қадимги греция маданияти

DOC 94.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547394563_73859.doc қадимги греция маданияти режа: 1. қадимги юнон халқлари диний этиқоди 2. қадимги юнонистон ёзуви ва адабиёти 3. театр ва санати 4. архетектура ва ҳайкалтарошлик 5. қадимги юнон фалсафаси 6. олимпия ўйинлари қадимги юнон халқлари диний этиқоди архаик даврдаги грек маданиятига эга бўлган хусусиятлар крит-микена даврига ва дорийларнинг истилолари (эр.ав. х1-1х асрлар) давригача бориб тақалади. грек дини крит-микена замонида ва уруғдошлик тузуми бузилаётган даврдаёқ таркиб топа бошлайди. эр.ав. у111-у11 асрларда бу дин тамомила ривож топган. бу антроморфизмдан, яъни инсонни илоҳийлаштиришдан, худоларни ўлмайдиган ва абадий ёш бўлиб турадиган кучли, гўзал киилар деб тасаввур қилишдан иборат эди. грекларнинг тасаввурига кўра, олам аввалида хаосдан иборат бўлган. ер-гея ва ер ости олами тартар ҳам бўлган. геядан унинг ўғли уран - осмон худоси келиб чиққан. уран билан геядан титан кронос туғилган ва ўз отаси уран ҳокимиятини ағдариб ташлаган. булар титанлар - катта худолар экан. кроносдан, аид, посейдон, гестия, деметра, гера ва зевс каби кичик худолар …

эъзозланган. грекларнинг фикрича, улар худолар билан одамларнинг никоҳидан келиб чиққан. 12 марта жасорат кўрсатган геракл алоҳида ҳурматланган. у шер терисига бурканган ва таёқ билан қуролланган ҳолда тасвирланган. геракл ёвузликка қарши курашиб, уни енгувчи олийжаноб киши образи эди. қадимги греция шундай маданий қоидалар бўлганки, бу қоидалар турли шаҳарларни бамисоли бир бутун қилиб боғлаган ва грек элини бирлаштирган. болқон ярим оролининг шаҳарлари ўз байрамлари, ўйинлари, оракуллари (валийлари) билан грек элини бирлаштирувчи марказлар бўлган. грецияда худоларга аталган махсус байрамлар мавжуд бўлган, бу байрамлар фақат диний хусусиятга эга бўлмаган, чунки бу байрамларида спорт мусобақалари, мусиқа, қўшиқ ва рақслар ижро этилган. бу байрамларга грециянинг ҳамма полисларидан одамлар йиғилиб келишган. пелапоннесдаги аргос шаҳрида гера шарафига, афинада маъбуда афина шарафига панафения байрами ўтказилган. бу байрамлар чоғида афинага грециянинг турли шаҳарларидан кўп одамлар келган. афинада аёлларнинг намойишлари, айниқса, шуҳрат қозонган. одатда аёллар ўйларидаги махсус биноларда - чинекеяларда ўтирганлар ва деярли ҳеч жойга бормаганлар. аммо панафения байрамларида аёллар маъбуда …

ар асосида юргиза бошлаганлар. ўйинлар вақтида унда ҳамма греклар қатнаша олиши учун урушлар тўхтатилган. у чинакам тинчлик даракчиси бўлган. мусобақаларда югуриш, сакраш, диск ирғитиш, аравачаларда от чоптириш ва кўпгина гимнастика машқлари ўтказилган. бундан ташқари драматурглар, шоирлар, ашулачилар, созандалар ҳам мусобақалашган. жисмоний машқларда эркаклар иштирок этган, аёллардан фақат спарталик қизлар қатнашган. олимп ўйинларининг ғолиблари оддийгина мукофот - муқаддас зайтун дарахти баргларидан тўқилган гулчамбар олганлар. у олий фахрли мукофот ҳисобланган. ғалаба қилган киши иззат-икром қилинган. фақат ўзи эмас, оиласи ҳам, туғилган шаҳри ҳам улуғланган. улар шарафига шеърлар тўқилган, қўшиқлар айтилган. ҳайкалтарошлар уларнинг ҳайкалини ясашган. олимп ўйинлари бутун грециянинг маданий тараққиёти учун катта аҳамиятга эга бўлди. оракуллар ҳам умумгрек қоидаларига кирган. оракуллар деганда айрим шахсларни эмас, балки кароматгўйлик билан, яъни, келажакдан хабар бериш билан шуғулланувчи бутун-бутун ибодатхоналарни англамоқ керак. айниқса, фокидадаги дельфа оракул машҳур бўлган. фалсафа. кичик осиёдаги грек шаҳарларининг уларнинг ҳунармандчилик ва савдо-сотиғининг ривожланиши, шаҳар демоси ролининг ошиб бориши билан дунёқараш ҳам …

