самарқанд замини

DOC 69,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1549528221_73989.doc самарқанд замини режа: 1. самарқанд замини 2. олтин водий сайргоҳлари 3. денгиз тўлқинланган жойда 4. хазина ғаладони самарқанд замини самарқанд шаҳрини ўраб турувчи тоғлар асосан қадимги палеозой ва мезакайназой вақтида пайдо бўлган гранит, сланец, оҳактош, қумтош ва бошқа жинслардан ташкил топган. шаҳар чеккасидаги паст тоғлар таркибида эса мезакайназой даврида ҳосил бўлган лойлар, конгломерат, мергел, гипс, қумтошлар мавжуд. тоғолди ва шаҳар жойлашган текисликни антропоген даврида ҳосил бўлган қумтошлар, лёсс (соз тупроқ), элювиал ва аллювиал қатламлар қоплаган. самарқанд шаҳрининг тупроғи анча мураккаб тузилишга эга. самарқанд – минг йиллар давомида қурилган шаҳар. у пайдо бўлган даврдан буён неча авлоднинг тупроқлардан ясалган уйлари вайрон бўлди. шаҳар асосида инсон фаолияти натижасида юзага келган 20 метрга етувчи маданий қатлам шаклланди. самарқанд шаҳри ва унинг атрофида заминнинг уч турини кўриш мумкин: 1. зарафшон дарёси ўзанидаги тупроқ; 2. зарафшон дарёсининг биринчи, иккинчи ва учинчи террасасидаги тупроқ; 3. чўпонота тепалиги тупроғи. зарафшон дарёси ўзанидаги замин асосан дарё оқизиқларидан …

идаги чегаралар аниқ белгиланган, улар 5-6, ҳатто 10 метрга ҳам етувчи баландликлар шаклида ажралиб туради. уларнинг юзасидан жанубий шимолга қараб бир қатор ариқлар (шовдор, чашма, обимашҳад, хўжаариқ, чашмаи сиёб, жарариқ, бауллихона) кесиб ўтган. шаҳарнинг қалин дарахтлар билан қопланган қисмларидан улар сезилмайди. аҳоли кам жойлашган, ўзлаштирилмаган қисмларида эса уларнинг ёнбағирлари қия, жар шаклига кирган. ер ости сувларининг қатлами 10-40 метргача чуқурликда жойлашган. қурилиш ва сув иншоотлари натижасида табиий тупроқ ўзгариб, унинг ўрнига ҳар хил таркибли антропоген ёки агроирригацион қатлам пайдо бўлган қалинлиги 1,5 метргача етган. (16.29) шаҳар атрофидаги тупроқ қатлами устида сунъий суғориш вақтида пайдо бўладиган эррозия тури ва суффозион жараёнлар кучлидир. табиатни кимёвий моддалар билан заҳарлаш бирмунча кам. аммо қурилишлардан чиққан қолдиқлар билан ифлосланиши анча кучли, кўп жойда ахлатхоналар ташкил этилган. чўпонота тепалиги асосан палеозой даврида пайдо бўлган кристалл сланецларидан ташкил топган. лайлакхона қисмида эса палеоген даврида пайдо бўлган оҳактош ва лойли қатламлар учрайди. чўпонота ўз атрофидаги текисликлардан 50-60, зарафшон …

а тепалигини қайта тиклаш бўйича бир мунча ишлар амалга оширилди. унинг обираҳмат ариғи жойлашган қисмида катта боғ барпо этилди. бошқа қисмларида ҳам тупроқни қайта ишлаш, суғориш ишлари олиб борилмоқда. қурғоқчиликка чидамли дарахтлар ўтқазилиб, кўкаламзорлаштирилмоқда. чунки чўпонота тепалигининг емирилиши самарқанд шаҳри иқлимига таъсир этади. зеро, минг йиллар давомида турон пасттекислиги устида пайдо бўлган совуқ ҳаво оқимлари темур (жилон ўти) дарасидан тўғри самарқандга бостириб келаётган вақтда шаҳар олдида турган чўпонота тепалиги уларни бўлиб юбориб, кучини сусайтирар ва шундай қилиб, самарқанд иқлимини қишда ва баҳорда илиқ сақлар экан. шу сабабли чўпонота тепалигидаги барча қазиш ишларини тўхтатиб, унинг заминини тинч қўйиш биринчи галдаги вазифамиздир. олтин водий сайргоҳлари зарафшон водийси «олтин водий» деб аталади. уни тилга олганда фақатгина дарё ёқасидаги қадим вақтлардан буён фойдаланилаётган олтин конларинигина эмас, балки дарё сувининг шарофати билан водий ёнбағирларида гуркираб ўсаётган боғу роғларни, хушманзара жойларда жойлашган кўркам қишлоғу шаҳарларни, гавжум бозорларида сайёҳ эътиборини ўзига тортган заъфарон узуму ёқутранг анорни, олтиндек …

адимий тарихга эга. бундаги ҳар бир шаҳар ва қишлоқ асрлар ҳақида ҳикоя қилади. водий сўғдлар элининг гуркираши, искандар зулқарнайн босқинчилари зулми, араблар истилоси, чингизхон босқини, темур ҳукмронлигини бошидан кечирди. қисқа масофада баланд тоғлар ўлкасидан саҳро зонасигача тушувчи дарё ёқасидаги қишлоқлар ҳар хил географик зоналарда жойлашгани учун, бир фаслнинг ўзида турли либосда бўлади. бу ердан сиз дарё юқорисига – тоғли қўҳистонга саёҳат қилишингиз мумкин. саёҳатингиз шаҳар ёнидаги қадимий чўпонота тепалигидан бошланади. юқорига борган сари оҳалик, омонқўтон қишлоқларини, ургут каби чиройли шаҳарни, қирқтоғ ясси тоғини томоша қилиб, тоғлар ўлкаси қўҳистонга ўтасиз. қўҳистонда тоғлар қабристони бор. бу табиат мўъжизаларини томоша қилиб бўлгандан кейин қўшни сангзор водийсига тушиб, у жойдаги уч ўчоқ, бахмал, ойқор сингари сайргоҳларда бўласиз. бу жойлардан текислик йўллари билан самарқандга қайтиб дам олгандан кейин, янги маршрутга чиқиб, қуруқликдаги орол - миёнқолни, тоғлардаги мўъжиза кўксаройни, саҳро медальони қарнобни ва текислик қишлоғи тимни томоша қилишингиз мумкин. етти тепалик устида сержилва самарқанд шаҳрининг шимоли-ғарбий …

ақтларда тектоник ҳаракатлар зарафшон ҳавзаси тагидаги палеозой даврида пайдо бўлган кристалик пойдевордан метаморфик йўл билан, яъни катта босим ва ҳарорат таъсирида ишланиб, пайдо бўлган сланец ва қизил қумтошларни юзага сиқиб чиқарди. уларнинг ичига эса бирмунча кейин пайдо бўлган чўкинди жинслар – палеоген даври оҳактошлари ва гипслари, неоген қумтошлари ва конгламератлари аралашиб кетди. бу ёш қатламлар қадимий жинслар устида, чўпонотанинг бир қисми бўлган лайлакхона тепалигида ер юзига чиқиб қолган ва ҳозир бу жойда шаҳарнинг янги истироҳат боғи барпо қилинаяпти. агар зарафшон дарёси водийсининг ўртасида мана шу қояли тепалик бўлмаганда эди, унда бу қуруқлик ўртасидаги ҳосилдор миёнқол оролини, афросиёбнинг соз тупроқли тепаликларини, сиёбнинг гўзал водийсини кўриш мумкин бўлмас эди. чўпонота тепаликларининг пайдо бўлиш тарихи ҳали тўлиқ ўрганиб чиқилгани йўқ, лекин унинг умумий ривожланиш йўналишини айтиб бериш мумкин. ўрта палеозой даврида ҳозирги тепаликлар ўрнида денгиз кўрфази бўлган. у шарқдан текислик билан чегараланиб, бу текисликда иссиқ ва нам тропик иқлим мавжуд бўлган. секин оқувчи …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "самарқанд замини"

1549528221_73989.doc самарқанд замини режа: 1. самарқанд замини 2. олтин водий сайргоҳлари 3. денгиз тўлқинланган жойда 4. хазина ғаладони самарқанд замини самарқанд шаҳрини ўраб турувчи тоғлар асосан қадимги палеозой ва мезакайназой вақтида пайдо бўлган гранит, сланец, оҳактош, қумтош ва бошқа жинслардан ташкил топган. шаҳар чеккасидаги паст тоғлар таркибида эса мезакайназой даврида ҳосил бўлган лойлар, конгломерат, мергел, гипс, қумтошлар мавжуд. тоғолди ва шаҳар жойлашган текисликни антропоген даврида ҳосил бўлган қумтошлар, лёсс (соз тупроқ), элювиал ва аллювиал қатламлар қоплаган. самарқанд шаҳрининг тупроғи анча мураккаб тузилишга эга. самарқанд – минг йиллар давомида қурилган шаҳар. у пайдо бўлган даврдан буён неча авлоднинг тупроқлардан ясалган уйлари вайрон бўлди. шаҳар асосида ин...

Формат DOC, 69,0 КБ. Чтобы скачать "самарқанд замини", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: самарқанд замини DOC Бесплатная загрузка Telegram