turk xoqonligi kelib chiqish tarixi

PPTX 214,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1541692316_68189.pptx /docprops/thumbnail.jpeg turk xoqonligi kelib chiqish tarixi turk xoqonligi kelib chiqish tarixi 6-asr o`rtalarida oltoydagi turkiy qabilalar qo`shni qabilalar bilan o`zaro birlashib "mo`g`il davrigagacha bo`lgan eng qudratli davlat" - buyuk turk xoqonligiga asos solgan. ikki aka-uka, bumin va istemi ulkan davlatni boshqarishgan. bumin hoqonlikning sharqiy qismidagi o`ziga qaram yerlarni kengaytirgan bir paytda, uning ukasi istemi davlatning g`arbiy qismidagi yettisuv va sharqiy turkistonning tutashgan hududlari qabilalarini o`zaro birlashtirgan. davlatning g`arb tomon kengayishi uning eftaliylar davlati yerlari bilan to`qnashuviga sabab bo`lgan. 563-567 yillarda turkiylar eftaliylar davlatini tor-mor qilishgan va amudaryo bo`yida eronsosoniylari bilan to`qnash kelishgan. turkiylar va eron eftaliylar qiyofasida umumiy dushmanga qarshi kurashgan paytda ular o`zaro do`stona munosabatda bo`lganlar va hatto, shahanshoh xusrov anushervan turkiy malikaga uylangan. turkiylar eftaliylarni tor-mor keltirgandan so`ng esa, ular bilan eron o`rtasida o`zaro mojaro yuzaga kelgan. turkiylarning muhim savdo yo`llariga egalik qilishga bo`lgan intilishlari eron bilan munosabatlarning keskinlashuviga olib kelgan. istemining savdo masalalari bo`yicha elchilarining eronga …

qora churin vizantiya va hazarlar bilan ittifoqchilikda eronga hujum qiladi, biroq mag`lubiyatga uchraydi va sosoniylar sarkardasi bahrom chubin tomonidan o`ldiriladi. bu mag`lubiyat hoqonlikning tanazzulga yuz tutishi va 6-asrning 80-yillarida sharqiy va g`arbiy o`lkalarga ajralib ketishiga sabab bo`ladi. 7-asrning birinchi yarmida g`arbiy xoqonlik hayotida yuksalish kuzatiladi. uning chegaralari inda sohillarigacha yetgan. xitoy va eron bilan savdo munosabatlari keng rivojlangan. savdo karvonlari marv-chorjo`y-buxoro-samarqand-choch-talas-suyab yo`nalishi bo`ylab sharqiy turkiston vohalarigacha cho`zilgan. butun yo`l davomida karvonlar ularning jadal safarlariga imkon bergan sug`d mulkiy hududlariga duch kelishgan. taxminan, 630 yili turkiylarning yaqin qadargacha ittifoqchilari bo`lgan xitoylar ularni qaqshatqich mag`lubiyatga uchratadi. 7-asr oxirida g`arbdan yangi qudratli dushman - markaziy osiyoni o`z tasarrufiga bo`sindirgan arablar bosib kela boshladi. g`arb turkiy xoqonligi yettisuv o`lkasi turgeshlar tasarrufiga o`tgandan so`ng 747 yili batamom parchalanib ketgan. shunday qilib, buyuk turk xoqonligi o'z davridagi to'rt qudratli davlatlat (xitoy,eron,viznatiya,turk xoqonligi) va 5 buyuk madaniyatning (yunon,fors,xitoy,hind,turkiy) biri bo'lgan. turk xoqonliging eron va xitoy bilan bo'lib …

va jujanlar davlatiga tobe edi. jujanlar qoʻl ostidagi ashina turklari kuchayib 545 y. tele qabilalarini, 551 y. esa jujanlarni yengadilar. shu tariqa ogʻaini bumin va istami 552 y. turk xoqonligiga asos soladilar. bumin oʻzini xoqon deb eʼlon qiladi (q. bumin xoqon, istami xoqon). 555 yilga kelib, markaziy osiyoning shim.sharqidagi qabilalar, uzok, sharqdagi kidan (qoraxitoy), tatabi, shivey kabi manchjur va moʻgʻul qabilalari, yenisey boʻyidagi turkiy qabilalar ham turk xoqonligi qoʻshinlari tomonidan tobe etilib, 555 yildayoq sharqiy turkistonning katta qismi turk xoqonligi koʻl ostiga oʻtadi. turk xoqoni mugʻon (553-572) xitoyga 556557 yillarda yurishlar qilib, bu yerdagi gʻarbiy vey (toba) sulolasi oʻrnini egallagan shim. shim. si (550—577) va chjou (577—581) sulolalarini oʻz taʼsir doirasiga oladi. turk xoqonligi 565 y. eftaliylarga naxshab sh. (hozirgi qarshi sh. yaqinidagi yerqoʻrgʻon xarobasi) atrofida ogʻir zarba beradi. turk xoqonligi eftaliylarga qarashli choch, fargʻona, ustrushona, samarkand, xorazm, buxoro, kesh va nasafni qoʻlga kiritgan bir paytda xoqonlikning eftaliylarga qarshi ittifoqchisi …

