мустақиллик маршлари

DOC 154,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1546880460_73697.doc мустақиллик маршлари режа: 1. республикалардаги ижтимоий-иқтисодий ва мафкуравий-сиёсий соҳадаги йирик тафовутлар 2. турли партиялар ўртасидаги кескин кураш 1990 йил баҳорида россия халқ депутатлари 3. ғайриихтиёрий инқилоб ва бутунлай қулаш 4. империя меросини тақсимлаш мустақиллик маршлари тоталитар тузумнинг қулаши, жамиятнинг парчаланиши, ҳокимият самарадорлигининг пасайиши ва мафкура устуворлигининг сусайиши билан олдинги мазмунини йўқотган давлатчиликнинг парчаланиши бошланди. бутуниттифоқ манфаатлари устуворлигининг бузилиши ва хўжаликнинг марказлашган бошқарувининг йўқолиши билан элатлар, миллатлар ва маҳаллий минтақалар манфаатлари олдинги саҳнага чиқди. ошкоралик, миллий чиқишларнинг фаоллашуви, миллий ҳаракатлар ва ташкилотларнинг пайдо бўлиши ҳамда кучайишига ёрдам берарди. бу ташкилотлар ва ҳаракатлар ссср таркибида ўз ҳудудлари ёки мунозаравий минтақаларда яшовчи, турли хил фазаларда, ижтимоий шаклларда турган 150 дан ортиқ элатларнинг хилма-хил интилишларини ифода этарди. умуман миллий ўзликни англаш ўсиши натижасида 1990 йилга келиб ссср аҳолисининг атиги 10%и ўзини «совет халқи»га мансуб деб билса, қолганлари узларини ўз халқи, миллат ва қабилаларига тегишли деб ҳисобларди. қайта қуришнинг биринчи йилларидаёқ сссрда миллатлараро муносабатлар …

аркази бу воқеаларнинг олдини олишга на қурбонлар сабабчиларини жазолашга ва на баҳс мунозараларни ҳал этишга муваффақ бўлди. бу унинг обрўсини туширди. иттифоқдош ва баъзи мухтор республикаларда миллий ҳаракатлар, асосан, она тили ва маданиятни ҳимоя қилишдан, миллий ўзликни англаш, тикланиш ва қайта қуришни қўллаб-қувватлашдан бошланар эди. россиядан ташқари барча республикаларда миллий тилга давлат тили мақомининг берилиши идеократия томонидан яратилган ягона рус тилидаги бошқарувни йўққа чиқарди. миллий маданият устунлигини таъминлаш, уни сссрнинг барча халқлари маданиятини бирлаштирувчи «социалистик мазмун»дан холос этарди, сссрнинг маданий-мафкуравий бирлигига зарба берарди. миллий ўзликни англашнинг тикланиши миллий манфаатларнинг социалистик ва бутуниттифоқ манфаатларидан устунлигини билдирар эди. бунда 1991 йилга келиб шу нарса маълум бўлдики, иттифоқдош республикалар ўртасидаги 23 маъмурий чегаралардан атиги учтасида тўқнашлар рўй бермаган. шу билан бирга кичик миллатлар - турли республика ва мухториятлардаги 60 миллион кишининг ҳудудлари ва маданиятининг ривожланиши ҳамда шимол кам сонли халқларининг сақланиб қолиши муаммолари кескинлашди. аҳолини энг зарур нарсалар билан ўзлари таъминлаш кераклигига ишонч …

еспубликалардаги барча ишлаб чиқариш ва табиий ресурслари устидан республикалар ҳокимиятининг ўрнатилишига, республика қонунларининг иттифоқ қонунларидан устунлигига ва мустақил ташқи сиёсатга эга халқаро муносабатлар субъекти ҳуқуқларига эга бўлишга қаратилган эди. кўпчилик республикаларнинг мустақиллик декларацияларида уларнинг ссср таркибидан чиқишлари қайд этилмаган бўлса-да, мустақилликнинг амалга оширилиши республика раҳбарлари сўзлари ва хоҳишларидан қатъий назар иттифоқ марказига бўйсунишни пучга чиқарар, иттифоқ давлатчилигини барбод қиларди. ссср таркибидан чиқишни республикалар ўз мустақиллик декларацияларида баён қилишди. марказ республикалар устидан ҳукмронликдан маҳрум бўлди ва ссср парчалана бошлади. улар бу республикалар ўртасида ягона мафкуравий-сиёсий йўналиш ва ҳаётий мақсад бўлганда янги конфедератив муносабатлар ўрнатилиши мумкинлигини инкор этмас эди; аммо бу ссср эмас, балки бошқа бир мазмундаги конфедератив давлат бўлар эди. горбачев 1988 йилдан бошланган республикаларнинг кетма-кет мустақилликларини эълон қилишларини киноя билан «суверенитетлар марши» деб атаган эди. 1988 йил ноябрь ойида эстония олий совети мустақиллик декларациясини маъқуллади ва республика конституциясига ҳам мос ўзгартишлар киритди. келаси йил май ойида эса сссрдан чиқиш тўғрисида …

