xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot

DOC 48,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403256042_44061.doc www.arxiv.uz xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot reja: 1. xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot 2. xix asr yozma manbalarda nasaf bekligi tavsifi. nasaf buxoro amirligining sharqiy qismida joylashgan muxim maâmuriy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazlaridan biri boâlib kelgan. uning tarixiy ildizlari miloddan avvalgi asrlarga tutash boâlib, ilk oârta asrlarda janubiy soâgâdning muhim hududlaridan biri hisoblangan. qadimshunos va ilk oârta asr manbalari tadqiqotchilarining olib borgan ilmiy tadqiqotlariga tayangan holda nasaf movarounnahrdaga boshqa shaharlar bilan tipologik umumiy qonuniyatlar asosida rivojlangan va yangi bosqichlarga kirgani koâzga tashlanadi.1 nasafga bagâishlab yozilgan maxsus asarlar koâp boâlmasa-da, , undagi tarixiy taraqqiyot davomida barpo etilgan mudofaa inshoatlari, qator meâmoriy binolar qurilishi, aholi nufzining oshib borishi haqidagi qimmatli maâlumotlar sharqshunoslik fani uchun muhim ahamiyat kasb etadi. oârta asr yozma manbalariga tayangan holda sharq davlatlariga, jumladan nasafda xam murakkab tarixiy jarayonlar davri etib, shaharsoalik va ijtimoiy rivojlanish alomatlari oâziga …

undagi kasabalar, urugâ-aymoqlar va ayrim binolar haqida yozar ekan, u shunday taâriflaydi: "...ob-havosi moâtadil, nihoyat xushmanzara, koâplab boâstonlarga ega. uni suvi kesh va samarqanddan oqib keladi, yeri soz va unumdor. qarshi abdullaxon shayboniy (1557-1598) davridayoq maâmur va obod boâlgan, hozirda esa u yanada koârkamlashib kengaydi. bu viloyatdagi qasaba va mavzelar juda koâp boâlib, turli nomdagi urugâlar yashab kelgan. bunda qator madrasa, xonaqoh, maschit va hammomlar mavjud"8. xix asr ikkinchi yarmi xx asr boshlarida buxoroda yashab ijod etgan shoir va tarixchi mulla abdurahmon tamkin-i buxoriyning taâkidlashicha, u : "men yaqin yoru-doâstlarim va oshna ogâaynilarim iltimosi va taklifiga koâra, oâzimga qadar . yozib qoldirilgan 70 dan ortiq buxoro va uning viloyatlariga doir qoâlyozma manbalarni oâqib, oârganib va oâzim eshiggan va oâz koâzim bilan koârgan voqea-hodisalarni jamlab kitob, shakliga keltirdim. shu yozganlarimni qogâozga tushirishga ahd qildim, bunda hamkasblarim oâz koâmagini ayamadilar, menga suyanchiq boâlib turdilar", - deb yozgan.9 abdurahmon tamkinni bu asari ikki …

a junli qorakoâl qoâylari boqiladi. nasaf yerlarida "objoâsh mayiz"ining sarasi, kunjutning serobligi, pista holvasining shirin taâmi bilan ajralib turadi va eng oliy nav tamaki ham shu yerda yetishtiriladi. "...bunda namat bosish, galam toâqish, turli xildagi alacha, ipak-alacha, nimshohi matolar toâqiladi. bunda ustalar yasagan "bagâdodi" eshiklar nafaqat buxoro amirligida, balki xorijda ham talab katta. urganch mamlakatidan har yili tijoratchilar bu yerga kelib, oâz yurtlariga koâplab namatlar va "bagâdodi" eshiklarni xarid qilib, oâz yurtlariga olib ketadilar".11 nasaf shahridaga qurilish va undagi tarixiy binolar haqida mirza abdulaziz someâ shunday maâlumot keltiradi: "qarshi qalâasida 8 ta "idixoni" va 8 ta "jumaxoniâ maschitlari boâlib, shahar ichi va atrof hududlarida juda koâp beshvaqt namoz oâqiydigan maschitlari bor. aholisi taxminan 100 ming kishini tashkil etadi. "...qarshi bekligidagi katta yer maydonlari, ayniqsa quyi tumanlardagi qishloqlar, koson atrofidagi dahalar samarqand [shahridagi] sherdor, tillakori, shaybonixon maqbarasi, hamda buxorodagi va nasafning oâzidagi madrasalar, jumladan, amir haydar qurdirgan "madrasa-i oliy vaqf qilingandir".12 …

