xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot

DOC 48,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403256042_44061.doc xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot www.arxiv.uz xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot reja: 1. xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot 2. xix asr yozma manbalarda nasaf bekligi tavsifi. nasaf buxoro amirligining sharqiy qismida joylashgan muxim ma’muriy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazlaridan biri bo‘lib kelgan. uning tarixiy ildizlari miloddan avvalgi asrlarga tutash bo‘lib, ilk o‘rta asrlarda janubiy so‘g‘dning muhim hududlaridan biri hisoblangan. qadimshunos va ilk o‘rta asr manbalari tadqiqotchilarining olib borgan ilmiy tadqiqotlariga tayangan holda nasaf movarounnahrdaga boshqa shaharlar bilan tipologik umumiy qonuniyatlar asosida rivojlangan va yangi bosqichlarga kirgani ko‘zga tashlanadi.1 nasafga bag‘ishlab yozilgan maxsus asarlar ko‘p bo‘lmasa-da, , undagi tarixiy taraqqiyot davomida barpo etilgan mudofaa inshoatlari, qator me’moriy binolar qurilishi, aholi nufzining oshib borishi haqidagi qimmatli ma’lumotlar sharqshunoslik fani uchun muhim ahamiyat kasb etadi. o‘rta asr yozma manbalariga tayangan holda sharq davlatlariga, jumladan nasafda xam murakkab …

ik, undagi kasabalar, urug‘-aymoqlar va ayrim binolar haqida yozar ekan, u shunday ta’riflaydi: "...ob-havosi mo‘tadil, nihoyat xushmanzara, ko‘plab bo‘stonlarga ega. uni suvi kesh va samarqanddan oqib keladi, yeri soz va unumdor. qarshi abdullaxon shayboniy (1557-1598) davridayoq ma’mur va obod bo‘lgan, hozirda esa u yanada ko‘rkamlashib kengaydi. bu viloyatdagi qasaba va mavzelar juda ko‘p bo‘lib, turli nomdagi urug‘lar yashab kelgan. bunda qator madrasa, xonaqoh, maschit va hammomlar mavjud"8. xix asr ikkinchi yarmi xx asr boshlarida buxoroda yashab ijod etgan shoir va tarixchi mulla abdurahmon tamkin-i buxoriyning ta’kidlashicha, u : "men yaqin yoru-do‘stlarim va oshna og‘aynilarim iltimosi va taklifiga ko‘ra, o‘zimga qadar . yozib qoldirilgan 70 dan ortiq buxoro va uning viloyatlariga doir qo‘lyozma manbalarni o‘qib, o‘rganib va o‘zim eshiggan va o‘z ko‘zim bilan ko‘rgan voqea-hodisalarni jamlab kitob, shakliga keltirdim. shu yozganlarimni qog‘ozga tushirishga ahd qildim, bunda hamkasblarim o‘z ko‘magini ayamadilar, menga suyanchiq bo‘lib turdilar", - deb yozgan.9 abdurahmon tamkinni bu asari …

kunjutning serobligi, pista holvasining shirin ta’mi bilan ajralib turadi va eng oliy nav tamaki ham shu yerda yetishtiriladi. "...bunda namat bosish, galam to‘qish, turli xildagi alacha, ipak-alacha, nimshohi matolar to‘qiladi. bunda ustalar yasagan "bag‘dodi" eshiklar nafaqat buxoro amirligida, balki xorijda ham talab katta. urganch mamlakatidan har yili tijoratchilar bu yerga kelib, o‘z yurtlariga ko‘plab namatlar va "bag‘dodi" eshiklarni xarid qilib, o‘z yurtlariga olib ketadilar".11 nasaf shahridaga qurilish va undagi tarixiy binolar haqida mirza abdulaziz some’ shunday ma’lumot keltiradi: "qarshi qal’asida 8 ta "idixoni" va 8 ta "jumaxoni” maschitlari bo‘lib, shahar ichi va atrof hududlarida juda ko‘p beshvaqt namoz o‘qiydigan maschitlari bor. aholisi taxminan 100 ming kishini tashkil etadi. "...qarshi bekligidagi katta yer maydonlari, ayniqsa quyi tumanlardagi qishloqlar, koson atrofidagi dahalar samarqand [shahridagi] sherdor, tillakori, shaybonixon maqbarasi, hamda buxorodagi va nasafning o‘zidagi madrasalar, jumladan, amir haydar qurdirgan "madrasa-i oliy vaqf qilingandir".12 xix asr ikkinchi yarmi xx asr boshlarida yashab ijod qilgan …

