ўрта осиё хонликларининг чор россияси томонидан истило этилиши

DOCX 88,3 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1509378458_69540.docx ўрта осиё хонликларининг чор россияси томонидан истило этилиши reja: · эълон қилинмаган уруш... қўқон · босқинчиларнинг тошкент ва иқондаги мағлубиятлари · тошкент жангидаги жасорат ва хиёнат · мулоҳаза учун далолат жангчи муаррих · рус зобитининг гувоқлиги · ҳакимхожа қозикалон россия давлатининг ҳукмрон доираларида эса бу пайтга ке-либ қўқон, хива хонликлари ва бухоро амирлигига нисбатан истилочилик руҳи устун келиб, александр ii (1855—1881) ҳуку-матининг ташқи сиёсатида жангари генераллар мавқеи кучай-ди. генерал-адъютант граф д. милютиннинг ҳарбий вазир ла-возимига, фаф н. игнатьевнинг эса бош штаб осиё бўлими раҳбарлигига тайинланиши россиянинг ўрта осйёдаги сиёсатида кескин ўзгаришлар бўлишидан дарак бе-рарди. россия матбуотида эса ҳиндистондек бой ўлкани мустамлакага айлан-тирган англиядан ўрнак олиб, осиёда фаол ҳаракатга чорловчи мақолалар пайдо бўла бошлайди. империя ҳарбий вазирлигида ўзбек хонликларининг иқ-тисодий ва сиёсий аҳволига оид жосуслик маълумотлари етарлича тўпланган эди. генерал унвонига кўтарилган фаф н. игнатьевнинг ўзбек хонликларининг ҳақиқий аҳволи ва уларни россия назоратига олишни қай йўсинда амалга оши-риш ҳақидаги ахборотлари …

ўқон амалдорларининг зулмидан безор бўлган ва сабр косаси тўлиб-тошган қозоқ бийлари русларга бориб айтибдиларки, моварб-уннаҳр хонлари, чунончи, бухоро ва қўқон хонлари орасида адоват ва хусумат пайдо бўлиб, бухоро амири фарғона мамла-катини тахти тасарруфига киритиб олмоқ муддаосига тушган. агар бухоро ва фарғона бир мамлакат бўлиб қолса, у ҳолда бухоро амири икки пойтахтни иҳота қилиб, то тибат, қандаҳор тоғларидан тортиб лашкар жам қилгудек бўлса, иш оғирла-шадур. бу жойнинг аҳолиси ароларида низо ва беиттифоқлик пайдо бўлиб турган ҳолда ишни тезлик ва осонлик билан са-ранжом қиладурсиз»,' деб ёзган эди. бу гапнинг даҳшати шун-даки, россия гўё кенг омманинг кўз ўнгида босқинчилик билан эмас, балки таклифга кура келган экан, деган тасаввурни ҳосил қиларди. бу ҳолатни пайқаган қўқон ҳукмдори султон сайид-xqh ва лашкарбоши алимқул юрт барқарорлигини таъминлаш учун айрим чораларни амалга оширишга уринишди. бу жиҳат-дан хоннинг қозоқ бийларига йўллаган мурожаатномаси диқ-қатга сазовордир. унда хусусан бундай дейилган: «худойи таолога шукрлар бўлсинки, шариат қонунлари асосида тинч-фаровон ҳаётга эришдик. эндилиқда …

ри ўртасида ўзининг чўрткесарлиги ва ўта жангарилиги билан донғи чиққан полковник михаил черняев 1864 йилда авлиёота шахри томон юриш бошлади. у санкт-петер-бургда ўқиган ва россиянинг шарқдаги «маданиятпарварлигига» кўр-кўрона ишонган қозоқ зодагони, маърифатпарвар олим, штабс-ротмистр чўқон валихоновни ўзига маслаҳатчи қилиб олган эди. русларга астойдил ишонган бу зиёли ана шу юришда рус зобитлари ва аскарларининг нималарга қодир эканлигини ўз кўзи билан кўрди. авлиёота ҳимоячилари душман билан мардона олишдилар. шаҳар ҳокими ниёз али додхоҳ шаҳарни ташлаб, туркистон тарафга қочиб кетиб қолганига қарамай, халқ ўз ташаббуси билан шахрини мудофаа қилди. авлиёота аҳолисининг бир жон, бир тан бўлиб босқинчи-ларга қарши кўрсатган қаршилиги, ҳатто болалар ва аёллар сафардаги истилочилар. гача қўлда қурол билан она тупроқ ҳимоясида шаҳид бўлга-ни қозоқ маърифатпарвари чўқон валихонов қалбини ларза-га келтирди. черняевнинг шаҳарнинг талон-торож қилини-шига йўл бериб қилган ёвузлиги чўқон валихоновнинг у билан низолашиб қолишига сабаб бўлди. штабс-ротмистр валихонов истеъфога чиқиб, рус армияси хизматидан ўзини четга олди. полковник черняев эса авлиёотада қўлга …

лдида тўхтаб, халқцан ва дин пешволаридан дуо ва фотиҳа олишди. «бутун халқ қўлларини дуога очиб, — деб ёзган эди ўша давр тарихчиси, — муллалар ваъзу насиҳат қилиб, ҳаммани йиғлатиб ғазот урушига даъват этдилар»'. юрт ватанпарварлари билан рус қўшинларининг чимкент учун бўлган ҳал қилувчи жанги 1864 йил 14 июль тонгида бошланди. уч кун давом этган уруш ҳақида муаррих муҳаммад солиҳ қизиқ маълумотлар берган. мингбой қипчоқ баҳодир бошчилигидаги юрт фидойилари жангни бошлаб беришди. ун-дан кейин мирзо давлат қўмондонлигида тошкентликлар, сўнгра хўжанд ҳокими мирзо аҳмад қушбегининг йигитлари майдонга отилиб чиқдилар. бирин-кетин марғилон, қўқон, андижон, ўш, наманган йигитлари жангга кирдилар. калонхо-жа судур, мўминхожа судур, мирбобо понсадбоши, аваз му-ҳаммадбий каби лашкарбошилар билан бирга жанг майдонида уламолар, фозиллар ва бошқа нуфузли кишилар ватанпарвар-ларни рухдантириб ғалабага ундадилар. муаррих ана шу воқеа-лар хусусида тўлқинланиб бундай деб ёзади: «урисларни паст-қам ерда, чашма ёнида мужоҳидлар тўрт тарафдан қамал қилди-лар. бир кеча-кундуз тўплардан ва милтиқлардан отишма бўлди. шундан кейин уламо ва …

а подполковник лерх бошчилигидаги қисмлар авлиёота ва туркистон томон чекинишади. маҳаллий муаррихлардан аваз муҳаммад аттор ҳўқондий чимкент остонасидаги ғалабани шундай тасвирлайди: «ватан ҳимоячилари бор куч-қудрати билан динимиз душманларига қарши урушайлик ва зарба берайлик, шоядки, кофирларга кимлигимизни кўрсатсак, деган қарорга келишди... мулла алимқул эшик оғаси қўлига зафар жиловини олиб, иқбол остонасига қадам қўйди, шарафи осмон авжига етиб, фатҳу зафарли аскарларга ишорат қилди... икки томондан ҳам ҳарб ноғораси ва уруш найи чалинди. мусулмонлар тантанаси фазода акс-садо берарди. довул садоси, ёшу қари фарёди арш-даги малак қулоғини ҳам кар қилди. ғазабнок суворийлар ва шиддаткор йигитлар душман томон ҳамла қилдилар. омонлик товуси оромини йўқотиб, зоғга ўхшаб бир чеккада турарди. ажал лочини уруш майдонида парвоз қилиб, руҳ қушини сайд этарди. қатл олови шундай ёниб кетдики, осмон тоқига етар-ди. уруш шуьласининг таъсири шундай эдики, унинг нури фалакни ёритарди. диловар аскарлар ўз жонларидан кечиб, ширин ҳаётни унутиб баҳордаги чақмоқ қамишзорга ургандек^ курашга ташландилар. хусусан, аҳли ислом кофирларни қаттиқ …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ўрта осиё хонликларининг чор россияси томонидан истило этилиши" haqida

1509378458_69540.docx ўрта осиё хонликларининг чор россияси томонидан истило этилиши reja: · эълон қилинмаган уруш... қўқон · босқинчиларнинг тошкент ва иқондаги мағлубиятлари · тошкент жангидаги жасорат ва хиёнат · мулоҳаза учун далолат жангчи муаррих · рус зобитининг гувоқлиги · ҳакимхожа қозикалон россия давлатининг ҳукмрон доираларида эса бу пайтга ке-либ қўқон, хива хонликлари ва бухоро амирлигига нисбатан истилочилик руҳи устун келиб, александр ii (1855—1881) ҳуку-матининг ташқи сиёсатида жангари генераллар мавқеи кучай-ди. генерал-адъютант граф д. милютиннинг ҳарбий вазир ла-возимига, фаф н. игнатьевнинг эса бош штаб осиё бўлими раҳбарлигига тайинланиши россиянинг ўрта осйёдаги сиёсатида кескин ўзгаришлар бўлишидан дарак бе-рарди. россия матбуотида эса ҳиндистондек бой ўлкани мустам...

DOCX format, 88,3 KB. "ўрта осиё хонликларининг чор россияси томонидан истило этилиши"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ўрта осиё хонликларининг чор ро… DOCX Bepul yuklash Telegram