astronomiya fanining predmeti va asosiy vazifalari

DOC 67.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663000510.doc astronomiya fanining predmeti va asosiy vazifalari reja: 1. astronomiyaning predmeti va asosiy masalalari. 2. astronomiya bo’limlari va bu bo’limlarning vazifalari. 3. astronomiya taraqqiyotining qisqacha ta’rifi. 1. astronomiyaning predmeti va asosiy masalalari astronomiya (yunoncha astron-yulduz, nomos-qonun) kosmik jismlar va bu jismlar sistemalarining paydo bulishi, ularning taraqqiyoti, ko’rinma va haqiqiy o’rinlari, harakatlari ximiyaviy tarkibi va tabiati, kosmosning kuzatish mumkin bo’lgan qismining tuzilishi haqidagi fandir. astronomiya kosmik jismlarni tuzilishini, harakatini va ularning fazodagi o’rinlarini o’rganish asosida olamning tuzilishi va rivojlanishi haqida ma’lumotlar beradi. kosmik jismlarni o’rganishda astronomiya o’z oldiga ketma-ket yechish uchun uchta masala qo’yadi, bu masalalarga uning asosiy masalalari deyiladi. 1. kosmik jismlarni fazodagi ko’rinma hamda haqiqiy o’rni va harakatini o’rganish, jismlarni shaklini va o’lchamlarini aniqlash. 2. kosmik jismlarni tuzilishini, fizik xususiyatlarini, ximiyaviy tarkibini, jismlarni yuzidagi va ichidagi fizikaviy ifodalarini, zichligini, bosimini va temperaturasini aniqlash. 3. paydo bulish va rivojlanish muammosini hal etish asosida alohida kosmik jismlarni yoki ular sistemalarini taqdirini …

un bu masala haqidagi bizning bilimlarimiz hozircha gipotezalar shaklidadir. demak, astronomiya predmeti bo’lib kosmik jismlar ularning sistemalari va butun koinotni o’rganish hisoblanadi. 2. astronomiya bo’limlari va bu bo’limlarning vazifalari astronomiya ishlatiladigon informasiyaga ko’ra, uchta bo’limga bo’linadi. astrometriya, osmon mexanikasi va astrofizika, astrometriya osmondagi burchaklarni ulchashni nazariy va praktik metodlariga asoslanib, osmon jismlarini o’rnini va yerning aylanishini o’rganadi. buning uchun osmon jismlarini pozision kuzatishlari tashkil etiladi. astrometriyaning ikkita muhim maqsadi mavjuddir: 1. astronomik koordinatalar sistemasini aniqlash. 2. yerning aylanishi qonuniyatlarini to’la xarakterlovchi parametrlarni aniqlash. astrometriyaning asosiy vazifasi yulduzlar va yulduzlar sistemasini harakatini o’rganish uchun, o’rinlari juda xam aniq bo’lgan yulduzlar katalogini tuzishdan iboratdir. osmon mexanikasi butun dunyo tortishish kuchlari ta’sirida osmon jismlarini harakati qonunlarini o’rganadi, ularni orbitalarini aniqlash metodlari hamda jismlarning, osmondagi o’rnini oldindan hisoblash (efemerida tuzish) metodlarini o’rganadi. bu masalalarni yechishda osmon mexanikasi astrometriya bilan chambarchas bog’langandir. astrofizika kosmik jismlarning tuzulishini fizik xususiyatlarini, yulduzlar va quyosh energiyasi manbalarini, yulduzlararo fazodagi …

o’lgan. qadimgi kishilar eng oddiy astronomik kuzatishlar natijalaridan foydalana boshlaganlar. astronomiyaning kurtaklari bobul, misr, hindiston va boshqa bir qator mamlakatlarda bundan bir necha ming yillar oldin paydo bo’lgan. masalan, misr olimlari miloddan 3 ming yil avval nil daryosi toshqinining boshlanish kunini astronomik kuzatishlar asosida oldindan aytib berganlar. bunda yorug’ yulduz siriusning sharqda ertalabki quyosh shafaqlari bilan bir vaqtda paydo bo’lgan kuni toshqin boshlanishi aniqlangan edi. qadimgi astronomlar osmon yoritgichlarini osmon sferasidagi ma’lumotlarga asoslanib masalan oy va quyosh tutilishlari vaqtini oldindan aytib bera olganlar. yunonlar kuzatishlar bilan birgalikda hodisalarni kelib chiqishi sabablarini tushuntirishga xam harakat qilganlar. yerning sharsimon shaklda ekanligini isbotlab bergan aristotel olamning asosida yer joylashgan degan sistemaga asos solgan. eratosfen (mil.av.z asr) yerning radiusini o’lchagan, mashhur yunon olimi gipparx 1022 ta yulduzning osmon sferasidagi o’rnini aniqlagan 2 asrga kelib mashhur yunon olimi ptolomey yunon astronomiyasi erishgan natijalarni umumlashtirib sayyoralarni sirtmoqsimon harakatini tushuntira oladigan geosentrik sistemani ishlab chiqdi. bu sistemaga …