, g‘uzor bilan esa 6 farsahni tashkil qiladi. vaqt o‘tishi bilan nasaf qarshi deb nomlanadi. mo‘g‘il xoni kepakxon (x1u asr) davrida saroy qurilgan va shundan boshlab qarshi nomi bilan mashhur bo‘ldi.u nasaf tavsifini davom ettirib q shunday yozadi. «xurosondan nahshabga kelganlar bu [viloyatdagi] simob koni haqida ma’lumot qoldirganlar... bunda juda ko‘plab olimu fuzalo, shoiru hadisshunos va o‘z davrining alloma, din peshvolari, shulardan: abu turob nasafiy, shayx umar nasafiy, shayx husan nasafiy, shayx tojiddin nasafiy, xoja ali nasafiy va shayx najmiddin umar ibn muhammad an-nasafiy kabi qomusiy olimlar yashab o‘tganlar". darhaqiqat nasaf sharq va janubiy sharq davlatlaridan buxoroga boradigan tranzit yo‘li ustida joylashganligi tufayli barcha savdo karvonlari uni chetlab o‘tolmas edi. ikkinchi tomondan bu beklik buxoro vohasini shahrisabz va hisor bilan bog‘lar va shular hisobidan qarshi muntazam rivojlanib taraqqiy etib bordi. savdo tarmoqlari nafaqat shahar ichida, shuningdek shahar darvozasidan tashqarida ham kengayib bordi. bu esa savdo rastalarining va usti yopiq saroylar …

engilliklarga ega bo‘lganlar. qarshida asosan mang‘itlar istiqomat qilishgan. buxoro amirlari va yirik mansabdorlar asosan shu urug‘lardan tayinlangan" nasaf bekligi tarixini xvsh asr oxiri va xx asr boshlariga qadar o‘rganishda tarixiy yozma manbalar, solnomalardan tashqari tarixiy davlat arboblarining yozishmalari ham katta ahamiit kasb etadi. bunday yozishmalarda boshqa yozma manba va tarixiy adabiyotlarda uchramaydigan muhim va qimmatli ma’lumotlar jamlanganki ularda tariximizni va fanimizdagi oq dog‘larni to‘ldirish va boyitishda yangi materiallar jamlangan. bu to‘plamlardagi rasmiy maktublar asosan farmonlar, inoyatnomalar, hisobot va arznomalardan iborat bo‘lib, xvip asr oxiridan xix asr oxirigacha bo‘lgan davrni qamrab oladi. ularda nafaqat buxoro amirligi va uning chegaradosh qo‘shni xoliklardagi siyosiy, harbiy, ma’muriy, iqtisodiy, ijtimoiy, diniy, tashqi aloqalar va madaniy hayot tarixiga oid ma’lumotlarni qamrab olgan. buxoro davlati va uning bekliklari tarixiga oid bunday yozishmalar, bir-ikki maqolani e’tiborga olmaganda, hali o‘z tadqiqotchilariga muhtoj. o‘z fa shi qo‘lyozmalar fondida sakdanayotgan sakkizta <<hujjatlar to‘plamlari"da besh mingga yaqin "maktubot, mushoot va marusumot" lar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot"

1403256042_44061.doc xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot www.arxiv.uz xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot reja: 1. xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot 2. xix asr yozma manbalarda nasaf bekligi tavsifi. nasaf buxoro amirligining sharqiy qismida joylashgan muxim ma’muriy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazlaridan biri bo‘lib kelgan. uning tarixiy ildizlari miloddan avvalgi asrlarga tutash bo‘lib, ilk o‘rta asrlarda janubiy so‘g‘dning muhim hududlaridan biri hisoblangan. qadimshunos va ilk o‘rta asr manbalari tadqiqotchilarining olib borgan ilmiy tadqiqotlariga tayangan holda nasaf movarounnahrdaga boshqa shaharlar bilan tipologik umumiy qonuniyatlar asosida rivojlangan va yangi bosqichlarga kirgani ko‘zga tashlanadi.1 nasafga bag‘...

Формат DOC, 48,0 КБ. Чтобы скачать "xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xix asr va xix boshlarida nasaf… DOC Бесплатная загрузка Telegram