bronza davri va uningo‘rganilishi

PPTX 25 pages 696.7 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 696.7 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint bronza davri va uning o‘rganilishi. mavzu rejasi: 1. janubiy turkmaniston hududida bronza davri (nomozgoh iv, nomozgoh v, nomozgoh vi). 2. janubiy o'zbekiston va tojikiston hududlarida bronza davri (sopolli madaniyati). janubiy turkmaniston hududida bronza davri (nomozgoh iv, nomozgoh v, nomozgoh vi). mazkur hududning bronza jamiyati eneolit davri mahalliy nmz iii majmuasi davomida rivojlangan. bu yerda ilk bronza (nmz iv) davri yodgorliklarning madaniy qatlam 4-9 m. manzilgohlar egallab turgan maydoniga ko‘ra uch xil turi ajralib turadi. maydoni 25 ga. ortiq yirik manzilgohlar (oltintepa, nomozgoh), maydoni 2-10 ga. dan iborat o‘rtacha manzilgohlar (toychonaqtepa, sho‘rtepa, xopuztepa, ulug‘tepa) va kichik manzilgohlar maydoni 1 ga. gacha (oqtepa, sho‘rtepa). yirik manzilgohlardan nomozgohtepa va oltintepa yodgorliklari nisbatan yaxshi o‘rganilgan. nomozgohtepada tor ko‘chalar bilan ajratilgan ko‘p xonali uylarning o‘rni va kulolchilik xumdonlari ochilgan. oltindepa manzilgohi alohida joylashgan bir necha tepaliklardan iborat bo‘lib, umumiy maydoni 26 ga. ni tashkil etadi. eneolit davrining oxiriga kelib har tomonlama rivojlangan oltintepa …

2 / 25

zilgoh kulollar, misgarlar, davlatmand shaharliklar, zodogonlar mahallalari va diniy markaz qismlardan iborat. mahallardagi uy-joylar imoratlar xonadon egalarining jamiyatda tutgan mavqeiga qarab bir va ko‘p xonali qilib qurilgan. uylar ko‘lami, mustahkamligi va shinamligi jihatdan bir-biridan farq qiladi. ulardan topib o‘rganilgan moddiy ashyolar o‘rtasida katta tafovvut mavjud. osnovnie arxeologicheskie kulturi ranney i razvitoy bronzi na territorii evrazii: 1 — pribaltiyskaya; 2 — tshenitskaya; 3 — komarovskaya; 4 — sosnitsa; 5 — katakombnaya; 6 — kizil-kobinskaya; 7 — prikubanskaya; 8 — kolxidskaya; 9 — kobanskaya; 10 — kayakentsko-xorochaevskaya; 11 — tsentralnokavkazskaya; 12 — tazabag'yabskaya; 13 — anau; 14 — zamanbabinskaya; 15 — andronovskaya; 16 — karasukskaya i blizkie ey kulturi; 17 — suzgunskaya; 18 — seyminsko-turbinskaya oltintepaning sharqiy qismidagi tepalikda zinasimon shaklda barpo qilingan o‘ziga xos ibodatxona inshooti joylashgan. inshoot faoliyati davomida uch marotaba qayta qurilgan. rivojlangan bosqichida minoraning balandligi oshirilib yirik ko‘rinishga kelgan. uning uzunligi 21 m., eni 8-10 m., balandligi 12 …

3 / 25

ydan tushgan va uning sharafiga ibodatxonalar barpo etish anʼanaga aylangan. bronza davrida qabrlar manzilgoh ichkarisida, uylarning atrofida joylashgan bo‘lib, ularning bir nechta turi o‘rganilgan. chuqurdan iborat bir kishi ko‘milgan oddiy qabrlar, ichki tomonida xom g‘ishtlar bilan terib chiqilgan xonalarda ketma-ket dafn etilgan jamoaviy qabrlar va aholining nufuzli aʼzolariga tegishli sag‘analar aniqlangan. ibodat majmuasida ham kohinlar jamoasiga tegishli sag‘ana joylashgan. marhumlar idishga solingan ovqat, chiroq va taqinchoqlar bilan birga qo‘shib ko‘milgan. ilk bronza davrida hunarmandchilikning bir nechta turi faoliyat yuritgan. metall hunarmandchiligi ancha rivojlanadi. oltintepa manzilgohidan misga ishlov berish ustaxonasi aniqlangan. misgarlik alohida hunarmandchilik turi sifatida faoliyat yuritgan. ilk bronzaning dastlabki bosqichda misga mishyak va keyin qo‘rg‘oshin aralashtirib bronza hosil qilingan. mis va bronzadan uy-ro‘zg‘or buyumlari, mehnat qurollari va boshqa kundalik ehtiyoj buyumlari yasalgan. misdan yasalgan igna, bigiz, qarmoq, ikki tishli pichoq topilgan. ayniqsa, zargarlik hunari yaxshi rivojlangan. oltin, kumush kabi rangli va qimmatbaho metallardan turli xil zeb-ziynatlari va ilohiy buyumlar …

