qadimgi odam taraqqiyotining ilk bosqichlari

DOC 59.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1479927076_66193.doc qadimgi odam taraqqiyotining ilk bosqichlari reja: 1. odam taraqqiyotining ilk bosqichlari 2. urug’chilik jamiyati 3. eneolit va bronza asri ziroatchilari 4. ilk sivilizatsiyalarning vujudga kelish davri yer yuzidagi dastlabki odamlar qaddi-qomatini tik tutib yuradigan, mehnat qurollarini yasash va ishlatishni biladigan kishilar bo’lib, ana shu xususiyatlari ularga hayvonot olamidan farqlanib turishga imkon bergan. o’ta oddiy tosh mehnat qurollari yasashni biladigan eng qadimgi odam suyaklari qoldiqlarini olimlar janubiy afrikadan (avstralopitek), sharqiy afrikadagi zinj vodiysidan, olduvay darasidan (zinjantrop), yava orolidan (indoneziya; pitekantrop), xitoy hududidan (sinantrop) va farg’ona vodiysidagi selungur manzilgohidan, germaniyadan (neandertal) va fransiyadan hozirgi qiyofadagi odam (kromanyon) topishgan. yer yuzida iqlim iliq bo’lgan kezlarda inson manzilgohlari kkilkina daryolar yoki soylar yaqinidagi tepaliklarda joylashgan edi. ilk paleolitning so’nggi davrlarida buyuk muzlash boshlandi, bu hol odamlarni yangicha turmush sharoitiga moslashishga undadi. germaniyadagi neandertal vodiysidan topilgan mashaqqatli sinovlarni boshdan kechirgan qadimgi odamni neandertal deymiz. qadimgi odam manzilgohlari afrika, osiyo va yevropaning ko’pgina mamlakatlaridan topilgani …

tlangan, shuning uchun ham kishilarning eng qadimiy mashg’uloti bo’lgan termachilik va ovchilik o’zlashtiruvchi xo’jalik deb ataladi. teshiktosh g’ori eng qadimgi tosh asri madaniyatining jahonga mashhur bir yodgorligidir. teshiktosh g’oridan l938-yilda 3000 mingdan ziyod tosh qurollar, arxar, kiyik, yowoyi ot, qoplon, quyon, mayda kemiruvchilar, shuningdek, qushlarning suyaklari ancha katta miqdori topilgan. teshiktosh g’orida qazib olingan, aslida 8-9 yashar bolakayniki bo’lgan tosh asriga mansub odam suyaklari qoldiqlari eng mashhur topilmadir. marhumning boshchanog’i bilan pastki jag’i saqlanib qolgan. bu arxeologlar kamdan-kam hollarda topadigan neandertal odam boshchanoqlaridan ayni mahalda qadimgi tosh asrining dastlabki qoidasi bilan ko’milgan mayyitlaridan diniy e’tibor namunalaridan biridir. mehnat faoliyati, tevarak olam haqida to’plangan bilimlar asta-sekin insonning fikrlash qobiliyati va tafakkurini o’zgartirib bordi. odamlar o’zlariga tushunarsiz bo’lgan hodisalar haqida o’ylay boshladi: kun bilan tun, yil fasllari almashishi, vulqonlar otilishi, yer qimirlashi va boshqa tabiat hodisalari odam fikrini o’ziga tortgan. ana shu hodisalarni tushuntirib berish qo’lidan kelmagan inson momaqaldiroq, yashin, shamol, yomg’ir …

etishizm nomini olgan. so’nggi paleolitga oid bo’lgan qoya rasmlarining topilishi eng qadimgi odamlarda diniy e’tiqodlar bo’lgani xususidagi isbotlardan biridir. qoya rasmlaridan eng qadimiylari ispaniyadagi altamir g’oridan, boshqirdistondagi kapovaya mag’orasidan topilgan. odamlar rasmlar bo’lajak ovda o’zlariga yordam beradi deya ishonishgan. rasmlar qarshisida hayvonlar harakatlariga taqlid qilib raqsga tushishgan, ov manzaralarini tasavvurga keltirishgan, nayza uloqtirishni mashq qilishgan. qoyatosh rasmlaridan eng qadimiylari ispaniyadagi altamir g’oridan, fransiyadagi lasko, boshqirdistondagi kapovaya, surxondaryodagi zarautsoy mag’oralaridan topilgan. qadimgi rasmlar qimmatli tarixiy hujjatlardir. ular inson nimalar haqida o’ylagani, tevarak dunyoni qay yo’sinda tasavvur etgani, qaysi hayvonlarni ovlagani, qanday mehnat qurollari va qurol-yarog’dan foydalanganini tushunishga yordam beradi. odamning o’zini qurshab turgan tevarak dunyoni tushunishga intilishi eng qadimgi tasviriy san’at rivojlanishi uchun asos bo’lib xizmat qildi. urug’chilik jamiyati so’nggi paleolit davrida (miloddan 40-12 ming yil avval) ancha-muncha voqealar ro’y berdi. bu davrda toshga ishlov berish texnikasi va mehnat qurollari yasash usullari o’zgardi. odamning o’zi ham, tashqi qiyofasi ham o’zgarib bordi. …