haqda shunday yozadi: "nahshab movarounnahrning viloyatlaridan biri boâlib, buxoro bilan uning orasidagi masofa 18 farsahdan ortiq, gâuzor bilan esa 6 farsahni tashkil qiladi. vaqt oâtishi bilan nasaf qarshi deb nomlanadi. moâgâil xoni kepakxon (x1u asr) davrida saroy qurilgan va shundan boshlab qarshi nomi bilan mashhur boâldi.u nasaf tavsifini davom ettirib q shunday yozadi. â«xurosondan nahshabga kelganlar bu [viloyatdagi] simob koni haqida maâlumot qoldirganlar... bunda juda koâplab olimu fuzalo, shoiru hadisshunos va oâz davrining alloma, din peshvolari, shulardan: abu turob nasafiy, shayx umar nasafiy, shayx husan nasafiy, shayx tojiddin nasafiy, xoja ali nasafiy va shayx najmiddin umar ibn muhammad an-nasafiy kabi qomusiy olimlar yashab oâtganlar". darhaqiqat nasaf sharq va janubiy sharq davlatlaridan buxoroga boradigan tranzit yoâli ustida joylashganligi tufayli barcha savdo karvonlari uni chetlab oâtolmas edi. ikkinchi tomondan bu beklik buxoro vohasini shahrisabz va hisor bilan bogâlar va shular hisobidan qarshi muntazam rivojlanib taraqqiy etib bordi. savdo tarmoqlari nafaqat shahar ichida, …

zbek urugâlaridan iborat boâlgan, tamkin-i buxoriy esa qoâshimcha qilib: "nasafda yashovchi turli uzbek oârugâlarndan soliq undirishda va harbiy qoâshinga jalb etishda birmuncha yengilliklarga ega boâlganlar. qarshida asosan mangâitlar istiqomat qilishgan. buxoro amirlari va yirik mansabdorlar asosan shu urugâlardan tayinlangan" nasaf bekligi tarixini xvsh asr oxiri va xx asr boshlariga qadar oârganishda tarixiy yozma manbalar, solnomalardan tashqari tarixiy davlat arboblarining yozishmalari ham katta ahamiit kasb etadi. bunday yozishmalarda boshqa yozma manba va tarixiy adabiyotlarda uchramaydigan muhim va qimmatli maâlumotlar jamlanganki ularda tariximizni va fanimizdagi oq dogâlarni toâldirish va boyitishda yangi materiallar jamlangan. bu toâplamlardagi rasmiy maktublar asosan farmonlar, inoyatnomalar, hisobot va arznomalardan iborat boâlib, xvip asr oxiridan xix asr oxirigacha boâlgan davrni qamrab oladi. ularda nafaqat buxoro amirligi va uning chegaradosh qoâshni xoliklardagi siyosiy, harbiy, maâmuriy, iqtisodiy, ijtimoiy, diniy, tashqi aloqalar va madaniy hayot tarixiga oid maâlumotlarni qamrab olgan. buxoro davlati va uning bekliklari tarixiga oid bunday yozishmalar, bir-ikki maqolani eâtiborga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot"

1403256042_44061.doc www.arxiv.uz xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot reja: 1. xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot 2. xix asr yozma manbalarda nasaf bekligi tavsifi. nasaf buxoro amirligining sharqiy qismida joylashgan muxim maâmuriy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazlaridan biri boâlib kelgan. uning tarixiy ildizlari miloddan avvalgi asrlarga tutash boâlib, ilk oârta asrlarda janubiy soâgâdning muhim hududlaridan biri hisoblangan. qadimshunos va ilk oârta asr manbalari tadqiqotchilarining olib borgan ilmiy tadqiqotlariga tayangan holda nasaf movarounnahrdaga boshqa shaharlar bilan tipologik umumiy qonuniyatlar asosida rivojlangan va yangi bosqichlarga kirgani koâzga tashlanadi.1 nasafga bagâishlab yozilgan maxsus asarlar koâp ...

Формат DOC, 48,0 КБ. Чтобы скачать "xix asr va xix boshlarida nasaf va keshda madaniy hayot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xix asr va xix boshlarida nasaf… DOC Бесплатная загрузка Telegram