“teatr tarixi” kursiga kirish

DOCX 21.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1507648579_69261.docx “teatr tarixi” kursiga kirish reja: 1. “teatr tarixi” kursining maqsad va vazifalari. 2. teatr san’atining kelib chiqishi va rivojlanishi. 3. jahon teatrining taraqqiyot bosqichlari. teatr (yunoncha theatron- tomosha joyi, tomosha) tomoshaviy san'atning asosiy turi. teatr san'atining tarkibiy yo‘nalishlari-dramatik teatr, opera, balet, pantomimo va x.k. ko‘rinishlarga ega. ammo hozirgi davrda teatr atamasining mazmuni serqirra bo‘lib kelgan. jumladan “teatr” so‘zi qo‘shimcha ravishda ushbu hollarda ham qo‘llaniladi: 1. spektakllar qo‘yish yoki unga muvofiqlashtirilgan binolar 2. muassasa, idora-spektakllar ko‘rsatuvchi jamoa, shuningdek, spektakllar prokatini amalga oshiruvchi uyushma (maslan, muqimiy teatri, ilxom teatri gastrollari va sh.o‘.) 3. dramaturgik va boshqa saxnaviy asarlarning ma'lum bir uslubiyotga asoslangan majmualari (“uyg‘onish davri teatri”, “myuler teatri”, “o‘zbek teatri”, “mannon uyg‘ur teatri” va x.k.) 4. ko‘chma ma'noda “qandaydir voqyea-xodisalar joyi (xarbiy xarakatlar teatri, anatomik teatr va x.k.)” teatrning tug‘ilishi yoki kelib chiqishi yer sharining barcha qit'alarida asosan bir xil tarzda ya'ni ibtidoiy davrlarda marosimiy xatto xarakatlarga bog‘liq holda kechgan, lekin …

gi saxnaviy effektlar (masalan, sahnani tutun bilan qoplash va x.k va x.k) teat, boshqacha aytganda, hyech narsani nishxo‘rtga chiqarmaydiyu. ikkinchidan o‘ziga xosligi uning jamoaviy san'atligi biroq bu tushuncha ancha murakkab xarakterga ega. ya'ni, jamoaviy san'at deganda spektakl yaratuvchilari (aktyorlardan tortib texnik xodimlargacha) ning ijodiy xamkorligigina bilan cheklanib bo‘lmaydi, zotan harqanday teatr san'atining yana bir tarkibiy qismi tomoshani ko‘ruvchi, eshituvchi, o‘z munosabatini turli tarzda bildiruvchi va ta'sir ko‘rsatuvchi tomoshabinni yodda saqlash kerak. tomoshabinsiz teatr spektaklini tasavvur qilib bo‘lmaydi. “teatr” atamasining o‘zi tomoshabinlar joyi bilan bog‘liq. teatr spektakliga tomoshabinlar munosabatini, tomoshabin buni anglash va anglamasligidan qat'iy nazar muhim ijodiy ish hisoblanadi. shundan kelib chiqqan xoda teatr san'atining uchinchi xususiyati-uning ma'lum bir lahzaligidir. har bir spektaklning umri-uning o‘ynalayotgan vaqti xolos. uni ikkinchi marta xuddi birinchisidek qaytarilish mumkin emas. hatto kino va teletasmalarga yozib ko‘chirilgan spektakllarda ham teatrda, tomoshabin ko‘z o‘ngida bo‘lib o‘tgan ijro qayta jonlanmaydi. teatr san'atining yuzaga kelishi bilanoq boshlangan sotsial funksiyalari …

mperiyasi davrida olomon tomonidan ilgari surilgan “nom va tomosha” shifi (lot. rapet yet circenses) ni eslash kifoya. barcha o‘yin-kulgi tadbirlari singari tijorat-tomosha teatr ham jiddiy daromad keltirishi va shu jihatdan mafkuraviy va ma'muriy boshqaruv chiqishlariga ma'qul keladi. demak, teatrning shu ikki ijtimoiy funksiyasi uning butun tarixi davomida o‘zaro birlikda yashab kelmoqda. insoniyatning madaniy taraqqiyoti tarixini antik teatrsiz tasavvur qilib bo'lmaydi. ma'lumki, antik teatr mazmunan xalq hayoti, uning taqdiri bilan bog'liq ulug'vor g'oyalar teatri sifatida dunyoga kelgan edi. qadimgi yunonistonda esxil, sofokl, yevripid, aristofan, rimda plavt va senekalar yangi sahnaviy shakllar, umumlashgan falsafiy, teran badiiy obrazlar orqali el-yurtni jo'shqin sevish, qadrlash e'tiqodlarini tarannum etdilar. antik dunyodan bizga badiiy ijodning tragediya, komediya janrlariga oid benihoya go'zal, badiiy yuksak adabiy namunalar yetib keldi. xv asrdan boshlangan uyg'onish davrida italiya zaminida antik badiiy ijod an'analari qayta o'zlashtirilib, yangi davr teatriga asos solinadi. uyg'onish pallasining ilk tragediyalari, komediyalari, drama san'atiga oid nazariy risolalar shu zaminda …

va aqsh teatr san'ati xix asrda o'z taraqqiyotining yangi sifat bosqichiga ko'tariladi. teatr bu davrda dastlab gyugo (fransiya), bayron (angliya), kleyst (germaniya) ijodi misolida romantizm, so'ng naturalizm, simvolizm uslublari zaminida voqelikni aks ettirishning yangi va rango-rang ifoda omillari va usullarini o'zlashtirib boradi. m. meterlink, g. ibsen, b. shou, g. gauptman kabi yirik dramaturglar qatori aktyorlik va rejissorlik san'ati sohasida ham ulkan san'atkorlarning yetishib chiqishi dramaturgiya darajasiga monand yuksak sahna ijodi namunalarini yaratish imkonini tug'dirdi. xx asrda adabiyot va san'at turli falsafiy maktab, siyosiy g'oyalar ta'sirida misli ko'rilmagan yangi va xilma-xil ifoda usullari va shakllari bilan boyiydi. birinchi jahon urushi mahsuli sifatida germaniyada tug'ilgan ekspressionizm, b. brext tomonidan «epik teatr sistemasining yaratilishi, fransiyada taraqqiy topgan tafakkur dramasi, angliyada «alamzada yoshlar» adabiy harakati, italyan neorealizm san'ati, aqshda yu. o'nil, t. uilyams ijodlari misolida psixologik drama yo'nalishining taraqqiy topishi — bular har bir mamlakat doirasida o'zicha, lekin umumovro'po miqyosida bir-biri bilan o'zaro bog'liqlik …

sbiy ekanligi ham ko'zda tutilishi lozim. vaqtlar o'tib bizning kunlar yaqinlashgan sari xorijiy dramaturgiya va teatrning milliy mavzu doirasidagi cheklanganlik jihatlari susaya boradi. butun olam teatr spektaklining harakat maydoniga, bu olamda yashovchi odamlar taqdirining bir-biriga bog'liqligini anglash tamoyillari ijodiyotning bosh mafkuraviy mezoniga aylanib boradi. g'arbiy ovro'po va aqsh dramaturglari, sahna ijodkorlari davr ijtimoiy qarama-qarshiliklarini aynan shu nuqtayi nazardan tahlil etib kelmoqdalar. adabiyotlar 1. s.tursunbоev. xоrijiy teatr tarixi. o’quv qo’llanma. t.: o’mkhtm, «turоn-iqbоl» nashriyoti. 2005 yil. 2. sh.minavarоv. teatr-tarbiya maskani. t. «o’qituvchi». 1997. 3. x.abdusamatоv. teatr tanqid ko’zgusida. t. «fan». 1993. 4. o’zbek entsiklоpediyasi. 1-tоm. tоshkent. 1971. 5. istiqlоl imkоniyatlaridan оqilоa fоydalanaylik. «xalq so’zi» gazetasi. 1995 yil, 1 dekabr .

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "“teatr tarixi” kursiga kirish"

1507648579_69261.docx “teatr tarixi” kursiga kirish reja: 1. “teatr tarixi” kursining maqsad va vazifalari. 2. teatr san’atining kelib chiqishi va rivojlanishi. 3. jahon teatrining taraqqiyot bosqichlari. teatr (yunoncha theatron- tomosha joyi, tomosha) tomoshaviy san'atning asosiy turi. teatr san'atining tarkibiy yo‘nalishlari-dramatik teatr, opera, balet, pantomimo va x.k. ko‘rinishlarga ega. ammo hozirgi davrda teatr atamasining mazmuni serqirra bo‘lib kelgan. jumladan “teatr” so‘zi qo‘shimcha ravishda ushbu hollarda ham qo‘llaniladi: 1. spektakllar qo‘yish yoki unga muvofiqlashtirilgan binolar 2. muassasa, idora-spektakllar ko‘rsatuvchi jamoa, shuningdek, spektakllar prokatini amalga oshiruvchi uyushma (maslan, muqimiy teatri, ilxom teatri gastrollari va sh.o‘.) 3. dramaturgik va boshq...

DOCX format, 21.5 KB. To download "“teatr tarixi” kursiga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: “teatr tarixi” kursiga kirish DOCX Free download Telegram