l sardorlik qilgan, urug’ a’zolari bitta manzilgohda yashagan. bir joyda yashab turgan bir qancha urug’lar qabilani tasilkil etgan. turar joylar qurilishi so’nggi paleolit davri odamlarining muhim ixtirosi bo’ldi. kiyim-kechak tayyorlashda hayvonlar terisi ishlatilardi. inson bu davrda olov yoqishni ham o’rganib oldi. mezolit davri (o’rta tosh asri) taxminan miloddan avvalgi 12-7 mingyilliklarda davom etgan. mezolit davri boshlanishi bilan muzlik davri poyoniga yetdi, bu narsa iqlim ancha ilishiga va odamlar turmushida o’zgarishlar bo’lishiga oilb keldi. mezolit davrida inson o’qli kamon yasashni o’rganib oldi. yoy va o’q kashf etilishi bilan insonda chopqir hayvonlar va qushlarni ovlash imkoniyati paydo bo’ldi. mezolit davri oxirida inson hayvonlarni qo’lga o’rgata boshladi. ovchilar itni qo’lga o’rgatishdi, itlar bilan birga ov qilinganda o’lja oldingisiga qaraganda dehqonchilikka o’tish imkoniyatini vujudga keltirdi. o’roqlikka o’tilishi har xil buyumlar tayyoкlash sohasi bo’lgan hunarmandchilik rivojiga zamin yaratdi. ishlab chiqaruvchi xo’jalik – ancha vaqt urug’ni o’simlik va hayvon yegulik mahsulotlari bilan ta’minlab kelgan ziroatchilik va …

asri deb nom berishgan. bu miloddan avvalgi 4-3 mingyilliklarda ro’y bergan edi. toshga nisbatan afzalliklariga qaramasdan, mis unchalik keng tarqalmadi. metall faqat odamlar misni qalayi, qo’rg’oshin yoki rux bilan birga qo’shib eritib, bronza hosil bo’lganidan so’ngra toshni bir chetga surib chiqara boshladi. metallurgiya rivoji kishilarning moddiy va ma’naviy madaniyatiga katta ta’sir ko’rsatdi. miloddan avvalgi iv mingyillikda qadimgi sharqda ilk shaharlar va davlatlar vujudga kela boshladi. o’rta osiyo janubida sug’orma dehqonchilik (irrigatsiya asosida) vujudga keldi, xom g’ishtdan qurilgan ko’p xonali uylar qurila boshlandi, buyumlarni pishirish uchun kulolchilik xumdonlaridan foydalanishga kirishildi. sopol buyumlar hayvonlar, qushlar va o’simliksimon naqshlar (yaproqlar, gullar) bilan bezatiladigan bo’ldi. bronza misga qaraganda ancha qattiqligi tufayli miloddan avvalgi iii mingyillik o’rtalaridan boshlab asta-sekin mehnat qurollari, qurol-yaroq va zeb-ziynatlar tayyorlashda ishlatiluvchi asosiy materialga aylanib qoldi. bronza mehnat qurollariga ega bo’lgan odamlar endi dalalarga ancha durust ishlov berish va ekin maydonlarini kengaytirish imkonini qo’lga kiritdi, natijada ular ixtiyorida ortiqcha qishloq xo’jalik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi odam taraqqiyotining ilk bosqichlari"

1479927076_66193.doc qadimgi odam taraqqiyotining ilk bosqichlari reja: 1. odam taraqqiyotining ilk bosqichlari 2. urug’chilik jamiyati 3. eneolit va bronza asri ziroatchilari 4. ilk sivilizatsiyalarning vujudga kelish davri yer yuzidagi dastlabki odamlar qaddi-qomatini tik tutib yuradigan, mehnat qurollarini yasash va ishlatishni biladigan kishilar bo’lib, ana shu xususiyatlari ularga hayvonot olamidan farqlanib turishga imkon bergan. o’ta oddiy tosh mehnat qurollari yasashni biladigan eng qadimgi odam suyaklari qoldiqlarini olimlar janubiy afrikadan (avstralopitek), sharqiy afrikadagi zinj vodiysidan, olduvay darasidan (zinjantrop), yava orolidan (indoneziya; pitekantrop), xitoy hududidan (sinantrop) va farg’ona vodiysidagi selungur manzilgohidan, germaniyadan (neandertal) va fransiyadan...

DOC format, 59.0 KB. To download "qadimgi odam taraqqiyotining ilk bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi odam taraqqiyotining il… DOC Free download Telegram