o‘zbekiston hududidagi ilk shaharlar

DOCX 13 sahifa 24,7 KB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 24,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

o‘zbekiston hududidagi ilk shaharlar. reja: 1. o‘zbekiston hududlaridagi eng qadimgi o‘troq dehqonchilik jarayonlari. 2. sopolli manzilgohi. 3. jarqo‘ton manzilgohi. 4. ko‘zali manzilgohi. 5. molali manzilgohi. 6. bo‘ston manzilgohi. o‘zbekiston hududlaridagi eng qadimgi o‘troq dehqonchilik jarayonlari. o‘tgan asrning ikkinchi yarmidan boshlab o‘zbekistonning bronza davriga oid yodgorliklarni keng miqyosda tadqiq etilishi natijasida ushbu hududlarning qadimgi tarixi va madaniyati to‘g‘risida boy ma’lumotlar olindi. turli yillarda janubiy o‘zbekiston hududlarida ilk, rivojlangan va so‘nggi bronza davri ilk dehqonchilikning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, urbanizatsiya jarayonlari hamda ilk davlatchilik masalalari, madaniy va iqtisodiy aloqalar, hunarmandchilikning taraqqiy etishi masalalari bo‘yicha a.asqarov, e.rtveladze, a.sagdullayev, t.shirinov, b.abdullayev, u.raxmonov, e.sayko, sh. shaydullayev kabi olimlar tadqiqot ishlari olib bordilar. ushbu tadqiqotlar natijasida bronza va ilk temir davri o‘lkamiz janubiy hududlarida bo‘lib o‘tgan ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy taraqqiyot masalalari va ayniqsa, ushbu hududlarda ilk shaharlarning paydo bo‘lish asoslari va rivojlanish bosqichlari, ilk davlatchilikning paydo bo‘lishi jarayonlariga ko‘plab aniqliklar kiritildi. ushbu masalalar bo‘yicha juda …

2 / 13

shtiradilar. bronza davriga kelib esa bu hududlarda boshqa ko‘rinishga ega bo‘lgan hamda o‘ziga xos xo‘jalik shaklidagi yangi madaniyatlar shakllana boshlaydi. ushbu madaniyat sohiblari yashagan maskanlardan biri sopollitepa bo‘lib, bu yodgorlik surxondaryo viloyati sherobod tumani hududida, kuhitangtog‘dan oqib tushuvchi kichik daryoning qadimgi irmog‘i bo‘yida joylashgan. sopollitepa paydo bo‘lgan soy mahalliy aholi orasida o‘lanbuloqsoy deb ataladi. janubiy o‘zbekiston hududlarida hozirgi kunga qadar aniq bo‘lgan eng qadimgi o‘troq dehqonchilik jarayonlari, tadqiqotchilarning fikricha, quyidagi beshta asosiy bosqichga bo‘linadi: 1. sopolli bosqichi -mil. avv. 1700-1500 yy. 2. jarqo‘ton bosqichi -mil. avv. 1500-1350 yy. 3. ko‘zali bosqichi -mil. avv. 1350-1200 yy. 4. molali bosqichi - mil. avv. 1200-1050 yy. 5. bo‘ston bosqichi – mil.avv. 1050-900 yy. ushbu bosqichlarning sanalari tadqiqotchilar tomonidan maxsus tahlil etilib ilmiy jihatdan asoslangan (a.asqarov). tadqiqotlar tahlilidan shunday xulosa chiqarishimiz mumkinki, shimoliy baqtriyaning qadimgi shaharlari uzoq davom etgan tarixiy jarayonlar va turli: ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy va tabiiy-geografik omillarning ta’siri natijasida shakllanib kelgan. qadimgi …

3 / 13

qism va uning atrofida mustahkamlanmagan maskan, uncha katta bo‘lmagan maydon, asosiy qismning aniq rejaviy tuzilishi, sakkizta ko‘p xonali turar-joylar qismlarining markazlashuvi va ularning yo‘laklar bilan ajralib turishi, bo‘lma (otsek)lari bo‘lgan himoya devorlari. undan tashqari, kulolchilik va metallga ishlov berish hunarmandchiligi hamda dehqonchilikning yetakchi mavqega ega bo‘lishi ham sopollitepa uchun xosdir. tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, sopollitepa aholisining asosiy mashg‘uloti sun’iy sug‘orishga asoslangan o‘troq dehqonchilikdan iborat edi. qazishmalar paytida katta xum ko‘rinishidagi idishlardan va omborxona vazifasini bajaruvchi xonalar sathidan topilgan arpa, bug‘doy, tariq donlari hamda butun sopollitepa majmuida ko‘plab uchraydigan don yanchgich, kelisop, ketmon va o‘roqlar aynan dehqonchilik xo‘jaligidan dalolat beradi. undan tashqari, turar-joy qoldiqlari, qishloqning tuzilishi va umuman arxeologik topilmalarning ko‘rinishi ham manzilgoh aholisining qadimgi dehqonchilik madaniyatiga xos bo‘lgan o‘troq turmush tarzini ifoda etadi. sopollitepa qishlog‘i aholisining yana bir muhim xo‘jalik tarmog‘i chorvachilik edi. qazishmalar paytida juda ko‘plab topilgan uy va yovvoyi hayvonlarning suyaklari aynan mana shu jarayondan dalolat beradi. umuman olganda, …

