топонимика ўлка тарихини ўрганишда муҳим манба

PPTX 67 стр. 3,8 МБ Бесплатная загрузка

67 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 67

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 67

ўзбекистон республикасининг “географик объектларнинг номлари тўғрисида”ги қонуни, ушбу қонун ижроси юзасидан қабул қилинган вазирлар маҳкамасининг 2012 йил 16 октябрдаги 295-сонли қарори ҳамда географик объектларни номлаш ва қайта номлаш масалалари бўйича республика комиссиясининг 2013 йил 11 июлдаги 171-сонли йиғилиш баёни топшириқлари ижроси юзасидан амалга оширилган ишлар тўғрисида ахборот “топонимика ўлка тарихи ўрганишда муҳим манба” режа: тарихий манбалар ўлка тарихини ўрганишда муҳим манба мавзунинг тарихшунослиги. ўзбекистон республикасида жой номларининг ҳуқуқий асосларини яратилиши жой номларининг тарихий тахлили. хулоса фойдаланилган манба ва адбиётлар рўйҳати. жой номлари инсоният тарихи ва ҳаётида алоҳида ўринга эга. уларсиз кишилар қаерга боришини ҳам билмасдилар. топонимлар, уларнинг келиб чиқиши, яъни этимологияси маъноси, унинг ўзгариши, талаффуз қилинишига кишилар жуда қадим замонлардан қизиқиб келишган. ҳар бир географик ном орқасида қанчадан-қанча воқеа ва ҳодисалар, халқ, қабила, уруғ, айрим кишилар фаолияти ҳақидаги тарихий маълумотлар яшириниб ётади. топонимика география, тарих, этнография билан чамбарчас алоқада ривожланади. топонимлар тил тарихини тадқиқ этишда муҳим манба ҳисобланади. топонимика халқларнинг …

2 / 67

“девону луғатит турк”, ибн синонинг “денгиз қирғоқлари” асрларида топонимикага оид жуда кўп маълумотларни топиш мумкин. топонимик маълумотлар муаллифи ноаниқ “ҳудуд ал – олам” номли географик асарда ҳам мавжуд. топонимикани атамаси лотин тилидан олинган бўлиб, “топос” – жой, “оном” – ном, умуман жой номини ўрганадиган фан деган маънони билдиради. географик номлар ва инсонларга қўйиладиган исмлар топонимиканинг манбаии ҳисобланади. топонимика икки объектдан: микро ва макро топонимлардан иборат бўлиб, микротопонимика – грамматик жиҳатдан майда объектларни – турдош отларни, макротопонимика эса атоқли отлар, яъни йирик объектларнинг номларини тадқиқ қилади. мавзунинг ўрганилганлик даражаси. ўзбекистонда жой номлари тарихи масаласи алоҳида тадқиқот объекти сифатида ҳозирга кадар комплекс тарзда ўрганилмаган бўлсада, қадимги даврдан ҳозирги вақтгача бўлган жой номлари айрим тадқиқотчиларнинг диққат марказида бўлган. биргина бухоро вилояти жой номлари тарихи ёритилган манбалар ва илмий адабиётларни шартли равишда куйидаги гуруҳларга ажратиш мақсадга мувофиқдир: биринчи гурухга жой номлари билан боғлиқ бўлган тарихий манбалар иккинчи гурухга россия империяси хукмронлиги даврига яратилган тадкикот …

3 / 67

ан н. в. хаников, ж. тоннелье, а. вамбери, н.ф. ситняковский, в. вяткин, л. н. соболев, ва бошқаларнинг асарларини киритиш мумкин олади. учинчи гуруҳга таалуқли бўлган адабиётлар мажмуасига 1917-1991 йиллар яъни мустабид совет давлати ҳукмронлиги йилларидаги нашр этилган адабиётларини киритиш мумкин. уларга в.в.бартольд, о.и.смирнова, о.а.сухарева, в.а.шишкин, б.x.кармышева л.ю.маньковская, в.л.вяткин, с.б.лунина, о.и.смирнова, м.а.абдураимов, а.р.мухамаджонов, т. нафасаов, с. қораев, ҳ.хасанов, с.н.наимов, ҳ.ҳасанов, м.х.исомиддинов, р.х.сулаймонов, а.чориев, м.очилов, т.нафасовлар ва бошқаларнинг асарлари киради тўртинчи гуруҳга оид бўлган адабиётларга ўзбекистон мутақиллик йилларида ёзилган адабиётлар киради. улар қаторига а.мухаммаджонов, с. қораев ш.камолиддинов, с.а. зохидова, с.мухтор, к.бобомурод, а.ш. жумаев, и.т. муҳаммедов, а.ҳ. ҳамроев, а. низомов, г. рахимова, н. русулова, р.ражабов, т.эрназаров, х.бўриева, ҳ. алимов, л.г. левтеева, қ. хакимов ва бошқалар 1. мавзунинг манбашунослиги ўрта осиё хусусан ўзбекистон топонимлари ва географик жой номлари ҳақида қимматли маълумотлар берувчи бир канча манбалар бизгача етиб келган. ўрта осиё ва унга қўшни ўлкалар ҳақида муҳим тарихий географик маълумотларга бой бўлган асарлар қаторигаабу бакр …

