demokratiya nazariyalari

DOCX 22 pages 604.1 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 604.1 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim , fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti “siyosatshunoslik” kafedrasi siyosatshunoslik ta’limi yo’nalishi “siyosat nazariyasi” fanidan kurs ishi mavzu : demokratiya nazariyalari bajardi : ___________ toshkent 2025 reja ( mundarija ) kirish birinchi bob 1.1 demokratik nazariyalar tarixi 1.2 demokratik qarashlarning hozirgi kundagi roli ikkinchi bob 2.1 xalq hokimiyatining turli xil ko’rinishlari 2.2 demokratiya va uning jamiyatga ta’siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish demokratiya (qadimgi yunoncha: δημοκρατία — „xalq hokimiyati“) — barcha insonlar tenglik bilan kollektiv qarorga kelish imkoniga ega siyosiy tuzum. demokratiyada fuqarolar erkinligi va tengligi qonunlarda mustahkamlangan, xalq hokimiyatchiligining vosita va shakllari amalda oʻrnatilgan va yuzaga chiqarilgan boʻladi. demokratiya davlat bilan inson munosabatlarini belgilaydi.[footnoteref:1] [1: https://uz.wikipedia.org/wiki/demokratiya] demokratiyaning asosiy talablari koʻpchilik hokimiyati, fuqarolar teng huquqliligi, ular huquq va erkinliklari himoyalanganligi, konstitutsiya va qonunlarning ustuvorligi, hokimiyatning boʻlinishi, davlat boshligʻi va vakolatli organlarning saylab qoʻyilishidir. demokratiyaning bevosita demokratiya (asosiy qarorlar yigʻilishlarda …

2 / 22

ʻrsatadi, binobarin demokratik muassasalarni shakllantirishda mazkur omillar, albatta, hisobga olinadi.demokratik davlatda inson manfaati, qadr-qimmati, hayoti har narsadan yuqori turadi. bunday davlat oʻzini oʻzi boshqarish, koʻp partiyalilik, ommaviy axborot vositalarining erkin boʻlishi, fikrlar xilma-xilligiga sharoit yaratadi. biroq demokratiya hamma narsada xohlagancha erkinlik emas, qonunga asoslangan erkinlikdir. demokratiyaning ajralmas qismi intizom, qonunlarni hurmat qilish,boshqalarning haq-huquqini himoya qilishdir. demokratiya tartibotlari huquqiy davlatda mukammal rivojlanib boradi. i.bob 1.1 demokratik nazariyalar tarixi bugun ilmiy adabiyotlarda, ommaviy axborot vositalari va turli anjumanlarda eng ko‘p ishlatilayotgan tushuncha «demokratiya» bo‘lib qolmoqda. demokratiyaning etimologik va semantik tahlili ko‘rsatadiki, u «siyosiydemokratiya», «iqtisodiy demokratiya», «demokratik qadriyatlar», «demokratik davlat», «demokratik jamiyat», «demokratik boshqaruv», «demokratik taraqqiyot» kabi rang-barang ijtimoiy sohalar va faoliyat yo‘nalishlariga nisbatan qo‘llanilmoqda. aqshlik siyosatshunos david xeldning «demokratiya modellari» asarida qayd etilishicha, bugun ijtimoiy va siyosiy-falsafiy adabiyotlarda demokratiyaning o‘ndan ortiq u yoki bu guruh mutaxassislar tomonidan e’tirof etiladigan modellari mavjud.[footnoteref:2] [2: held.d. models of democrasy.-oxford, 1987. p 12.] demokratik nazariyalar bir …

3 / 22

him bosqichlaridir. garchi bu usul har qanday ijtimoiy institutlarga taalluqli bo‘lsa-da, bugungi kunda uning eng muhim qo‘llanilishi davlatdir, chunki u katta kuchga ega. ideal demokratiyaga erishish qiyin va turli xil talqinlarga bo‘ysunganligi sababli, ko‘plab amaliy modellar taklif qilingan. xviii asrga qadar eng taniqli model to‘g‘ridan-to‘g‘ri demokratiya edi, bu yerda fuqarolar siyosiy qarorlarni to‘g‘ridanto‘g‘ri qabul qilish huquqidan, konsensusga erishish yoki ozchilikni ko‘pchilikka bo‘ysundirish tartib-qoidalari orqali foydalanadilar. vakillik demokratiyasida fuqarolar xuddi shu huquqni o‘zlari saylangan deputatlar va boshqa mansabdor shaxslar orqali o‘z huquqlarining bir qismini ularga berish orqali amalga oshiradilar, saylangan rahbarlar esa rahbarlarning afzalliklarini hisobga olgan holda qarorlar qabul qiladilar va ularning harakatlari uchun javobgardirlar. zamonaviy demokratiyaning asosiy maqsadlaridan biri o‘zboshimchalik va hokimiyatni suiiste’mol qilishni cheklashdir. inson huquqlari va boshqa demokratik qadriyatlar umume’tirof etilmagan yoki huquqiy tizimdan samarali himoyalanmagan joylarda bu maqsadga ko‘pincha erishilmadi. bugungi kunda ko‘plab mamlakatlarda demokratiya liberal demokratiya bilan ajralib turadi, u oliy hokimiyatga ega bo‘lgan shaxslarning adolatli, …