4 / 13

madaniyatining ikki xil ko‘rinishi keng tarqaladi. sopolli - dashli madaniyatining kelib chiqishini tahlil etar ekan a.asqarov va t.shirinovlar o‘rta osiyoning janubi, shimoli-sharqiy eron, sharqiy eron va shimoliy afg‘oniston hududlaridagi o‘troq dehqonchilik shaklidagi arxeologik majmualarni umumiy madaniy jamoalar sifatida namozgoh tarixiy-madaniy birligi (niko - namazginskaya istoriko-kulturnaya obshnost) deb atashni taklif etadilar. shuningdek ular nikoda mahalliy ko‘rinishlar va hatto, alohida madaniyatlar bo‘lishi mumkinligini inkor etmaydilar. agar ma’lum hududlardagi tarixiy-madaniy jarayonlarning o‘ziga xosligini, geografik joylashuv va shart-sharoitlarni hisobga oladigan bo‘lsak, bu fikrga qo‘shilish mumkin. amudaryoning o‘ng qirg‘og‘ida shakllangan sopollitepa-bronza davridagi dastlabki o‘troq dehqonchilik qishlog‘i hisoblanadi. ammo, keyinchalik, o‘troq dehqonchilik jamoalari shimoliy chegaralarining kengayishi munosabati bilan sopollitepa o‘zining ilgarigi ahamiyatini yo‘qota boshlaydi va bo‘shab qoladi hamda asosiy markaz vazifasi esa, tog‘ darasidan chiquvchi yo‘l ustidagi mustahkam qal’a sifatida paydo bo‘lgan jarqo‘tonga o‘tadi. jarqo‘ton yodgorligi surxondaryo viloyati sherobod tumanidagi sherobod daryosining ko‘hna o‘zani bo‘stonsoy yoqasida joylashgan. ushbu yodgorlikda 1973 yildan boshlab o‘zluksiz olib borilgan tadqiqot …

5 / 13

i qadimgi shahar hayoti dastlab uch bosqichga, ya’ni, jarqo‘ton (mil. avv.1500-1350 yillar), ko‘zali (mil. avv.1350-1200 yillar) va molali (mil. avv. 1200-1000 yillar) bosqichlariga bo‘lindi. keyinroq, jarqo‘tonning qarama-qarshisida, bo‘stonsoyning o‘ng sohilida o‘rganilgan yodgorliklardagi tadqiqotlar natijasida molali bosqichini ikki fazaga, ya’ni molali (mil. avv.1200-1000 yillar) va bo‘ston (mil. avv. 1000-900 yillar) fazalariga bo‘lib o‘rganish imkoniyati paydo bo‘ldi. olib borilgan tadqiqotlar tahlilidan shunday xulosa chiqarish mumkinki, mil. avv. ii ming yillikning o‘rtalariga kelib jarqo‘ton o‘sha hududlardagi dehqonchilik bilan shug‘ullanuvchi aholi qabilalari uyushmalarining mustahkam istehkomiga aylanadi. aftidan, aynan mana shu istehkom orqali hisor tog‘ oldi vohalari va janubiy tojikistonning g‘arbiy hududlariga shimoldagi aholining ko‘chishlari bo‘lib o‘tadi. aynan mana shu hududlardan topilgan yodgorliklar topografiyasi va ularni davrlashtirish ushbu jarayon izchillik bilan bo‘lib o‘tganligini ko‘rsatadi. undan tashqari yana shu narsa ham ma’lumki, bu jarayonning rivojlanishi mil. avv. ii ming yillikning ikkinchi yarmi amudaryoning o‘ng qirg‘og‘idagi o‘troq dehqonchilik turmush tarzi kechiruvchi aholi manzilgohlarida aholi sonining o‘sishi va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbekiston hududidagi ilk shaharlar" haqida

o‘zbekiston hududidagi ilk shaharlar. reja: 1. o‘zbekiston hududlaridagi eng qadimgi o‘troq dehqonchilik jarayonlari. 2. sopolli manzilgohi. 3. jarqo‘ton manzilgohi. 4. ko‘zali manzilgohi. 5. molali manzilgohi. 6. bo‘ston manzilgohi. o‘zbekiston hududlaridagi eng qadimgi o‘troq dehqonchilik jarayonlari. o‘tgan asrning ikkinchi yarmidan boshlab o‘zbekistonning bronza davriga oid yodgorliklarni keng miqyosda tadqiq etilishi natijasida ushbu hududlarning qadimgi tarixi va madaniyati to‘g‘risida boy ma’lumotlar olindi. turli yillarda janubiy o‘zbekiston hududlarida ilk, rivojlangan va so‘nggi bronza davri ilk dehqonchilikning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, urbanizatsiya jarayonlari hamda ilk davlatchilik masalalari, madaniy va iqtisodiy aloqalar, hunarmandchilikning taraqqiy etishi masalalari...

Bu fayl DOCX formatida 13 sahifadan iborat (24,7 KB). "o‘zbekiston hududidagi ilk shaharlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbekiston hududidagi ilk shah… DOCX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram