xiii-xiv asrlar yozma manbalarining o’rta osiyo tarixini o’rganishdagi o’rni

DOC 102.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547362678_73849.doc xiii-xiv asrlar yozma manbalarining oârta osiyo tarixini oârganishdagi oârni reja: 1. moâdâil va xitoy tillaridagi yozma manbalarda oârta osiyo. 2. huquqiy hujjatlar va yozishmalar. 3. fors tilidagi manbalar ularning umumiy xususiyatlari. moâgâul va xitoy tillaridagi yozma manbalarda oârta osiyo. mo`g`ul va xitoy tillaridagi manbalarda o`zbðµkistonning xiii-xiv asrlardagi tarixiga oid ma'lumotlar ko`p uchraydi. ayniqsa, chingizxon va mo`g`ullar xuruji davri tarixi, mo`g`ul impðµratorlari hukmronligi davri tarixini bu manbalar-siz o`rganib bo`lmaydi. huni alohida uqtirib o`tish kðµrak-ki, bu manbalarda, xususan xitoy manbalarida, voqðµalar birinchidan, dðµyarli yilma-yil bayon etilgan, ikkinchidan, ularning sodir bo`lgan joyi va vaqti aniq ko`rsatilgan. shu manbalardan, misol tariqasida, uch-to`rttasiga qis-qacha to`xtalib o`tamiz. â«mongol-un niucha tobchanâ» (â«mo`g`ullarning maxfiy taârixiâ»). asar xiii asr boshida o`rta asr uyg`ur imlosida yozilâgan va bizgacha xitoy imlosi (iðµroglifi)da, xitoycha tar-jimasi bilan birga ðµtib kðµlgan. asarning xitoycha nomi â«yuan-chao bi-shiâ» (â«yuan sulolasining1 maxfiy tarixiâ») dðµb ataladi. â«yuan-chao bi-shiâ» xitoy, mo`g`uliston, o`rta osiyo va o`zbðµkistonning xiii asrdagi tarixi …

(to`g`on tðµmur) davrida, xitoy olimi va yozuvchisi ouyan sian tarafidan yozilgan. asarga mo`g`ul impðµratorlari davrida yozilgan va kðµyincha yo`qolgan â«shiluâ» (â«sahih yozuvlarâ») solnomasi asos bo`lgan. â«szin-shiâ» to`rt qismdan iborat: 1) szin sulolasining siyosiy tarixi; 2) szin davlatining ma'muriy, harbiy, huquqiy, moliyaviy, iktisodiy, ma'naviy va ilmiy ti-zimlari; 3) szin impðµratorlari; 4) impðµratorlar va ularâning oilalari, davlat arboblari, sarkardalari va madaniy arboblarining tarjimai holi. asarning to`rtinchi qismida o`sha vaqtlarda markaziy osiyoda istiqomat qilgan turkiy xalklar (uyg`urlar, o`ng`ut-lar va b. q.) va ular bilan olib borilgan elchilik munosa-batlari, ularning boshliklarini harbiy xizmatga jalb kilish hakida ma'lumotlar bor. â«yuan-chao min-chðµn shi-lyueâ» (â«yuan sulolasi mashhur mansabdorlarining qisqacha tarjimai holiâ»). 15 bobdan iborat bo`lgan ushbu asarda (muallif â tarixshunos olim su tyantszyue). yuan impðµriyasining xizmatida bo`lgan 47 yi-rik mansabdorning tarjimai holi bayon etilgan. ularning orasida turklar ham bor. asarning ko`pgina nashrlari mavjud. eng yaxshi nashri 1962 yili nankin univðµrsitðµtining profðµssori xan-julin tarafidan amalga oshirilgan nashrdir. noshir …

urkiy xalklarning ijtimoiy-siyo-siy hayoti haqida hikoya kil ad i. asarning bir nðµcha nashri bor. birinchi marta uni yuan chjon 1894 yilda, kðµyin yuqorida nomi zikr etilgan van govey 1925-26 yillari, kðµng izoxlar bilan nashr etilâgan. 1872 yili p. kafarov asarning ruscha tarjimasini, so`z boshi va zarur izoxlar bilan qo`shib, chop etgan. 1951 yili pðµlo va gambus uning frantsuzcha nashrini amalga oshir-ganlar. â«yuan-shiâ» (â«yuan sulolasi tarixiâ»). yuan sulolasiâning to`liqrasmiy tarixi. 16 yirik olim, sun-lyan (1310â 1381 yy.) boshchiligida asarning mualliflari (tuzuvchila-ri) xisoblanadilar. 1369 yili yozib tamomlangan. min suloâlasining impðµrator tayqchuning buyrug`i bilan yozilgan. asar to`rtta qismdan iborat. birinchi qismda yuan sulolasining shajarasi, ya'ni 13 mo`g`ul impðµratori (xubilayxondan boshlab), ularning shax-siy hayotida bo`lib o`tgan va ularning davrida mamlakatda kðµchgan asosiy voqðµalar bðµrilgan. ikkinchi qismda samoviy voqðµalar tafsiloti, mamlaâkatda bo`lib o`ttan hududiy voqðµalar, mamlakatning ma'mu-riy bo`linishi haqida, mamlakatdagi daryolar va naxrlar, xalqining liboslari, amaddorlarni mansabga tayyorlash ol-didan o`tkaziladigan imtihonlar va b. q. haqida …

ini boshqarganlar. turklar orasida olimlar ham ko`p bo`lgan. bular â qor-luklardan chiqqan bayon, o`ng`ut maqzuchan, qipchoq toybug`a, boboxudu, ulchaybotir, qong`lidan chiqqan buxulu, o`rus, tabrikchi va boshqalar. mo`g`ul impðµratorlari xizmatida bo`lgan turklar orasida uyg`urlar ko`p (300 mansabdor va olim) bo`lgan. â«yuan-shiâ»ning ayrim qismlari turli yillarda n. ya. bigurin, pðµlo, l. gambis, e, xyonish, s. a. kozin, a. i in vayli, g. franko, f. v. klavza va g. f. shurmann tarafidan tarjima kilingan. xoja ahrorga tðµgishli vasiqalar va vaqfnomalar. bu turdagi hujjatlar ko`p va ularni arxiv va muzðµylarning fondlaridan, shuningdðµk qo`lyozmalar saqlanayotgan kutub-xonalardan topish mumkin. mashxur sharkshunos olima o. d. chðµxovich (1912-1982-yy.) uzbðµkistan rðµspublikasi fan-lar akadðµmiyasining sharqshunoslik instituti va uzbðµki-ston rðµspublikasi davlat tarix arxivi fondlarida sakla-nayotgan vasiqalar va vaqfnomalar fondini kup yillar da-vomida qunt bilan o`rgandi va ular ichidan xoja ubaydulla axrorga tðµgishlilarini ajratib olib, matni va ruscha tar-jimasi, va maxsus tadqiqot bilan birga qo`shib 1974 yili â«samarkandskiðµ dokumðµnto` xvâxvi vvâ» nomi …

hazrat eshon barcha soliqlardan ozod kilinganiga qaramay, ayrim yillari hamma qatori xiroj, ushr va boshqa soliklarni (ma'unoti dðµvoniya va navoibi sultoniya) to`lab turgan. xoja ahror har yili sulton axmad mirzo (1458â1494 yillari movarounnahr hukmdori)ning dðµvoniga 80 ming man g`allani xiroj o`rnida yuborib turgan; yiliga unga xirojning bir qismini â 10 ming ku-mush tanga bðµrib turgan. manbalarda hazrat eshonning el-yurt tinchligi yo`lida qilgan savob ishlari haqida ham ma'lumotlar uchratamiz. masalan, 1463 yili uch hukmdor (farg`ona podshosi umar-shayx mirzo, toshkðµnt hokimi sulton maxmudxon, samarâkand podshosi sulton ahmad mirzo) xovos yonida bir-bi-riga qarshi lashkar saflaganda xoja ahror tadbir ishlatib qon to`kilishiga yo`l qo`ymadi â podsholarni yarashtirib qo`ydi. 1454 yili xuroson podshosi abulqosim bobur (1449-1457 yy.) katta qo`shin bilan samarqand ostonasida paydo bo`lganda, hamma, shular qatori, uch yil muqaddam samarkâand taxtiga o`tirgan sulton abu sa'id ham qo`rquv va tah-likaga tushib, shaharni tashlab qochmoqchi bo`ldi. xoja ahror esa atrofidagi odamlari bilan shahar mudofaasini o`z qo`liga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xiii-xiv asrlar yozma manbalarining o’rta osiyo tarixini o’rganishdagi o’rni"

1547362678_73849.doc xiii-xiv asrlar yozma manbalarining oârta osiyo tarixini oârganishdagi oârni reja: 1. moâdâil va xitoy tillaridagi yozma manbalarda oârta osiyo. 2. huquqiy hujjatlar va yozishmalar. 3. fors tilidagi manbalar ularning umumiy xususiyatlari. moâgâul va xitoy tillaridagi yozma manbalarda oârta osiyo. mo`g`ul va xitoy tillaridagi manbalarda o`zbðµkistonning xiii-xiv asrlardagi tarixiga oid ma'lumotlar ko`p uchraydi. ayniqsa, chingizxon va mo`g`ullar xuruji davri tarixi, mo`g`ul impðµratorlari hukmronligi davri tarixini bu manbalar-siz o`rganib bo`lmaydi. huni alohida uqtirib o`tish kðµrak-ki, bu manbalarda, xususan xitoy manbalarida, voqðµalar birinchidan, dðµyarli yilma-yil bayon etilgan, ikkinchidan, ularning sodir bo`lgan joyi va vaqti aniq ko`rsatilgan...

DOC format, 102.0 KB. To download "xiii-xiv asrlar yozma manbalarining o’rta osiyo tarixini o’rganishdagi o’rni", click the Telegram button on the left.

Tags: xiii-xiv asrlar yozma manbalari… DOC Free download Telegram