bir taqvim sistemasidan ikkinchisiga o’tish yo’llari ko’rsatilgan. beruniyning izdoshi umar xayyom koinotning cheksizligiga oid juda ko’p yangi goyalarni ilgari surgan. o’sha davrda mashxur quyosh taqvimini ishlab chiqqan. xiv asrda ozorboyjonning poytaxti marokandda mashxur astronom nasriddin tusiy rahbarligida qurilgan rasadxona uzoq vaqtga sharqda eng yirik rasadxona hisoblangan. by rasadxonada ijod qilingan qator asarlar jumladan “ziji ilxoniy” yevropa va sharqda keng tarqalgan. xv asrda sharq astronomiyasi samarqand rasadxonasida olib borilgan ishlar tufayli o’zining eng yuqori cho’qqisiga chiqqan, ulug’bek rahbarligida qurilgan va eng mukammal astronomik asboblar bilan jihozlangan bu ulkan rasadxonaning asosiy va eng katta asbobi radiusi 40,2 m li faxriy sekstanti. rasadxonada olib borilgan kuzatishlar asosida 1018 ta yulduzning vaziyatlari va ravshanliklari haqida ma’lumotlar beruvchi, katalogi “3iji ko’ragoniy” yoki “ulug’bek ziji” tuzilgan bo’lib bu acap dunyoda mashhurdir. samarqand olimlari trigonometrik funksiyalar kiymatlarini hisoblashning yangi usulini ishlab chiqib, ularning qiymatlarini 10-6 aniqlik bilan hisoblab jadval tuzganlar. 1473-1543 yillarda yashab ijod qilgan polyak olimi …

rishlar uchun mo’ljallangan eng katta teleskoplarning, qudratli spektrograflarning yaratilishi, quyoshni, yulduzlarni tekshirish uchun yaratilgan maxsus instrumentlar paydo bo’lishi, kosmik nurlar fizikasini rivojlanishi, neytrino astrofizikasi, gamma astronomiyaning rivojlanishi bilan bog’liqdir. xx asrning 50-yillaridan boshlab radioastronomiya, gamma astronomiya kosmik nurlar fizikasi shiddatli o’sa boshladi, bu esa osmon jismlari tabiatini o’rganishga tekshirishning yangi yo’llari va metodlarini tatbiq kilish imkonini berdi. sun’iy kosmik yo’ldoshlarni kosmik fazoga chiqarishi tufayli astronomiya osmon jismlarini o’rganishda qulaylik tug’diruvchi eksperimentlarni bajarish imkoniga erishdi. astronomiyaning hozirgi holati fanning boshqa tarmoqlari bilan bog’lanishining juda tez taraqqiy etishi bilan xarakterlidir. quyosh va yulduzlar energiyasi manbalarining kashf qilinishi, insoniyatga birinchi marta atom energiyasi manbalarini ko’rsatdi; radioastronomiyaning rivojlanishi astronomiyani radiofizika va kosmik nurlar fizikasi bilan bog’ladi. astronomiyada ishlab chiqilgan sifat va mikdoriy spektral analiz metodlari metallurgiyada va boshqalarda muvaffaqiyatli qo’llanilmoqda.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "astronomiya fanining predmeti va asosiy vazifalari"

1663000510.doc astronomiya fanining predmeti va asosiy vazifalari reja: 1. astronomiyaning predmeti va asosiy masalalari. 2. astronomiya bo’limlari va bu bo’limlarning vazifalari. 3. astronomiya taraqqiyotining qisqacha ta’rifi. 1. astronomiyaning predmeti va asosiy masalalari astronomiya (yunoncha astron-yulduz, nomos-qonun) kosmik jismlar va bu jismlar sistemalarining paydo bulishi, ularning taraqqiyoti, ko’rinma va haqiqiy o’rinlari, harakatlari ximiyaviy tarkibi va tabiati, kosmosning kuzatish mumkin bo’lgan qismining tuzilishi haqidagi fandir. astronomiya kosmik jismlarni tuzilishini, harakatini va ularning fazodagi o’rinlarini o’rganish asosida olamning tuzilishi va rivojlanishi haqida ma’lumotlar beradi. kosmik jismlarni o’rganishda astronomiya o’z oldiga ketma-ket yechish uchun uc...

DOC format, 67.0 KB. To download "astronomiya fanining predmeti va asosiy vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: astronomiya fanining predmeti v… DOC Free download Telegram