облайди:”олам- адабий алангаланиб ва абадий сўниб турадиган оловдир” деган. периклнинг дўсти файласуф анаксагар ҳамма жисмлар энг майда заррачалардир: ҳаво - энг майда ҳаво заррачаларидан, металл тегишли металл зарраларидан тузилган деб таълим беради. демокрит (эр.ав. 460-370 йиллар) бутун коинот - атомлардан иборат (атом “бўлинмас”) ва ҳаракат материянинг азалий хусусиятидир деб таълим берган. атоқли файласуф сократ ёки суқрот (эр.ав. 471-399 йиллар) билиш назариясини ривожлантирган. у битта ҳам асар ёзмаган, дарс бермаган, маърузалар ўқимаган. у афинани, бозорларни, одамлар тўпланадиган жойларни айланиб юрган. шогирдлари билан суҳбатлар ўтказган. сократ ўз таълимотида одамларни тенглаштиришга қарши чиқиб, уларни ҳақиқатни билганлар ва билмаганларга ажратади. унинг фикрлари афина олигархларига ёққан, демократларига ёқмаган. у суд қилиниб, қатл этилган. суд ҳукмига мувофиқ у цикута гиёҳидан тайёрланган заҳар ичиб ўлган. оламнинг ибтидоси табиат ва унинг ҳодисалари эмас, балки “идея”ларда деб ҳисобловчи философлар ҳам бўлган. эр.ав. у1 асрда сицилияда яшаган математик пифагор идеалистик фалсафанинг асосчисидир. у сонларни ўрганган, шунинг учун унинг назарида олам …

н иборат бўлиб, улар ҳарбий ишлар ва давлат мудофааси билан шуғулланадилар. улар жамоа яшайдилар, оиласи ва хусусий мулки бўлмайди. учинчи гуруҳ ҳунармандлардан, яъни жисмоний меҳнат билан шуғулланувчи кишилардан иборат. энг қуйи босқичда қуллар турган. платон эркак ва аёлларни тенглаштирган. машҳур аристотель ёки арасту (эр.ав. 384-322 йиллар) қадимги грециянинг улуғ философи ва олим эди. унинг фалсафасида материалистик ва идеалистик қарашлар қўшиб юборилган. арестотел уч типдаги давлат: монархия (бир шахснинг идора қилиши), аристократия (озгина кишиларнинг идора қилиши), ва демократия (яъни ҳамманинг идора қилиши) деган хулосага келган. озроқ ҳарфлардан иборат грек ёзуви эр.ав. 1х-у111 асрларда финикияликлар алифбосидан фойдаланиш асосида юзага келган. финикиялик алифбоси 22 ҳарфдан иборат бўлиб, улар фақат ундош товушларни билдирган. греклар бу алифбони ўзгартириб, ҳамда қўшимча унли товушларни ҳам билдирувчи 24 ҳарфдан иборат ўз алифбосини яратганлар. янги алифбе ва ёзувнинг яратилиши грек адабиётининг ривожида муҳим қадам бўлган. эр.ав. у11 асрнинг иккинчи ярмида беотияда яшаган шоир гесиод иккита йирик адабий асар ёзган. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қадимги греция маданияти"

1547394563_73859.doc қадимги греция маданияти режа: 1. қадимги юнон халқлари диний этиқоди 2. қадимги юнонистон ёзуви ва адабиёти 3. театр ва санати 4. архетектура ва ҳайкалтарошлик 5. қадимги юнон фалсафаси 6. олимпия ўйинлари қадимги юнон халқлари диний этиқоди архаик даврдаги грек маданиятига эга бўлган хусусиятлар крит-микена даврига ва дорийларнинг истилолари (эр.ав. х1-1х асрлар) давригача бориб тақалади. грек дини крит-микена замонида ва уруғдошлик тузуми бузилаётган даврдаёқ таркиб топа бошлайди. эр.ав. у111-у11 асрларда бу дин тамомила ривож топган. бу антроморфизмдан, яъни инсонни илоҳийлаштиришдан, худоларни ўлмайдиган ва абадий ёш бўлиб турадиган кучли, гўзал киилар деб тасаввур қилишдан иборат эди. грекларнинг тасаввурига кўра, олам аввалида хаосдан иборат бўлган. ер-гея ва ер...

DOC format, 94.0 KB. To download "қадимги греция маданияти", click the Telegram button on the left.

Tags: қадимги греция маданияти DOC Free download Telegram