тарих фалсафасининг қонуниятлари ва асосий тамойиллари

DOC 442,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1500355806_68639.doc тарих фалсафасининг қонуниятлари ва асосий тамойиллари режа: 1. тарих фалсафасинииг объекта ва методологияси 2. тарих фалсафаси ва тарихий ўрганнш 3. тарих фанининг предмети 4. тарихий далил ва илмий таҳлил 5. тарихий дунёқараш ва тарих фалсафаси 6. тарих ва герменевтика 7. тарихий жараён ва ворнсийлик 8. тарих фалсафасида анъапавийлик ва замонавийлик тарих фалсафасинииг объекта ва методологияси тарих фалсафаси реал тарихий жараённи тафаккур орқали англаш, тарихга инсон ақли ва феъл-атворининг маҳсули, манфаатлар ҳамда қизиқишлар натижаси си-фатида ёндашиш ва тушуниш, бошқача қилиб айтган-да тарихий жараённинг фалсафий интерпретациясидир. тарих фалсафаси инсон ва табиат, инсон ва жами-ят, одам ва олам ҳақидаги фалсафий билимларнинг алоҳида соҳаси бўлиб, унда асосан инсоният тарихи асослари, тарихий жараён ва унинг моҳияти, кишилик жамияти тараққиёти босқичлари ҳақида сўз юритила-ди, улар илмий-назарий тадқиқ этилади. тарихни фалсафий идрок этиш элементлари қадим-қадимдаёқ намоён бўлган. инсоният ўтмишига нисба-тан бўлган илк қизиқишлар аста-секин қарашлар ти-зимига айланган. демак, тарихни фалсафий англаш, инсоният ўтмиши ҳақида мушоҳада юритиш …

изими ҳисоб-ланади; идеалистик тарих фалсафасига кўра эса, ғоялар, ин соннинг ахлоқий тушунчалари, маънавий-руҳий кечин-малари асосида тарихга муносабат билдирилади; — инсоният тарихига натуралистик ёндашиш тарих фалсафасинииг яна бир йирик оқимидир. унда инсоният тарихига ва ҳаётига табиат орқали, тарихий жараенларга табиий ҳолат, табиий воқелик ва табиат қонунияти сифа тида қараш ғояси илгари сурилади. инсон ҳиссиёти ва туйғуси ҳам қайсидир даражада табиат томонидан бошқа рилади, у қанчалик индивидуаллик касб этмасин, табиат мўъжизасидир. шунинг учун табиат орқали оламни англаш, ўтмишга назар солиш ва уни баҳолаш асосий мезон қилиб олинади. натуралистлар қарашларига кўра инсон табиати, феъл-атвори, хатти-ҳаракати табиий ҳолда юзага келади ва шаклланади; · материалистке тарих фалсафасида асосан иқтисо-дий омилларга катта эъткбор берилади. унда тарихни йўналтирувчи куч сифатида тарихий жараёнлар моҳияти-ни, воқеликлар мазмунини моддий эҳтиёж ва иқтисодий зарурат орқали тушуниш асос қилиб олинади; · инсоният тарихига индивндуалистик ва коллектив-чилик (жамоачилик) жиҳатлардан қараб фикр юритади-ган тарих фалсафаси ва бошқа йўналишлар ҳам мавжуд. бунда инсоннинг тарихда ва …

риб тақалади. кейинчалик у полибий, посидо-ний, плутарх қарашларида анча-мунча шаклланди. авгус тин эса илохий давлат тарихи фалсафасини яратди ва ке-йинги минг йилларда тарихий тафаккурнинг шакллани-шида кучли таъсир кўрсатди. xviii асрга келиб тарих фалсафасининг йўналишлари тубдан ўзгарди. тарихий тараққиётда инсоннинг таъсири, ўрни ва роли, тарихга инсон қалби, ички дунёси, маъна-вий-руҳий олами маҳсули сифатида қараш тамойиллари шаклланди. бироқ бунда ҳам турлича ёндашишлар мавжуд эди. чунончи, лебниц тарихда метафизика - кучлар ва гоялар устувор деб тушунса, гегель тарихда инсон ақл-заковати ва тафаккурини устун қўяди. xix—xx асрларда тарихни англашда мавҳум мантиқ ва тарихни билиш на-зарияси билан бир қаторда а. шопенгауэр, я. буркхардт, о. шпенглер тарихни тушкунлик орқали англаш, а. тойн-би оптимизм, марксизм асосчилари эса тарихий материализм ғояларини илгари сурди. айрим мутахассислар фалсафий тафаккур юнонистон-дан тўғридан-тўғри европага кўчганини, ғарб донишманд-лари қадимий юнон фалсафаси таъсирида дунёга келга-нини пеш қилишади. бироқ тарих ҳақиқати, цивилизация-ларнинг даврий ҳаракати буни инкор этади. дарҳақиқат, юнон фалсафаси инсоният тафаккури оламининг сарчаш-маси. ана …

