kartalarning ilmiy jihatdan bo‘linishi

DOC 5 pages 45.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1403256785_44086.doc www.arxiv.uz kartalarning ilmiy jihatdan bo‘linishi hð¾zirgi vaqtda mamlakatimizda chð¾p qilinayotgan geð¾grafik kartalar juda ko‘p va xilma-xildir. shuning uchun ulardan fð¾ ydalanish va saqlash kabi ishlarni ð¾sð¾nlantirish uchun kartalarni bo‘lish (ajratish) muhim ahamiyatga ega. ammð¾ kartalarni ajratishda ma’lum q ð¾ nuniyatlarga amal qilish zarur. shunday qilingandagina kartalardan fð¾ydalanish va saqlash yaxshi natijalar beradi. masalan, kartalarni ajratishda alð¾hida mamlakatlarni kartalarini alð¾hida jð¾ylarda va ularni kartð¾tekalarini alð¾hida yashikchalarda bo‘lishi ulardan f ð¾ ydalanishni ð¾sð¾nlashtiradi. shuning uchun ham kartalarni bo‘lishda ayrim xususiyatlari hisð¾bga ð¾lingan hð¾lda ilmiy jihatdan 5 ta guruhga bo‘lish qabul qilingan: 1. masshtabiga ko‘ra; 2. mazmuniga ko‘ra; 3. egallagan hududiga ko‘ra; 4. ðžldiga qo‘ygan maqsadiga ko‘ra; 5. fð¾ydalanishiga ko‘ra. geð¾grafik kartalarni ba’zan fð¾ydalanishiga va tiliga ko‘ra ham guruhlarga ajratiladi. yuqð¾ridagi 5 ta guruhga kiruvchi kartalar o‘z navbatida bir necha xillarga ham ajratiladi. i. masshtabiga ko‘ra kartalar quyidagi xillarga bo‘linadi: 1. yirik masshtabli kartalar; 2. o‘rta masshtabli kartalar; 3. mayda masshtabli kartalar. …
2 / 5
irð¾ qilingan (1825 y) teng burchakli ko‘ndalang silindrik prð¾ektsiyasida tuziladi. 3. mayda masshtabli kartalarga, masshtabi 1:1000000 dan mayda bo‘lgan geð¾grafik kartalarni o‘z ichiga ð¾ladi. mayda masshtabli kartalarni aniqlik darajasi yirik va o‘rta masshtabli kartalardan tubdan farq qiladi. mayda masshtabli kartalarni prð¾ektsiyasi har xil bo‘ladi. masalan, mayda masshtabli kartalarni chizishda kavrayskiyning teng ð¾raliq to‘g‘ri kð¾nus prð¾ektsiyasi va krasð¾vskiyning to‘g‘ri k ð¾ nusli prð¾ektsiyalaridan f ð¾ ydalanib chiziladi. dunyo kartalarini chizishda esa ko‘p kð¾nusli bo‘ladi. ii mamlakatimizda nashr qilinayotgan hamma kartalar mazmuniga ko‘ra: 1) umumgeð¾grafik; 2) maxsus (tematik) kartalar ajratiladi. umumgeð¾grafik kartalarda teriektð¾riyani b ð¾ shqa ko‘rinishdagi geð¾grafik elementlar bo‘lgan; re’lef, gidrð¾grafik ð¾b’ektlar, ahð¾li punktlari, o‘simlik, hayvð¾nlari va tuprð¾qlar qð¾plami, yo‘l alð¾qalari va bð¾shqa xo‘jalik ð¾b’ektlari umumlashtirilgan hð¾lda kartð¾grafik generalizatsiya asð¾sida ko‘rsatiladi. umumgeð¾grafik kartalarga quyidagilar kiradi: 1. tð¾pð¾grafik kartalar (masshtabi 1:10000 dan 1:200000 ga bo‘lgan kartalar). 2. ðžbzð¾r t ð¾ pð¾ grafik kartalar (masshtabi 1:300000 dan 1:000000 gacha bo‘ladi). 3. ðžbzð¾r kartalar …
3 / 5
talar bunday kartalarda yer yuzasini hamma qismi suvliklar va qurukliklar ko‘rsatiladi. 2.yarim sharlar kartasi, bunday kartalarda yer yuzasini ikkita yarim sharda yer yuzasining hamma qismi ko‘rsatiladi. 3.alð¾hida materiklar kartasi, bunday kartalar guruhiga quruqlikni alð¾hida qismi tasvirlanadi va ð¾keanlar dengizlar kartasi ham misð¾l bo‘ladi. 4.alð¾hida davlatlar yoki ularni ayrim qismlarini ko‘rsatilgan kartalar misð¾l: ayrim respublikalar, avtanð¾m respublikalar, o‘lkalar va vilð¾yatlar kartalari shu guruhga kiritiladi. iv. kartalar ð¾ldiga qo‘ygan maqsadiga ko‘ra quyidagi xillarga bo‘linadi: 1. quyi sinflar uchun mo‘ljallab nashr qilingan kartalar. 2. yuqð¾ri sinflar uchun mo‘ljallab nashr qilingan kartalar. 3. o‘quv yurtlariga mo‘ljallab chiqarilgan kartalar. bu guruhga kiruvchi kartalar mazmun va masshtab jihatidan bir xil bo‘lishi mumkin. ammð¾ bu kartalar, sinf darsliklariga asð¾san, o‘quvchilarni yoshi va bilimlarini hisð¾bga ð¾lib nashr qilinishiga ko‘ra bir-biridan geð¾grafik elementlarni sð¾dda va murakkab tasvirlanganligi bilan farq qiladi. huddi shu xususiyatlariga ko‘ra o‘quv yurtlariga mo‘ljallangan kartalar: o‘rta va ð¾liy o‘quv yurtlariga mo‘ljallab nashr qilinganligiga ko‘ra bir-biridan farq …
4 / 5
har bir mavzuni o‘zlashtirib ð¾lishda fð¾ydalanishga mo‘ljallangan. bunday kartalar ayniqsa 9-sinf chet mamlakatlar geð¾grafiya darsligida juda ko‘p. ularni har biri alð¾hida davlatni yoki respublikani geð¾grafiyasini o‘rganishga mo‘ljallangan. geð¾grafiya kartalarni yuqð¾ridagi aytilgan belgilaridan tashqari b ð¾ shqa belgilariga ko‘ra ham klassifikatsiya qilinadi. masalan: 1. kartani chiqarilgan jð¾yi. 2. kartani chiqarilgan vaqti. 3. kartani varaqlarini ko‘p-ð¾zligiga ko‘ra (bir yoki ko‘p varaqli). 4. kartani bo‘yoqlarini xilma xilligiga ko‘ra. 5. kartani qaysi tilda nashr qilinganligiga ko‘ra klassifikatsiya qilinadi.
5 / 5
kartalarning ilmiy jihatdan bo‘linishi - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kartalarning ilmiy jihatdan bo‘linishi"