еспубликаси ўз суверенитетини эълон қилди. бўлиб ўтган янгиланишларнинг ташқи томонидан кўра ички прициал ўзгаришлари муҳимроқ эди. кўпчилик республикаларнинг суверенитети ва мустақиллик эълон қилишлари уларда ҳокимият тепасига миллий-либерал, миллий демократик ёки либерал-демократик кучларнинг келиши билан боғлиқ эди. улар ёки улар томонига ўтган илгариги рахбарлар содиқ коммунистларни ҳокимиятдан четлаштирар ёки ўзларига бўйсундирар, социалистик йўлдан воз кечар, миллий, либерал ёки демократик қадриятларни қўллаб-қувватлар эдилар. республикалардаги ижтимоий-сиёсий тизим шунга мос равишда ўзгариб борарди. уларнинг баъзиларида мустақилликка ва янги йўлга фаол қаршилик кўрсатган коммунистик ташкилотлар таъқиқланиб, уларнинг мулки миллийлаштирилган эди. республикалардаги ижтимоий-иқтисодий ва мафкуравий-сиёсий соҳадаги йирик тафовутлар уларда ягона ва бир вақтда амалга ошириладиган ислоҳотларни йўққа чиқарар, уларда янги мафкуравий-сиёсий йўналишнинг ишлаб чиқилиши эса уларнинг мустақилликка бўлган интилишларига нисбатан анча номутаносиб эди. бу жараён 1988 йилдан бошланиб, 1990 йилда кўпгина республикаларда рўй берди ва 1991 йилнинг охирига келиб, социалистик йўлга содиқ бўлган коммунистлар фақатгина белоруссия, озарбайжон ва тожикистонда ҳокимият тепасида қолган эди. бу республикаларнинг суверенитет …

ва мкнинг миллий сиёсатга бағишланган пленумларидан бирида, партия съездлари томонидан совет раҳбариятининг бир қатор элатларга нисбатан йўл қўйган хатолари шарҳлаб берилди, «ленинча миллий сиёсат»га киритилган тузатишлар тушунтирилди. уларнинг раҳбарлари миллий ҳаракат ўчоқларида бўлишди, мкнинг болтиқбўйи республикалари бўйича махсус комиссияси тузилди. горбачев республикаларга тобора кўпроқ аҳамият берарди. иттифоқнинг партия ва совет органлари республикаларнинг раҳбарлари ва халқларига қаратилган кўп сонли мурожаатларида ва оммавий ахборот воситалари орқали республикаларнинг сссрдан ташқари яшай олмаслигини ва муваффақиятли қайта қуриш ва халқлар фаровонлиги учун иттифоқ давлатини сақлаб қолиш зарурлигини исботлашга ҳаракат қилишарди. иттифокдош ва мухтор республикалар эркинлигини кенгайтириш, иттифоқ марказига эса фақат умумий муаммоларни ҳал қнлиш ваколатини бериш таклиф қилинди. аммо шу билан бирга социалистик йўлнинг устунлиги, ягона давлатнинг олий раҳбарияти белгиловчи жамият манфаатлари ҳимоя қилинарди. илгаригидек миллий манфаатлар устунлиги-миллатчилик ва социалистик йўлдан воз кечиш қатъий қораланар эди. бу эса келишмовчиликларнинг сабаби эди. республикаларнинг суверенитетига интилаётган раҳбарларни худбинлик ва мансабпарастликда айблашарди. республикалардаги мустақилликка қарши бўлган кучлар байналмилал …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мустақиллик маршлари"

1546880460_73697.doc мустақиллик маршлари режа: 1. республикалардаги ижтимоий-иқтисодий ва мафкуравий-сиёсий соҳадаги йирик тафовутлар 2. турли партиялар ўртасидаги кескин кураш 1990 йил баҳорида россия халқ депутатлари 3. ғайриихтиёрий инқилоб ва бутунлай қулаш 4. империя меросини тақсимлаш мустақиллик маршлари тоталитар тузумнинг қулаши, жамиятнинг парчаланиши, ҳокимият самарадорлигининг пасайиши ва мафкура устуворлигининг сусайиши билан олдинги мазмунини йўқотган давлатчиликнинг парчаланиши бошланди. бутуниттифоқ манфаатлари устуворлигининг бузилиши ва хўжаликнинг марказлашган бошқарувининг йўқолиши билан элатлар, миллатлар ва маҳаллий минтақалар манфаатлари олдинги саҳнага чиқди. ошкоралик, миллий чиқишларнинг фаоллашуви, миллий ҳаракатлар ва ташкилотларнинг пайдо бўлиши ҳамда кучайиши...

Формат DOC, 154,0 КБ. Чтобы скачать "мустақиллик маршлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мустақиллик маршлари DOC Бесплатная загрузка Telegram