буни биз берунийнинг «ал-жавохлр», «тавдид» сингари асарларидан тортиб мирхонднинг «равзат-ус-сафо» ҳамда амир темур, мирзо улуғбек, алишер навоий, заҳирид-дин бобур ва бошқаларнинг қатор асарлари мисолида кўришимиз мумкин. демак, шарқда тарих фалсафаси тушунчаси ўзига хос жиҳатларга эга. форобий қарашларига кўра жамият тарақ-қиётини илохий қонунлар бошқаради. у аристотелнинг жамият ривожланиши ҳақидаги таълимотини илк марта жуда чуқур таҳлил этди ва уни ўз хулосалари билан бо-йитди. беруний эса тарихий тараққиёт босқичларини та-биат, астрология, астрономия, кеча ва кундуз, фасллар алмашуви орқали ўрганади ва ўзининг «ҳиндистон», «қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар» асарларида инсоният тарихига фалсафий нуқгаи назардан ёндашади, тарихни англаш, идрок этишда бутунлай янгича караш-ларни ўртага ташлайди. айтиш мумкинки, беруний дунё тарихшунослигида асотирлар, афсоналар ва ривоятлар-дан илмий билиш ва дунёвий таълимотга ўтишда муҳим ҳисса қўшди. у геродотдан шопенгауэр ва шпенглерга-ча, фукидиддан тойнби ва ясперсгача бўлган узундан-узоқдаврда мисли кўрилмаган фалсафа ва тафаккур кўпри-гини бунёд этди. шарқ тарих фалсафаси бир неча йўналишларда кўзга ташланади: жумладан, подшоликлар тарихи юксак бади-ий ифодалар, …

юк цивилизациялар ва ренессанс ҳрдисаларигача бўлган инсон тафаккуридаги ривожланиш ҳодисаси асрлар, минг йилликлар билан ўлчанадиган умумжаҳон тарихий тарақ-қиетининг яхлит эволюциясини қамраб олади. вақт ўтган сари инсоният тафакхури кенгайиб, ижти-моий фанлар тараққий топиб боргани натижасида тарих фалсафаси тушунчаси атрофидаги мушоҳадалар хам кен-гайди, мулоҳазалар анча тиниқлашди. ижтимоий фанлар-нинг муҳим нўналиши сифатида унинг предмети ва тад-қиқот объектига аниқлик киритилди. натижада у бугунги кунгача бўлган ўзига хос, катта ва салмоқли тараққиёт йўлини босиб ўтди. бироқ илмий изланишнинг чегараси йўқ. ана шу илмий ҳақиқатдан келиб чиқиб, ҳозирги замон тарих фалсафаси олдида турган энг муҳим вазифалар нималардан иборат, деган ҳакли савол туғилади. бизнинг-ча, бу қуйидагиларни қамраб олади: биринчқцан, инсоният тарихи ривожланиш қонуният-ларини, уларнинг манбалари ва моҳиятини ўрганиш; икхинчидан, инсоният тарихини, жумладан, миллий тарихни ҳам ҳозиргача таъсирини ўтказиб келаётган ком-мунистик мафкура асосидаги илмий методологияда мав-жуд бўлган тамойиллардан воз кечиб, миллий истиқлол ғояси асосида ўрганиш ва даврлаштириш муаммосини ҳал этиш; учинчидан, иивилизациялар ва маданиятлар юзага ке-лишининг яхлит тизимини …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тарих фалсафасининг қонуниятлари ва асосий тамойиллари"

1500355806_68639.doc тарих фалсафасининг қонуниятлари ва асосий тамойиллари режа: 1. тарих фалсафасинииг объекта ва методологияси 2. тарих фалсафаси ва тарихий ўрганнш 3. тарих фанининг предмети 4. тарихий далил ва илмий таҳлил 5. тарихий дунёқараш ва тарих фалсафаси 6. тарих ва герменевтика 7. тарихий жараён ва ворнсийлик 8. тарих фалсафасида анъапавийлик ва замонавийлик тарих фалсафасинииг объекта ва методологияси тарих фалсафаси реал тарихий жараённи тафаккур орқали англаш, тарихга инсон ақли ва феъл-атворининг маҳсули, манфаатлар ҳамда қизиқишлар натижаси си-фатида ёндашиш ва тушуниш, бошқача қилиб айтган-да тарихий жараённинг фалсафий интерпретациясидир. тарих фалсафаси инсон ва табиат, инсон ва жами-ят, одам ва олам ҳақидаги фалсафий билимларнинг алоҳида соҳаси бўлиб, унда асосан инс...

Формат DOC, 442,5 КБ. Чтобы скачать "тарих фалсафасининг қонуниятлари ва асосий тамойиллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тарих фалсафасининг қонуниятлар… DOC Бесплатная загрузка Telegram