4 / 67

арихий ўтмиш хусусиятларини ўрганишда, уларнинг жойлашиш чегараларини белгилашда, тилларнинг ўтмишдаги тарқалиш ҳудудларини тадқиқ қилишда, маданий марказлар, савдо йўллари ва шаҳар қишлоқ географиясини тавсифлашда муҳим ҳисобланади. тарих, география, тилшунослик, ўлкашунослик, этнография каби кўплаб фанларни ўрганишда топонимиканинг ўрни муҳим саналади. у фан сифатида бирмунча кечроқ шаклланган бўлишига қарамай, ўлкамиз тарихини ўрганишда муҳим саналади. топонимикани билмай туриб географик жой номларни бир бирларидан фарклаш кийин. табиийки хар бир туркум (шахар, қишлок, тоғ, чул, ва х.) тушунчалар бирор ном остида шаклланган. шу боисдан инсоният шаклланибдики, уларни бирон бир номлар билан атайди. натижада жамият тарихида миллионлаб номлар пайдо бўлди ва уларнинг ўзига хос маъно мазмунлари шаклланди. айнан ўша маъно мазмун бир қанча фанларни ўрганишда узига хос аҳамият касб этади. топонимика географик номлар, киши исмларини ўрганадиган фан сифатида майдонга келди. топонимика атамаси лотин тилидан олинган бўлиб, “топос” – жой, “оном” – ном, умуман жой номини ўрганадиган фан деган маънони билдиради. географик номлар ва замин қаърида ўрганилаётган номлар …

5 / 67

дгорликлардан бири саналади. шунинг учун ҳам жой номлари давлат аҳамиятига молик масала эканлиги қатор расмий ҳужжатларда қайд қилинган. ўзбекистон топонимикаси фани асримизнинг 30-йилларидан бошлаб ривожланган. унинг ривожланишига топонимист олим ҳ. ҳасановнинг хизматлари катта. ватанимиз жой номларига оид топонимик маълумотлар эса тарихий илмий китоблардан қадим қадимдан бери нақл қилиниб келмоқда. шу сабабли жой номлари бўйича олиб борилаётган илмий тадқиқот ишларида анча қадимий бўлган қўлёзма манбаларидаги материаллар ҳам эътиборга олинмоқда. бу ҳолни ҳозирги вақтда амалга оширилаётган илмий тадқиқот ишларида аниқ кўриш мумкин. ўзбекистон топонимикаси фани айнан ватанимиз ҳудудидаги жой номларини йиғиш, тўплаш, маълум бир илмий –назарий тизимга солиш билан бирга, уларни ҳар томонлама изоҳлашга ҳам ҳаракат қилади. мамлакатимиз ҳудудида тошкент шаҳар, тошкент, сирдарё, жиззах, самарқанд, қашқадарё, сурхондарё, бухоро, хоразм, навоий, наманган, андижон, фарғона вилоятлари ва қорақалпоғитстон республикаси жойлашган. юқорида санаб ўтилган шаҳарва вилоятлар топонимикага маълумотларни йиғиб беради. ҳар бир ҳудуд учун топонимик қонуниятлар такрорланмас кўринишли ҳолатга эгалигини в.а.жучкевич ҳам ўз монографиясида алоҳида …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 67 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "топонимика ўлка тарихини ўрганишда муҳим манба"

ўзбекистон республикасининг “географик объектларнинг номлари тўғрисида”ги қонуни, ушбу қонун ижроси юзасидан қабул қилинган вазирлар маҳкамасининг 2012 йил 16 октябрдаги 295-сонли қарори ҳамда географик объектларни номлаш ва қайта номлаш масалалари бўйича республика комиссиясининг 2013 йил 11 июлдаги 171-сонли йиғилиш баёни топшириқлари ижроси юзасидан амалга оширилган ишлар тўғрисида ахборот “топонимика ўлка тарихи ўрганишда муҳим манба” режа: тарихий манбалар ўлка тарихини ўрганишда муҳим манба мавзунинг тарихшунослиги. ўзбекистон республикасида жой номларининг ҳуқуқий асосларини яратилиши жой номларининг тарихий тахлили. хулоса фойдаланилган манба ва адбиётлар рўйҳати. жой номлари инсоният тарихи ва ҳаётида алоҳида ўринга эга. уларсиз кишилар қаерга боришини ҳам билмасдилар. топонимлар,...

Этот файл содержит 67 стр. в формате PPTX (3,8 МБ). Чтобы скачать "топонимика ўлка тарихини ўрганишда муҳим манба", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: топонимика ўлка тарихини ўргани… PPTX 67 стр. Бесплатная загрузка Telegram