turk xoqonligining tashkil topishi

DOCX 27.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1444142809_61737.docx turk xoqonligining tashkil topishi reja: 1. vi asrning i yarmida siyosiy vaziyat. 2. markaziy osiyo hududida turk xoqonligining tashkil topishi. 3. mustaqil mahalliy davlatlar: sug’d, tohariston, choch, iloq, farg’ona. 4. turk xoqonligi va mahalliy davlatlar o’rtasidagi iqtisodiy va siyosiy aloqalar. turk xoqonligi — markaziy osiyo mintaqasi va unga tutash bir necha o’lkalarni o’z ichiga olgan yirik saltanat (6-8-a.lar). turk xoqonligiga doir ma’lumotlar urxun-yenisey bitiktoshlari, xitoy yilnomalari, yunon (vizantiya), arman, suryoniy, sug’d, arab, fors, tibet, baqtriy, manbalarida saqlanib qolgan. 6-a.ning 2-yarmida turk xoqonligi vujudga kelgunga qadar mintaqada 2 yirik davlat: eftaliylar va jo’janlar davlati hukm surardi. turk xoqonligining asoschilari bo’lmish turkiy ashina kabilasi esa bu paytda oltoy tog’larining jan. yon bag’irlarida istiqomat qilar va jo’janlar davlatiga tobe edi. jo’janlar qo’l ostidagi ashina turklari kuchayib 545 y. tele qabilalarini, 551 y. esa jo’janlarni yengadilar. shu tariqa og’a ini bumin va istami 552 y. turk xoqonligiga asos soladilar. bumin o’zini xoqon deb …

ittifoqchisi sosoniylar eroni hukmdori xusrav i anushirvon esa eftaliylar tarkibida bo’lgan tohariston, qobuliston, zobuliston (shim. afg’oniston) viloyatlarini egallaydi. sosoniylar bilan bevosita qo’shni bo’lib qolgan xoqonlikning eronga yuborilgan elchilarining o’ldiriligai va sug’diy maniax boshchiligida ipak tijoratini yo’lga qo’yish maqsadida yo’llangan elchilarga eron shohining qo’pol munosabatda bo’lishi hatto ular keltirgan ipak matolarni yokishga buyurishi turk xoqonligi va sosoniylar o’rtasidagi ittifoqqa raxna soladi. turk xoqonligi eron bilan orani uzib, vizantiya imperiyasiga yaqinlashish u bilan savdo sotik, asosan, ipak tijoratini rivojlantirio’ uchun unga 567 y. mazkur maniax boshchiligida elchilik hay’atini yuboradi. shu paytdan boshlab ikki davdat o’rtasida ittifoq vujudga keladi. eron — vizantiya o’rtasida 571 y. jang boshlangach g’arbga yurishni davom ettirayotgan istami shu yyli shim. kavkazdagi kuban daryosi havzasi na ozarbayjonni qo’lga kiritadi. boshqa tarafdan esa 567 y.danoq sosoniylarga qarshi amudaryo yo’nalishi buylab yurish uyushtira boshlagan. istami bu jabhada katta muvaffaqiyatlar qozonib, toxaristonni olgach, turk xoqonligining jan.-g’arbiy chegarasi amudaryo bo’lib qoladi. 6-a.ning so’ngi …

toy hududlarini o’z ichiga oluvchi sharqiy turk xoqonligi va oltoy tog’larining g’arbidagi xoqonlikka qaram o’lkalarni o’z ichiga oluvchi markazi yetti suv bo’lgan g’arbiy turk xoqonligi ga bo’linib ketadi. markazi utukan vodiysi (mug’uliston) bo’lgan sharqiy turk xoqonligi shibixoqon (609—619) lavrida xitoy (suy) imperiyasiga qarshi jang olib boradi. u 615 y.da xitoyga yurish qilib yaymin (ordos) viloyatida imperator yandini qurshovga oladi. yaymindagi 41 qal’adan 39 tasi turk xoqonligi qo’liga o’tadi. 618 y.da suy sulolasini ag’darib, uning o’rnini egallagan tan sulolasining ishlariga ham shibi xoqon aralashadii. u bu paytgacha sharqda kidan va shivey qabilalarini, jan.-g’arbda tuguxun (togon) davlati hamda turfon o’lkasini bo’ysundirgach xuanxe daryosini kechib o’tib, xitoy hududiga kirgan vaqtda vafot etadi. taxtga el-xoqon (xitoy manbalarida xyyelixan; 620—630) o’tirali va 10 yil davomida, asosan, xitoy bilan kurash olib boradi. 2 marta, 624—626 y.larda poytaxt chan’anni qurshab oladi. uniig o’limidan so’ng sharqiy turk xoqonligi 50 yilga yaqin xitoyga qaram bo’lib qolali. o’z davrida “o’n …

