o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’rta asr yozma manbalari

DOC 65,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1546879125_73671.doc o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’rta asr yozma manbalari rðµja: 1. qadimgi turk manbalarining o’rta osiyo tarixini o’rganishdagi o’rni. 2. xitoy manbalarida o’rta osiyo. 3. so`g`d tilidagi manbalar. qadimgi turk manbalari. bular orasida xvii asrda sibir hamda mo`g`ulistonda, oltoy hamda o`rta osiyo, o`zbðµkistonda topilgan runiy bi-tiklar aloxida qimmatga ega. bu yozuvlarning hozir ðµtti gu-ruhi: lðµna — baykalbo`yi bitiklari, ð•nisðµy, mo`g`uliston, oltoy, sharqiy turkiston, urta osiyo bitiklari ma'lum. bu bitik-lar o`rta osiyo, shuningdðµk, o`zbðµ-kiston xalqlarining arablar is-tilosi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy hamda madaniy hayotini o`rganishga yordam bðµradi. ð•nisðµy bitiklari mashhur rus xaritashunos olimi su. rðµmðµâ€‹zov (taxminan 1642— 1720-yy.) tarafidan xvii asr oxirida ð•nisðµy havzasida (hozirgi xa​kas avtonom viloyatiga qaraydi) topilgan. undan kðµyin bu haqda shvðµtsiyalik harbiy asir f. stra​dðµ nbðµrg (tabbðµrt) ma'lumot bðµâ€‹radi. u ð•nisðµy havzasidagi qabr-lardan toshga o`yib yozilgan no-tanish xatlarni topgan. bu yozuv haqidagi ma'lumotlar birinchi marta o`tgan asrning birinchi choragida â«sibirskiy vðµstnikâ» jurnalida e'lon kilindi. 1889 yili fin olimlari …
2
obida g`.a. abduraxmonov hamda a. rustamov tomonidan uzbðµk ti-liga qisqacha tarjima qilingan (1982 y.). kul tðµgin bitigi. bilga xoqonning (716—734-yy.) ini-si kul tðµgin (731-yili vafot etgan) sharafiga yozilgan. mo`g`ulistonning kosho saydan vodiysida ko`kshin o`rxun daryosi bo`yidan rus arxðµolog va etnograf olimi n.m. yad-rintsðµv (1842— 1894-yy.) tomonidan 1889 yili topilgan. bitik v.v. radlov (1891 y.) a. xðµykðµl (1892 y.) v. tom​sðµn (1896 y.), p.m. mðµlioranskiy (1897 y.), x. shðµdðµr (1924 y.), sð•. malov (1951 y.), g. aydarov (1971 y.) lar tomoni​dan nðµmischa, frantsuzcha, ruscha tarjimalarda chop etilgan. g`. a. abduraxmonov va a. rustamov tarafidan qilingan kis-qacha o`zbðµkcha tarjimasi (1982 y.) ham bor. bilga xoqon bitigi. yuqorida aytilgan kul tðµgin bita-gidan 1 km janubi-g`arbda — ko`kshin o`rxun daryosi havza-sidan topilgan. obida 735-yili bitilgan. v.v. radlov, sð•. malov, p.m. mðµlioranskiy va v. tom​sðµn tomonidan o`rganilgan va chop qilingan. ongin bitigi. mo`g`ulistonning kosho saydan vodiy-sidan topilgan. kimga atalganligi aniq ma'lum emas. ba'zi fikrlarga qaraganda, …
3
µrialga boydir. ol​toydan topilgan yozuvlar p.m. mðµlioranskiy, e.r. tðµni-shðµv, a.k. borovkov, k. sðµydakmatov, v.m. nadðµlyaðµv hamda d.d, vasilðµv tomonidan e'lon qilingan. sharqiy turkistondan topilgan bitiklar orasida tur-fon vohasidagi g`orlarda joylashgan ibodatxona dðµvorla-riga yozilgan bitiklar alohida o`rin tutadi. bitiklar aso-san v. tomsðµn tarafidan chop qilingan. qozog`iston hamda qirg`izistondan topilgan bitiklar (as-rimizning 60—70-yillarida topilgan) hali chuqur o`rga-nilmagan. bular orasida talas vohasidan (ayritom, tðµrak-soy, qulonsoy, toldiqo`rg`on, urjor, sirdaryo, ila, olma ota, tolg`ar, tinbas va hokazo) topilgan bitiklar muxim ilmiy ahamiyat kasb etadi. qozog`iston hamda qirg`iziston hududidan topilgan bitiklarning ba'zilari s. sodiqov, m.ð•. massoy, a.n. bðµrnshtam, a.s. omanjolov, g. musaboðµv, ch. jumag`ulov hamda g. karag`ulovalar tomonidan e'lon kilingan. qadimiy turk runik yozuvlari (asosan sopol idishlar-ga yozilgan) farg`ona, oloy vodiysi hamda janubiy o`zbðµ-kiston va tojikiston hududidan, ya'ni bðµkobod, isfa-ra, marg`ilon, farg`ona, andijon, quvasoy, o`sh, o`zgan, kofirnihon, shuningdðµk so`g`ddan ham topilgan va a.n. bðµrnshtam, b.a. litvinskiy, v.a. bulatova, e.r. tðµnishðµv, yu.a. zadnðµprovskiy tarafidan o`rganilgan. xitoy manbalari. …
4
lgi 145 yoki 135— 86-yillar) xitoy tarixshunoslarining â«otasiâ» hisoblana-di; lunmin (hozirgi shensi viloyati) shaxrida saroy ta-rixchisi sima txan oilasida tug`ilgan; mamlakat bo`ylab ko`p sayohat qilgan; otasi vafot etgandan (miloddan avval​gi 108 yili) kðµyin uning o`rniga saroy tarixchisi sifa-tida qabul qilingan. miloddan avvalgi 98 yili impðµra-torga qarshi chiqib, sarkarda li linii himoya qilgani uchun qattiq jazoga tortilib (bichilgan) saroydan quvib yuborilgan. lðµkin u ruhiy tushkunlikka tushib qolmadi va bo`lajak tarixiy kitobi ustidagi ishini davom ettirdi. ko`p vaqt o`tmay, sima syan yana saroyga taklif etildi va impðµrator bosh mahkamasining boshlig`i etib tayinlanadi, kitobini yozib tamomlashga sharoit yaratilib bðµrildi. sima syan â«shi sziâ» (â«tarixiy esdaliklarâ») nomli 130 bobdan iborat yirik tarixiy asar yozib krldirgan. asar xitoyning qadimiy zamonlardan to miloddan avvalgi i asr boshlariga kadar utgan tarixini o`z ichiga oladi. asar-da o`rta osiyo, uning 123 bobida xususan farg`ona va uning qadimiy xalqi, hayoti haqida qimmatli ma'lumotlar mavjud. â« ban gu (39—92) — yirik …
5
a ayblanib qatl etilgan. fan xua xitoyning avvalgi xan sulolasi davridagi tarixini o`z ichiga olgan â«xou xan shuâ» (â«kðµyingi xan sulolasi tarixiâ») nomli katta asar (130 bobdan iborat) muallifi. asarda o`rta osiyo, sharqiy turkiston va jun-g`oriyaning 25—221-yillar orasidagi tarixi haqida diq-qatga sazovor ma'lumotlar bor. li yan-shou (taxm. 595—678-yy.) — tan sulolasi (618— 907-yy.) davrida o`tgan yirik tarixchi. u shimoliy xitoyda hukmronlik qilgan vey (386—535-yy.), si (550—577-yy.), chjou (557—581-yy.) sulolasi hukmronligi, ya'ni 386—581-yillardagi tarixini o`z ichiga olgan 100 bobdan iborat â«bey shuâ» (â«shimoliy sulolalar tarixiâ») nomli asari bilan mashhur. asarda o`rta osiyo, xususan xorazm hamda sharqiy tur-kiston haqida qimmatli ma'lumotlar uchratamiz. â«bey shuâ»ning matni 1958 yili shanxayda chop etilgan. vey chjðµn (580—643 yy.) — tan sulolasi davrida o`tgan tarixchi; impðµrator chjðµn-guan (627—650 yy.) davrida uning o`g`li va toju taxt vorisiga tarbiyachi bo`lgan. ana shu impðµrator davrida tarixchi olimlardan yan shi-gu hamda kxun in-da bilan birgaliqtsa xitoyning suy sulolasi davridagi ijtimoiy-siyosiy tarixini …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’rta asr yozma manbalari" haqida

1546879125_73671.doc o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’rta asr yozma manbalari rðµja: 1. qadimgi turk manbalarining o’rta osiyo tarixini o’rganishdagi o’rni. 2. xitoy manbalarida o’rta osiyo. 3. so`g`d tilidagi manbalar. qadimgi turk manbalari. bular orasida xvii asrda sibir hamda mo`g`ulistonda, oltoy hamda o`rta osiyo, o`zbðµkistonda topilgan runiy bi-tiklar aloxida qimmatga ega. bu yozuvlarning hozir ðµtti gu-ruhi: lðµna — baykalbo`yi bitiklari, ð•nisðµy, mo`g`uliston, oltoy, sharqiy turkiston, urta osiyo bitiklari ma'lum. bu bitik-lar o`rta osiyo, shuningdðµk, o`zbðµ-kiston xalqlarining arablar is-tilosi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy hamda madaniy hayotini o`rganishga yordam bðµradi. ð•nisðµy bitiklari mashhur rus xaritashunos olimi su. rðµmðµâ€‹zov (taxminan 1642— 1720-yy....

DOC format, 65,5 KB. "o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’rta asr yozma manbalari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’… DOC Bepul yuklash Telegram