qadimgi xitoy madaniyati.

DOCX 12 стр. 30,3 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 30,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

qadimgi xitoy madaniyati. qadimgi xitoy o’ziga xos betakror madaniyat bilan jahon madaniyatini rivojlanishiga o’z hissasini qo’shdi. uning ta’siri ayniqsa janubi-sharqiy osiyo mamlakatlari madaniyatining shakllanishi va riovjlanishida kuchliroq aks etdi. xitoy tili va yozuvi. xitoy tili murakkab tillar oilasiga mansub bo’lib, ko’plab saqlanib qolgan arxaik tillar oilasiga kiradi. xitoy tili xitoy-tibet tillar oilasiga mansub bo’lib, 7ta asosiy shevalarga bo’linadi: 1. shimol shevasi; 2. vu shevasi; 3. sian shevasi; 4. gang shevasi; 5. hakka shevasi; 6. yue shevasi; 7. ming shevasi; bundan tashqari asosiy va to’g’ri talaffuz qilinadigan shevalar han mavjud bo’lib, bular quyidagilar: 1. pekin shevasi; 2. chiziyan shevasi; 3. kantong shevasi; 4. fuziyan shevalairdir. xitoy tili xitoy xalq respublikasining rasmiy tili bo’lib, unda davlatning 95% aholisi gaplashadi. undan tashqari tayvan, indoneziya, kombodji, laos, vetnam, birma, malayziya, tayland va singapur kabi davlatlarning xitoylik va unga mansub bo’lmagan millatlar ham so’zlashadi. xitoy tilining rivojlanish tarixi bir necha bosqichlarni o’z ichiga oladi. 1. …

2 / 12

oid yozuvlar sima chianning “tarixiy yozuvlar” asarida saqlanib qolgan. bu davr eramizdan avvalgi ii asri va eramizning ii asrini o’z ichiga oladi. 7. post klassik davr – eramizning iii-v asriga to’g’ri keladi. bu davrda esa turli shoirlar, faylasuflarning turli she’r va qo’shiqlari paydo bo’la boshlagan. ushbu davrlar ichida eramizdan avvalgi v-ii asrga doir yozma yodgorliklar eng muhimi hisoblanadi. qadimda hali qog’oz paydo bo’lib ulgurmagan bir paytda, barcha ma’lumotlar, taxminiy yozuvlar va yozma yodgorliklar bronzaga, toshga, turli hayvon suyaklariga va toshbaqa kosalariga o’yib yozilgan. bu yozma yodgorliklar miloddan avvalgi 2000 yillikdan beri dunyoni hayratga solib kelmoqda. quyidagi yozuvlar saqlanib qolgan xitoyning qadimiy “shujing” (“tarix kitobi”) va “shijing” (“qo’shiq kitobi”) kabi yodgorliklar eramizdan avvalgi 1000-yilning birinchi yarmiga mansubdir. o’sha davrdagi mavjud shevatlar asosini qadimiy xitoy adabiy tili tashkil qilgan. u “vengan” deb atalib, uzoq vaqt mobaynida muloqot vositasi bo’lgan va asta-sekin og’zaki nutqdan chiqa boshlagan. eramizning 1000-yillariga kelib esa so’zlashuvchilar orasida umuman …

3 / 12

xitoyda adabiy til deb “baihua” (“tushunarli til”) e’lon qilindi. “baihua” xitoyning shimoliy sheva asosida vujudga kelgan. xitoy ierogliflari dunyodagi eng qadimiy yozuvlardan hisoblanib, dunyo tillari ichida o’zining yozuv belgilari soni bo’yicha birinchi o’rinda turadi. belgilarning soni hozirgi kunda 85000 dan ortiq va ularning 6000 ga yaqini umumqo’llaniladigan ierogliflar hisoblanadi. xitoy ierogliflari tarixi “piktogramma”larga borib taqaladi. piktogramma – bu biror narsa yoki hodisa ifodalangan belgili surat. hozirgi kunga kelib bunday yozuv faqat 3400 yillik tarixga ega toshbaqa kosalarida saqlanib qolgan. bundan shu ma’lum bo’ladiki, o’sha paytlardayoq ma’lum me’yorlarga asoslangan yozuv mavjud bo’lgan. piktogrammalar to hozirgi davrga qadar o’zgarib, yozuv belgilariga aylangan. toshbaqa kosalariga yozilgan yozuvlar davridan to hozirgi zamonaviy yozuvlarga qadar 10 xil yozuv turi mavjud bo’lgan. ulardan asosiylari 5ta, bu usullar ham 2ga bo’linadi va 3tasi hozirda ham qo’llaniladi. 2tasi qadimiy yozuv hisoblanib, ularni faqatgina kalligrafiya san’atida uchratish mumkin. quyida ularning 5tasiga to’xtalib o’tamiz: 1. kaishu – bu namunaviy yozuv …

4 / 12

om olgan. u toshbaqa kosalari va turli hayvon suyaklariga bitilgan yozuvdir. bu yozuv usulidagi belgilarda hech qanday ilgaklar bo’lmaydi. bu usul faqat kalligrafiya va qadimgi san’at asarlarida saqlanib qolgan. 5. lishu – qadimda ma’lum bir davlat hodimlarining qayd etish usuli bo’lib, bunda ko’proq davlat ishlari olib borilgan. bu usul xan sulolasi davrida qo’llanilib, eramizdan avvalgi i asrning o’rtalarida mavjud bo’lgan.bu shriftlarning barchasi hozirgi zamon komputer yozuvlari orasida keng tarqalgan. xitoy dini. miloddan avvalgi ii ming yillikning boshlarida qadimgi xitoy dini vujudga kelgan. qabila ittifoqi davlatga o'sib o'tishi natijasida hukmron in qabilasining homiysi shandi bosh xudo sifatida qabul qilingan. qudratli xudolarga sig'inish urug'- qabila dinlari negizida shakllanganligi sababli unda totemiz va animizmning ta'siri kuchli bo'lgan. xitoyliklar shandini ulug' ajdod sifatida qadrlaganlar. u elat farovonligining himoyachisi, ajdodlar an'analariga amal qilinishining nazoratchisi sifatida mazkur tar- tibni buzganlarni jazolagan. odamlar unga o'z kundalik muammolarini hal etishda ko'mak so'rab sig'inganlar. shandining ulug' ajdod sifatidagi vazifasi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi xitoy madaniyati."

qadimgi xitoy madaniyati. qadimgi xitoy o’ziga xos betakror madaniyat bilan jahon madaniyatini rivojlanishiga o’z hissasini qo’shdi. uning ta’siri ayniqsa janubi-sharqiy osiyo mamlakatlari madaniyatining shakllanishi va riovjlanishida kuchliroq aks etdi. xitoy tili va yozuvi. xitoy tili murakkab tillar oilasiga mansub bo’lib, ko’plab saqlanib qolgan arxaik tillar oilasiga kiradi. xitoy tili xitoy-tibet tillar oilasiga mansub bo’lib, 7ta asosiy shevalarga bo’linadi: 1. shimol shevasi; 2. vu shevasi; 3. sian shevasi; 4. gang shevasi; 5. hakka shevasi; 6. yue shevasi; 7. ming shevasi; bundan tashqari asosiy va to’g’ri talaffuz qilinadigan shevalar han mavjud bo’lib, bular quyidagilar: 1. pekin shevasi; 2. chiziyan shevasi; 3. kantong shevasi; 4. fuziyan shevalairdir. xitoy tili xitoy xalq res...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (30,3 КБ). Чтобы скачать "qadimgi xitoy madaniyati.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi xitoy madaniyati. DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram