarqanddagi ko’ksaroy va bo’stonsaroy deyiladi. shuningdek, shahar tashqarisida тemur o’n ikkita bog’ va saroylar bunyod ettirgan. ulug’bek davrida samarqandning registon maydoni shakllandi, «masjidi muqatta’», 210 gumbazli ko’kaldosh jom’e masjidi qad ko’tardi. shohizindada ayrim maqbaralar, shahrisabzda ko’kgumbaz masjidi, «chilustun» va «chinnixona» saroylari uning davrida qurildi. xv asrning ikkinchi yarmida samarqandda хo’ja ahror madrasasi, ishratxona, oqsaroy maqbaralari bunyod qilindi. samarqandda тemur davrida shayx burxoniddin sag’orjiy xilxonasi – ruhobod maqbarasi va тemuriylar xilxonasi -go’ri amir. shuningdek, shohizinda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ilk o’rta asrlarda shaharlar arxitekturasi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ ilk o’rta asrlarda shaharlar arxitekturasi. reja: 1. ilk o’rta asrlarda shaharlar arxitekturasi. 2. turar joylar. 3. temuriylar davrida me’morchilik. ilk o`rta asr jamiyatining ijtimoiy-siyosiy tuzumi va islom dini mafkurasi madaniy hayotning bu sohasiga ham kuchli ta'sir qildi. uning tashqi qiyofasi va mazmuni tubdan o`zgardi. mamlakatning iqtisodiy rivojlanishi natijasida uning yangi yo`nalishda ravnaq topishi uchun qulay sharoit yuzaga keldi. samarqand, buxoro, urganch, tenniz, o 'zgan va marv kabi shaharlarda bu davrda ko`plab saroy, masjid, madrasa, minora, maqbara, tim va karvonsaroylar quriladi. buxoro shahridagi ismoil somoniy, namozgoh, minoray...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (25,7 КБ). Чтобы скачать "ilk o’rta asrlarda shaharlar arxitekturasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ilk o’rta asrlarda shaharlar ar… DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram