демократия ва тарихий жараён

DOC 211,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1500355523_68634.doc демократия ва тарихий жараён режа: 1. демократия ҳақвда мулоҳазалар 2. демократиянинг сиёсий мадавияти 3. демократиянинг маънавий қиёфаси 4. жамиятии эркиилаиггиришиинг «узбек модели» 5. демократик жараёнлар: дастлабки сабоқлар 6. демократиянинг янги даври демократия ҳақвда мулоҳазалар миллий истиқлол билан боғлиқ бўлган бутунлай янги тарихий-ижтимоий воқелик, демократия деганда домла-ларимиз уқтирган, фалсафа фанида аниқ мазмунга эга бўлган «халқ ҳокимияти» деган анча содда ва юзаки ту-шунча моҳиятини хийла чуқурлаштирди. дарҳақиқат, бун-гача унинг асл мазмуни, жамият тараққиётида тутган ўрни, инсон ҳақ-ҳуқуқларини белгилашдаги вазифаси хусусида кўп ҳам ўйламаганмиз. чунки бизда бундай шароит ҳам, зарурат ҳам йўқ эди. «қизил империя» демократияни ўзича тушунди ва биз-ни ҳам ўз тушунчаси доирасида тарбиялади. қарашлари-миз унинг таъсирида шаклланди. онгимиз ва тафаккури-мизга инсон манфаатларига, унинг яшаш ҳуқуқига зид бўлган ғоялар сингдирилди. инсон ўйламаслик, фикрсиз-лик қобиғида қолиб кетаверди. демократия — кишилик тарихида инсоннинг онгли ҳаёти бошланган даврдан бошлаб, унинг эрк-иродасини, хоҳиш-истагини белгилайдиган мезон бўлиб келмоқда. ал-батта, бу борада кишилик жамияти шаклланиш давридан тортиб …

авлат мафкураси асосида қурилса, унинг ўз манфаатларига мое келадиган сиё-сатига хизмат қилади. агар демократия сиёсий «ўйин» лар ҳолатига кирса, мамлакатда парокандалик, анархия ву-жудга келади. зеро, ҳар қандай давлат ўз ҳуқуқий асосига, сиёсий режимига бошқарувдаги аниқ тамойилларига эга бўлмаса, фуқаролар эса ўз ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан бирга жамият ва давлат олдидаги, ўз мамлакати истиқболи йўлидаги вазифалари ва бурчларини тўла анг-лаб олмаган тақдирда демократия ўзининг том маънодаги мазмунига ва жаҳон тажрибасида тан олинган моҳиятига эга бўла олмайди. жаҳон давлатчилиги тарихи турли даврларда турлича давлат тизимларини ва бошқарув йўналишларини курган. демак, инсон ва жамият, давлат ва фуқаро ўртасидаги муносабатлар турли даврларда турлича туе олган. ана шун-дан келиб чиқиб ер шарининг турли минтақаларида халқ-лар дунёқараши, турмуш тарзи, анъаналари ва урф-одатлари асосида турлича сиёсий режимлар, тартиб-қоидалар ва русумлар дунёга келган. жаҳон давлатчилиги тажрибалари тобора бойиб, халқ-нинг ўзлигини англаш жараёни тобора тезлашиб боргани сайин демократиянинг шакли, мазмуни ва унинг жаҳон тараққиётида тутган ўрни хусусидаги мунозаралар авж …

сиё, африка ва лотин америкасида озодлик учун ку-раш, миллий давлатчиликка замин яратиш ва шу асосда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, ҳар томонлама барка-мол демократик жамиятни вужудга келтиришга интилиш кучайди. натижада ана шу қитьаларда миллий озодлик ҳаракатлари авж олди. бу ҳаракатлар замирида инсоният-нинг азалий орзу-умиди — озодлик ва ҳурриятга эришиш, эркин яшаш эҳтиёжи ётарди. кадим шаркда азалдан ҳуқуқий демократик давлат-чилик ва фуқаролик жамиятининг турли элементлари мавжуд эди. бунга узоқ ўтмишимиздан қорахонийлар, хоразмшоҳ, темурийлар ва бошқа қатор сулолалар дав-латчилигини мисол келтириш мумкин. бу даврлар ҳақиқат ва адолат ғояси ниҳоятда баланд кўтарилгани ва бутун мамлакатда аниқ тартиб-интизом ўрнатилгани натижаси-да инсон ҳаёти, аҳоли турмуши кафолатланганлиги би-лан алоҳида ажралиб туради. агар ана шу даврларда сўз ва фикр эркинлиги, ғоялар хилма-хиллиги мавжуд бўлма-ганда эди, бу қадимий маконда фан, маданият ва маъна-вият ривожланмаган, жаҳон тараққиётига бу даражада кучли таъсир кўрсатмаган бўлур эди. шарқ уйғониш даври ва кескин юксалиш пайтларида дунёвий илмлар билан ислом маданияти назарияси ва фал-сафаси уйғун …