tori irakliy bilan birgalikda 627—628 y.larda jan. kavkazga safar uyushtiradi va bu yerdagi sosoniylar qo’shinini yengib, tbilisi sh.ni qo’lga kiritadi. tun yabg’u g’arbiy hududlarda hokimiyatni mustahkamlash maqsadida qarorgohini shosh vohasining shimdagi mingbuloq (x toycha syanь-syuanь) mavzesiga ko’chi radi va boshqaruvda islohotlar o’tkazib qaram o’lkalarga turkiy tudun va eltabar unvonli vakillar jo’natadi. 630-y.larga kelib g’arbiy turk xoqonligi ham bir muddat xitoyga qaram bo’lib qoladi. biroq tez orada o’z qudratini tiklab oladi. xitoy manbalarida qayd etilishicha, el-bilga ishbara yabg’u (630—641) ning qo’l ostida sharqiy turkistondagi kucha, shanshan, cherchen, xarashar (qorashahar) hokimliklari va shi (shosh), shi’ (kesh), xe (kushoniya-kattaqo’rg’on) mu (marv), kan (sug’d) va toxariston o’lkalari bo’lgan. xoqonlik istamining beshinchi bo’g’in avlodi bo’lmish ulug’ ishbara (xelu shabolo; 651—657) xokon hukmronligi davrida xitoyga qarshi bir necha yil kura olib boradi. kapag’an xoqon (691—716) davrida xoqonlik mintaqadagi eng yirik davlatga aylanadi. u jiyanlari kutlug’ eltarish xoqonning o’g’illari bilga va kultegin hamda to’yuquq bilan birgalikda xitoydagi …

.da selenga daryosi havzasida istiqomat qiluvchi uyg’urlarga, 717 y.da o’g’uzlarga, 718 y.da qarluqlarga qarshi jang qilib, ularni xoqonlikka bo’ysundiradi. bu davrda xoqonlik hududlari sharqda sirdaryoning sharqidan to g’arbda xingan tog’lari yonbag’irlari (manjuriya), shanьdun o’lkasi (xitoyning shim. sharqi sariq dengizdagi boxay ko’rfazigacha bo’lgan yerlar)ni, janubda tibetning shimoli, sharqiy turkiston, xitoyniig shim. viloyatlaridan to shim.da yenisey daryosi va baykalbuyini o’uz ichiga olganligi ma’lum bo’ladi. 740.y.larga kelib turk xoqonligi ham ichki, ham tashqi ziddiyatlarga duch keladi. bilga xoqonning o’g’illari hukmronligi davrida xoqonlik zaiflashadi. 742—744 y.larda uyg’ur, qarluq va basmil qabilalari birlashib, xoqonlikka xujum uyushtirishadi. 745 y.da ittifoqchilar turk xoqonligining so’nggi hukmdori baymey xoqonni uldirishadi va xoqonlik taxti uyg’urlar quliga o’tadi. turk xoqonligini dunyoning eng yirik davlatlari qatoriga qo’shishda xoqonlar bumin (551—552), muqan (553—572), taspar (572—581), tunga turov (588— 600), shibi (609—619), el-xoqon (620—630), qutlug’ eltarish (680— 691), bekchur qapag’an (691—716), bil- ga (716—734) va bosh vazir tunyuquq (680—726), shahzoda kultegin (qo’l tegin) (684—73 …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turk xoqonligining tashkil topishi"

1444142809_61737.docx turk xoqonligining tashkil topishi reja: 1. vi asrning i yarmida siyosiy vaziyat. 2. markaziy osiyo hududida turk xoqonligining tashkil topishi. 3. mustaqil mahalliy davlatlar: sug’d, tohariston, choch, iloq, farg’ona. 4. turk xoqonligi va mahalliy davlatlar o’rtasidagi iqtisodiy va siyosiy aloqalar. turk xoqonligi — markaziy osiyo mintaqasi va unga tutash bir necha o’lkalarni o’z ichiga olgan yirik saltanat (6-8-a.lar). turk xoqonligiga doir ma’lumotlar urxun-yenisey bitiktoshlari, xitoy yilnomalari, yunon (vizantiya), arman, suryoniy, sug’d, arab, fors, tibet, baqtriy, manbalarida saqlanib qolgan. 6-a.ning 2-yarmida turk xoqonligi vujudga kelgunga qadar mintaqada 2 yirik davlat: eftaliylar va jo’janlar davlati hukm surardi. turk xoqonligining asoschilari bo’lmish tu...

DOCX format, 27.9 KB. To download "turk xoqonligining tashkil topishi", click the Telegram button on the left.

Tags: turk xoqonligining tashkil topi… DOCX Free download Telegram