g’alayonlatuvchi kuch va g’alayonlangan harakat

DOC 615.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663000828.doc 2 2 2 2 r m g = w 2 1 1 1 r m g = w 2 1 r m m g + = w 2 2 r m g = ¢ w - ¢ ¢ = - = ¢ ¢ 2 2 2 2 2 , ; w w w w r m g 2 1 r m g = w 2 r m g g = 2 1 ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = r r m m g w 2 a m g = ¢ w ( ) ( ) 2 2 2 2 2 1 2 a r a r ar gm a gm r a gm - - = - - = w 3 1 2 a rm g » w ( ) ( ) 3 2 2 2 2 2 3 2 2 a rm g r a …

a berilgan yunalish buyicha sodir bo’lib g’alayon mikdori vaqtga bog’liq bo’ladi. asriy g’alayonga orbitaning faqatgina ikkita elementa, chiqish tugunning uzunlamasi va perigeliy nuqtasining uzoqligi duch keladi. davriy g’alayonlar esa jismlarni orbitalarida joylashishlariga bog’liq bu g’alayon ma’lum vaqtdan keyin takrorlanadi. shuning uchun bu g’alayonga davriy g’alayon deyiladi. davriy g’alayonlar o’zgaruvchan goh bir yo’nalishda goh qarama-qarshi yo’nalishda sodir bo’ladi. orbita elementlarning deyarli barchasi davriy g’alayonga duch keladi. sayyoralarning faqatgina chiqish tuguni uzunlamasi va perigeliy nuqtasining uzoqligi asriy g’alayonlarga duch kelganligi sababli, bu yaqin orada katta sayyoralar hozirgiday harakat qilishi aniq. lekin quyosh sistemasining uzoq vaqt masalan, milliard yil davomida mustaxkamligi hali yechilmagan masaladir. 2. g’alayonlatuvchi kuch va sayyoralarning kepler qonunlaridan chetlangan harakatlari faraz qilaylikki, uchta kosmik jism berilgan bo’lsin. m massali q quyosh, quyoshdan r1 masofada m1 massali r1 sayyora, r2 masofada esa m2 massali r2 cayyora berilgan bo’lsin. sayyoralar orasidagi masofani r bilan belgilaymiz. barcha jismlar o’zaro butun olam tortishish qonuniga …

chi kuch ya’ni g’alayonlatuvchi tezlanish g’alayonlatuvchi jismga karab yunalmagandir. g’alayonlatuvchi kuch aniq g’alayonlatuvchi jismga qarab yo’nalgan bo’ladi, agar r1 r2 jismlar quyosh bilan bir to’g’ri chiziq ustida, quyoshga nisbatan bir tomonda yotgan bo’lsa (quyidagi tartibda qr1r2, yoki qr2r1. agar r1 va r2 jismlar r1qr2 tartibda bir to’g’ri chiziq ustida yetgan bulsa g’alayonlatuvchi kuch g’alayonlatuvchi jismdan yo’naltirilgan bo’ladi. g’alayonlatuvchi kuch miqdori va yunalishi harakat natijasida doimiy o’zgarib turadi. 3. oy harakatini g’alayonlatuvchi kuchi oy uchun markaziy jism yer bo’lsa asosiy g’alayonlatuvchi jism esa quyoshdir. sayyoralarning oyni tortish xam ko’zgatish xosil qiladi, lekin bu qo’zg’atish juda kichiqdir. oyni quyosh tomonidan tortilishi oyga quyidagi tezlanish hosil qiladi. bunda m - quyosh massasi, r1 - esa oy markazidan quyosh markazigacha bo’lgan masofa. yer tortishi natijasida esa oy quyidagi tezlanish oladi. bunda r yerdan oygacha bo’lgan masofa bulsa, m yer massasi. birinchi tezlanishni ikkinchisiga bo’lib, quyidagini hosil qilamiz: bo’lganligi uchun oyni quyosh tomonidan tortilishi yer …

fani kvadratiga emas, balki kubiga teskari proporsionaldir. oyni g’alayonlatuvchi kuch qiymati quyidagicha bo’ladi: ya’ni oyni, yer tomonidan tortish kuchini taxminan 1/90 qismini tashkil qiladi. l1 holatda g’alayonlatuvchi kuch oyni yerdan uzoqlashtirsa, l3 holatda yerni oydan ueoklashtiradi. 4. kosmik jismlarning massalarini aniqlash nyutonning butun olam tortilish qonuni kosmik jismning massasini o’lchash imkonini beradi. kosmik jismning massasini quyidagi yo’llar bilan o’lchash mumkin. a) uning yuzida og’irlik kuchini ulchash (gravimetrik metod) yo’li bilan; b) keplerning uchinchi umumlashtirilgan qonunidan foydalangan holda; v) jismning boshqa jismlar harakatidagi g’alayonlatishini o’lchagan holda. birinchi metod faqatgina yer uchun qo’llanilgandir. butun olam tortishish qonuniga asosan og’irlik kuchi tezlanishi ga teng, bunda m yer massasi, r uning radiusi. bu formuladan bo’lib, g va r larning qiymati tajriba yo’li bilan aniqlanadi. g - qiymati eca kavendish tajribasidan aniqlangandir. g, r va g larning qiymatidan foydalansak ekanligi kelib chikadi. yer massasi va uning hajmini bilgan holda osongina yerning zichligini topish mumkindir. uning …

10.2) da - ni hisobga olmaslik mumkin emas. shuning uchun (10.2) ga asosan ni topish uchun avval moy - oy massasini topish kerak. oy massasini oyning yer harakatiga ko’rsatadigan g’alayonlatishidan topadilar. oyning tortish kuchi ta’siri ostida yer yer-oy massa markazi atrofida ellips chizishi kerak. quyoshni ko’rinma harakatini o’rganish ko’rsatadiki uning uzunlamasida bir oylik davr bilan o’zgarish kuzatilgan bu o’zgarishiga oy tengsizligi deyiladi. oy tengsizligini borligi ko’rsatiladiki haqiqatdan ham yer markazi yer-oy massa markazi atrofida bir oylik davr bilan ellips chizadi. yer-oy massa markazi yer markazidan 4650 km masofada joylashgan. bu oy va yer massalarini nisbatini topish imkonini beradi. - ni yer va oy uchun topib, yer - quyosh massalarini nisbatini topish mumkin. hisoblashlar ko’rsatadiki quyosh massasi yer massasidan 333000 marta kattadir. quyosh massasini bilgan xolda quyosh-sayyora massalarini nisbatidan sayyora massasini topish mumkin. yo’ldoshlari mavjud bo’lmagan sayyoralarni (merkuriy, venera, pluton) massalari ularni boshqa sayyoralar harakatiga yoki kometalarga beradigan g’alayonlatishlariga ko’ra topish …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "g’alayonlatuvchi kuch va g’alayonlangan harakat"

1663000828.doc 2 2 2 2 r m g = w 2 1 1 1 r m g = w 2 1 r m m g + = w 2 2 r m g = ¢ w - ¢ ¢ = - = ¢ ¢ 2 2 2 2 2 , ; w w w w r m g 2 1 r m g = w 2 r m g g = 2 1 ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = r r m m g w 2 a m g = ¢ w ( ) ( ) 2 2 2 2 2 1 2 a r a r ar gm a gm r a gm - - = …

DOC format, 615.5 KB. To download "g’alayonlatuvchi kuch va g’alayonlangan harakat", click the Telegram button on the left.

Tags: g’alayonlatuvchi kuch va g’alay… DOC Free download Telegram