ларининг ўқ илдизини, бош йўна-лишини ташкил этади. албатта бу анча-мунча мунозарали масала. мамлакатимизда янги тарихий шароитларда янгича давлатчилик қарор топаётган бир пайтда демократия, фуқаролик жа-мияти, аҳоли ва жамият, фуқаро ва давлат ўртасидаги муносабатлар турли соҳа мутахассислари ўртасида турли-ча талқин этилмоқда. бироқҳар қандай хулосалардан қатьи назар, шу нарса аниқки, қадимий шарқ давлатчилигида инсон эрки, ҳақ-ҳуқуқлари кўп жиҳатдан ҳимоя қилин-ган ҳамда ўз давринииг талаб ва эҳтиёжларидан келиб чиқиб, инсон озодлиги ва хатти-ҳаракатлари эркинлиги таъмин этилган эди. бу айни демократик жамиятнинг му-ҳим ва асосий белгиларидан ҳисобланади. энди биз бутунлай янги тарихий шароитларда яшаяп-миз. жаҳон демократик жараёнлари тобора чуқурлашган, унинг имкониятлари анча кенгайган, одамларнинг онг-лилик даражаси бирмунча ошган бир пайтда яшаяпмиз. жаҳон воқеаларидан ва ижтимоий-сиёсий жараёнларидан хабардор бўлиш ва бу жараёнларнинг мамлакатлараро, минтақалараро ва қитьалараро таъсири тобора кучайиб бораётган бир шароитда кун кечиряпмиз. буларнинг бар-часи инсон онги, тафаккури ва қалбини ҳеч қачон четлаб ўтмайди. энди демократиянинг шунчаки оддий «эркин-лик», «ҳуррият», «озодлик» деган тушунчалари ва …

оҳида шахслар ва гуруҳларнинг эркин равишда ихтиёр этган фаолияти туфайли шаклланади. озод жамият фуқа-ролари ўз манфаатлари йўлида ҳаракат қиладилар, ўз ҳуқуқларидан фойдаланадилар ва ўз ҳаётлари учун масъу-лиятни ўз зиммаларига оладилар»1. дна шу масъулиятнинг ўзи одамни жамият олдидаги бурчини ҳам, жамият ва шахе ўртасидаги муносабатларни ҳам белгилайди. бу бевосита шахе, жамият ва демократия тушунчаларининг ўзаро боғ-лиқлигидан, муносабатлар ўртасидаги маданиятдан келиб чиқади. ўтиш даврида, жамият бир ҳолатдан иккинчи бир ҳолатга юз бураётган пайтда, айниқса, тоталитар режи-мидан эркин фуқаролик тузумига ўтаётган бир шароитда демократияни англаш, унинг бутун моҳиятини тушуниш ва масъулиятини зиммага олиш анча қийин иш. энг авва-ло, одам янгича шароит мазмун-моҳиятини англаши, унга ўзини ўзи тайёрлаб бориши, эркин фикрлаш кўникмаси-ни ҳосил қилиши даркор. гарчи инсон табиатан ҳур ва озод яшашга интилиб яшаса-да, энг аввало, ўзига ўзи шундай шароитни ярата билиши, маънавий-руҳий жиҳат-дан унга тайёр бўлиши лозим. қотиб қолган тушунчалар қобиғини синдириш, фикреизлик ва танбаллик руҳияти-дан халос бўлиш осон эмас. биз ҳозир ана …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "демократия ва тарихий жараён"

1500355523_68634.doc демократия ва тарихий жараён режа: 1. демократия ҳақвда мулоҳазалар 2. демократиянинг сиёсий мадавияти 3. демократиянинг маънавий қиёфаси 4. жамиятии эркиилаиггиришиинг «узбек модели» 5. демократик жараёнлар: дастлабки сабоқлар 6. демократиянинг янги даври демократия ҳақвда мулоҳазалар миллий истиқлол билан боғлиқ бўлган бутунлай янги тарихий-ижтимоий воқелик, демократия деганда домла-ларимиз уқтирган, фалсафа фанида аниқ мазмунга эга бўлган «халқ ҳокимияти» деган анча содда ва юзаки ту-шунча моҳиятини хийла чуқурлаштирди. дарҳақиқат, бун-гача унинг асл мазмуни, жамият тараққиётида тутган ўрни, инсон ҳақ-ҳуқуқларини белгилашдаги вазифаси хусусида кўп ҳам ўйламаганмиз. чунки бизда бундай шароит ҳам, зарурат ҳам йўқ эди. «қизил империя» демократияни ўзича тушунди ва биз-...

Формат DOC, 211,5 КБ. Чтобы скачать "демократия ва тарихий жараён", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: демократия ва тарихий жараён DOC Бесплатная загрузка Telegram