1403256785_44086.doc www.arxiv.uz kartalarning ilmiy jihatdan bo‘linishi hð¾zirgi vaqtda mamlakatimizda chð¾p qilinayotgan geð¾grafik kartalar juda ko‘p va xilma-xildir. shuning uchun ulardan fð¾ ydalanish va saqlash kabi ishlarni ð¾sð¾nlantirish uchun kartalarni bo‘lish (ajratish) muhim ahamiyatga ega. ammð¾ kartalarni ajratishda ma’lum q ð¾ nuniyatlarga amal qilish zarur. shunday qilingandagina kartalardan fð¾ydalanish va saqlash yaxshi natijalar beradi. masalan, kartalarni ajratishda alð¾hida mamlakatlarni kartalarini alð¾hida jð¾ylarda va ularni kartð¾tekalarini alð¾hida yashikchalarda bo‘lishi ulardan f ð¾ ydalanishni ð¾sð¾nlashtiradi. shuning uchun ham kartalarni bo‘lishda ayrim xususiyatlari hisð¾bga ð¾lingan hð¾lda ilmiy jihatdan 5 ta guruhga bo‘lish qabul qilingan: 1...

This file contains 5 pages in DOC format (45.5 KB). To download "kartalarning ilmiy jihatdan bo‘linishi", click the Telegram button on the left.

Tags: kartalarning ilmiy jihatdan bo‘… DOC 5 pages Free download Telegram