4 / 25

an turli xil mehnat qurollari, uy-ro‘zg‘or va boshqa buyumlarni yasalgan. chaqmoqtoshdan bargsimon kamon o‘qi uchlari yasalgan. toshdan yorg‘uchoq, keli sopi va havoncha yasalgan. muhrlar tosh va loydan yasalgan. loydan yasalgan haykalchalar ayol, erkak va hayvon tasvirlaridan iborat. rivojlangan bronza davri (nmz v) bu davrdagi yodgorliklarining madaniy qatlami 2,5 m. tashkil etadi. manzilgohlarning maydoni kengayib, ichki tuzilmalari murakkablashgan. bu bosqichga oid egallagan maydoniga ko‘ra uchta gurihi ajralib turadi. yirik manzilgohlar maydoni 46-70 ga. (nomozgohtepa va oltintepa), maydoni 10 ga.dan ortiq o‘rtacha (ulug‘tepa, xopuztepa) manzilgohlar va maydoni 2-3 ga.dan iborat kichik (toychanoqtepa, qo‘shtepa va sho‘rtepa) manzilgohlar faoliyat yuritgan. rivojlangan bronza davrida davrda qurilish-meʼmorchilik sohasida muhim o‘zgarishlar yasalgan. aholining turli tabaqa vakillari ehtiyojlaridan kelib chiqib, uy-joy imoratlari barpo qilinadi. yirik manzilgohlarda aholining davlatmand va amaldor tabaqasi vakillariga tegishli ko‘p xonali shinam uy-joy imoratlari qurilgan. hunarmand ustalarning uylar bir xonali, davlatmand aholi qatlami yashaydigan uylar bir necha xonali hovlidan iborat bo‘lgan. zodagon tabaqa vakillariga …

5 / 25

da ho‘kkiz bilan birga tuya kuchidan foydalanganligining guvoh bo‘lish mumkin. bu topilma janubiy turmanistonlik qadimga aholi tuyani xonakilashtirganliklardan ham dalolat beradi. bu davrda muhrlar asosan tosh, qisman bronza va misdan yasalgan. muhrlardagi tasvirlarning shakli va uslubi mesopotamiya muhrlariga o‘xshash. dastlab muhrlarga geometrik shakllar tushirilgan. keyinchalik hayvonlar yoki fantastik mavjudotlar aks ettirilib, ularning ramzi murakkablashadi va guruh tasvirlar ko‘paygan. oltintepa manzilgohidan topilgan ayrim sopollarning sirtiga qadimgi sharq markazlarining (shumer, elam, hindiston) ilk yozuvlarga o‘xshash belgilar chizilgan. bu belgilar ilmiy jihatdan maxsus o‘rganilmagan. terrakota haykalchalarining sirtiga chizilgan turli xil belgilarni olimlar hafta, oy va yillarni ifodalovchi taqvim bo‘lishi mumkinligini taxmin qilgan. bronza davrida ayol maʼbudalarini yangi shakldagi obrazlarda tasvirlagan haykalchalar paydo bo‘lgan. erkaklarning haykalchalari kam uchraydi. rivojlangan bronza davrida ayol haykalchalarining bir necha turlari paydo bo‘lib, ular aholisi orasida bir necha ayol maʼbudalarga eʼtiqod qilish odati tarqalganligidan dalolat beradi. oltintepada fil suyagi va lazurit toshidan yasalgan buyumlarning soni eneolit davrdagiga qaraganda ko‘proq …

6 / 25

madaniy markaz balki, maʼlum bir hududning g‘oyaviy-maʼmuriy markazi bo‘lgan. nmz v bosqichining oxirda janubiy turkmaniston hududidagi yirik manzilgohlar inqirozga uchraydi. oltintepa va nomozgohtepa kabi ilk shaharlar tashlandiq holga kelib qoladi. mutaxassis olimlar inqiroz sabablarini qurg‘oqchil iqlim sharoiti bilan bog‘laydilar. oltintepa manzilgohining yuqori madaniy qatlamidan faqat kichik tuyoqli chorva mollariga tegishli suyaklar topilib, qoramol suyaklari uchramagan. qurg‘oqchilik tufayli yem-xashak zahiralari kamayib, qora mollarni boqish uchun yetarli imkoniyat bo‘lmagan. ikkinchi tomondan esa ekin maydonlaridan bir necha ming yillar davomida muntazam ekin ekilishi oqibatida yerlar sho‘rlanib, yaroqsiz holga kelib qolgan va hosildorlik pasayib ketgan. bu albatta aholining yashash joylarini tashlab, yangi yerlarga ko‘chishiga sabab bo‘lgan. murg‘ob vohasining bronza davri arxeologiyasi. afg‘onistonning bandi turkiston tog‘idan boshlangan murg‘ob daryosi amudaryoga yetmasdan qoraqum cho‘lida qurib qoladi. daryoning quyi oqimidagi yerlar qadimdan dehqonchilik uchun juda qulay bo‘lgan. bu yerlar eneolit davrining oxirida geoksur vohasidan ko‘chib kelgan aholi tomonidan o‘zlashtiriladi. bronza davrida vohaga boshqa bir etnik guruh ko‘chib …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bronza davri va uningo‘rganilishi"

prezentatsiya powerpoint bronza davri va uning o‘rganilishi. mavzu rejasi: 1. janubiy turkmaniston hududida bronza davri (nomozgoh iv, nomozgoh v, nomozgoh vi). 2. janubiy o'zbekiston va tojikiston hududlarida bronza davri (sopolli madaniyati). janubiy turkmaniston hududida bronza davri (nomozgoh iv, nomozgoh v, nomozgoh vi). mazkur hududning bronza jamiyati eneolit davri mahalliy nmz iii majmuasi davomida rivojlangan. bu yerda ilk bronza (nmz iv) davri yodgorliklarning madaniy qatlam 4-9 m. manzilgohlar egallab turgan maydoniga ko‘ra uch xil turi ajralib turadi. maydoni 25 ga. ortiq yirik manzilgohlar (oltintepa, nomozgoh), maydoni 2-10 ga. dan iborat o‘rtacha manzilgohlar (toychonaqtepa, sho‘rtepa, xopuztepa, ulug‘tepa) va kichik manzilgohlar maydoni 1 ga. gacha (oqtepa, sho‘rtepa). yiri...

This file contains 25 pages in PPTX format (696.7 KB). To download "bronza davri va uningo‘rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: bronza davri va uningo‘rganilis… PPTX 25 pages Free download Telegram