4 / 22

asi tomonidan boshqarilishi», degan ma’no-mazmunga, talqinga olib keladi. [3: https://namdu.uz/media/books/pdf/2024/05/18/namdu-arm-1028-ozbekistonda_demokratiya_va_milliy_demokratik_taraqq_h2kfnxk.pdf 8-9-betlar] biroq barcha siyosiy tuzum, davlat ham demokratiyaga, jamoaviy boshqarishga tayanavermaydi, lekin ularda ijtimoiy taraqqiyotga intiluvchi elementlar, kuchlar mudom mavjuddir. ushbu elementlar, kuchlar nazarda tutgan ijtimoiy taraqqiyotning nazariy modellarini qo‘llab-quvvatlanganida demokratik taraqqiyotga real imkoniyat yaratiladi.[footnoteref:4] [4: https://namdu.uz/media/books/pdf/2024/05/18/namdu-arm-1028-ozbekistonda_demokratiya_va_milliy_demokratik_taraqq_h2kfnxk.pdf 17-bet] tadqiqotchilar demokratik rivojlanishning xususiyatlarini o‘rganib, ularni ikki guruhga - imoralistik demokratiya va integralistik demokratiyaga klassifikatsiya qiladilar.[footnoteref:5] integralistik demokratiya marksizm nazariyasiga asoslangan sotsialistik, xalq, kommunitar demokratiyani o‘z ichiga oladi. ushbu yo‘nalish, konsepsiya tarafdorlarining fikricha, xalq o‘zidan o‘zi jamiyat va davlatni boshqara olamaydi, uni yetaklaydigan, qaerga borishini ko‘rsatib siyosiy rahnomolik qiladigan kuch kerak. bunday kuch kommunistik partiya yoki kommunistlardir. aslida gap kim rahnamolik qilganida emas, chunki jamiyat va davlat bunday kuchga immanent tarzda muhtojdir, balki u (kuch) qanday siyosiy strategiyaga, maqsadga ega, ushbu maqsadga qanday yo‘llar, vositalar bilan erishishni ko‘zlaganidadir. ekspluatatorlarni ekspropriatsiya qilish, ya’ni hukmron sinfni sinf sifatida tugatish integralistik konsepsiyaning maqsadi edi. g‘ayriinsoniy …

5 / 22

ni yuqori qo‘yish, bozor iqtisodiyotiga asoslangan ijtimoiy munosabatlarni shakllantirish, inson huquqlarini demokratik taraqqiyot mezoni sifatida qarash, ushbu huquqlarni davlat tomonidan emas, balki sud hokimiyati tomonidan himoya qilish tizimini shakllantirish, inson erki siyosiy hayotda emas, balki davlatning shaxs hayotiga aralashmasligida deb qarash, inson huquqini ta’minlash uchun fuqarolik institutlari va uyushmalarini paydo qilish kabilar mazkur konsepsiyaning ichki xususiyati, mohiyati hisoblanadi. shaxsning erki va huquqlari liberal demokratiya targ‘ib etadigan, himoya qiladigan qadriyatlardir. demokratiya fuqarolarning tengligini ta’minlashi zarur. ijtimoiy taraqqiyot hech qachon tayyor nazariy modellar, konsepsiyalarga muvofiq kechmagan, jamiyat hayotida, davlat boshqarishida kutilmagan hodisalar, korreksiyaga muhtoj holatlar mudom, har kuni uchraydi. shuning uchun ijtimoiy taraqqiyot rang-barang boshqarish usullaridan foydalanish natijasidir, ammo bu jamiyatni, davlatni ma’lum bir konsepsiyalar nuqtai nazaridan taraqqiy ettirish ham mumkinligini inkor qilmaydi. ijtimoiy taraqqiyot mudom plyuralistik va konsensusli yondashuvlarni, ayniqsa demokratiya sharoitida, ziddiyatli qarashlarni uyg‘unlashtirishni taqozo etadi, shuning uchun ham taraqqiyot ziddiyatlar, rang baranglik uyg‘unligidir. mutlaq demokratiya yo‘q, har qanday demokratiya …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "demokratiya nazariyalari"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim , fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti “siyosatshunoslik” kafedrasi siyosatshunoslik ta’limi yo’nalishi “siyosat nazariyasi” fanidan kurs ishi mavzu : demokratiya nazariyalari bajardi : ___________ toshkent 2025 reja ( mundarija ) kirish birinchi bob 1.1 demokratik nazariyalar tarixi 1.2 demokratik qarashlarning hozirgi kundagi roli ikkinchi bob 2.1 xalq hokimiyatining turli xil ko’rinishlari 2.2 demokratiya va uning jamiyatga ta’siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish demokratiya (qadimgi yunoncha: δημοκρατία — „xalq hokimiyati“) — barcha insonlar tenglik bilan kollektiv qarorga kelish imkoniga ega siyosiy tuzum. demokratiyada fuqarolar erkinligi va tengligi qonu...

This file contains 22 pages in DOCX format (604.1 KB). To download "demokratiya nazariyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: demokratiya nazariyalari DOCX 22 pages Free download Telegram