ettirayotgan istami shu yili shim. kavkazdagi kuban daryosi havzasi va ozarbayjonni qoʻlga kiritadi. boshqa tarafdan esa 567 yildanoq sosoniylarga qarshi amudaryo yoʻnalishi boʻylab yurish uyushtira boshlagan istami bu jabhada katta muvaffaqiyatlar qozonib, toxaristonni olgach, turk xoqonligining jan.gʻarbi~y chegarasi amudaryo boʻlib qoladi. 6-a.ning soʻnggi choragida kobuliston (kobul), zobuliston va xurosonning katta kismi xoqonlik tarkibiga oʻtadi. 576 yilda turk xoqonligi bilan vizantiya orasida ixtilof paydo boʻladi va xoqonlik shu yili qrimdagi bospor (kerch)ni bosib oladi va 581 yilda xersonesni qamal qiladi. sharqiy yevropada xoqonlik hududi bu paytga kelib qora dengiz sohillari, sharqda koreya boʻgʻozi, shim.da ural togʻlari, yenisey va baykalboʻyi, jan.da afgʻoniston va shim. hindiston hududdarini oʻz ichiga olar edi. 580-yillarga kelib xoqonlikda ichki nizolar, taxt talashuvlar avj oladi. bu ishga xitoyning suy sulolasi ham aralashadi. shundan soʻng xoqonlik bir muddat oltoy togʻlarining sharqidan to uzoq sharqqacha boʻlgan hududni, yaʼni jan. sibir, urxun havzalari (moʻgʻuliston), shim. xitoy hududlarini oʻz ichiga oluvchi sharqiy …

tiradi va 10 yil davomida, asosan, xitoy bilan kurash olib boradi. 2 marta, 624—626 yillarda poytaxt chananni qurshab oladi. uning oʻlimidan soʻng sharqiy turk xoqonligi 50 yilga yaqin xitoyga karam boʻlib qoladi. oʻz davrida "oʻn oʻq xoqonligi" deb yuritilgan gʻarbiy turk xoqonligi istamining oʻgʻli tardu xoqon (576—603) sosoniylar eroniga qarshi janglar olib borib, gʻarbda oʻz hokimiyatini kuchaytirdi. uning oʻgʻli sheguy xoqon (610— 618) davrida xoqonlik qoʻshinlari jan.gʻarbiy hududlarda faol harakat yurita boshlaydi. u eronning shim.sharqiy viloyatlariga xujum uyushtirib, sosoniylar ustidan yirik gʻalabaga erishadi va isfahon, ray kabi shaharlarni qoʻlga kiritadi. uning inisi tun yabgʻu (tunshexu; 618—630) xoqonlikning gʻarbdagi nufuzini yanada mustahkamlaydi. u hukmronlik qilgan davrda turk xoqonligi ning chegarasi gʻarb va jan.gʻarbda, jan.sharqiy yevropa dashtlari, kavkaz, volgaboʻyi, gurgon, marv, hind daryosining yuqori havzalari, shim. hindiston va afgʻonistonning aksariyat viloyatlarini oʻz ichiga olardi. uning shad unvonli oʻgʻli boshchiligidagi xoqonlik qoʻshinlari vizantiya imperatori irakliy bilan birgalikda 627—628 yillarda jan. kavkazga safar uyushtiradi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turk xoqonligi kelib chiqish tarixi"

1541692316_68189.pptx /docprops/thumbnail.jpeg turk xoqonligi kelib chiqish tarixi turk xoqonligi kelib chiqish tarixi 6-asr o`rtalarida oltoydagi turkiy qabilalar qo`shni qabilalar bilan o`zaro birlashib "mo`g`il davrigagacha bo`lgan eng qudratli davlat" - buyuk turk xoqonligiga asos solgan. ikki aka-uka, bumin va istemi ulkan davlatni boshqarishgan. bumin hoqonlikning sharqiy qismidagi o`ziga qaram yerlarni kengaytirgan bir paytda, uning ukasi istemi davlatning g`arbiy qismidagi yettisuv va sharqiy turkistonning tutashgan hududlari qabilalarini o`zaro birlashtirgan. davlatning g`arb tomon kengayishi uning eftaliylar davlati yerlari bilan to`qnashuviga sabab bo`lgan. 563-567 yillarda turkiylar eftaliylar davlatini tor-mor qilishgan va amudaryo bo`yida eronsosoniylari bilan to`qnash kelish...

Формат PPTX, 214,9 КБ. Чтобы скачать "turk xoqonligi kelib chiqish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turk xoqonligi kelib chiqish ta… PPTX Бесплатная загрузка Telegram