тохаристон

DOC 51.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403173900_43705.doc www.arxiv.uz тохаристон режа: 1. шимолий тохаристон 2. жанубий тохаристон шимолий тохаристон хозирги узбекистоннинг жанубий худудлари ва тожикистон худудлари (гиссар тогларидан темир дарвозагача булган худуд)ни уз ичига олган. бу вилоятнинг худуди асосан тогликлар ва водийлардан иборат булган. тоглар олдида куплаб майда дарё ва куллар мавжуд булиб, улар асосан амударёнинг ирмоклари хисобланган. шимолий тохаристон илк урта аср ёдгорликларини урганиш 20 асрнинг урталарида бошланган эди. айникса, бу борада 20 асрнинг 30-йилларида термиз ва сурхондарё водийсида и.т.пославский ва б.н.кастальский томонидан амалга оширилган ишлар катта ахамиятга эга булган. шунингдек, 1915 йилда п.г. гаевский томонидан вахш водийси тугрисида тупланган маълумотлар хам анча ахамиятлидир. 30-40- йилларда шимолий тохаристонни урганиш учун йирик комплекс экспедициялар ташкил этилади: 1.термиз экспедицияси- м.е. массон бошчилигида; 2. тожикистон экспедицияси- а.ю. якубовский бошчилигида. бу хар иккала экспедиция олиб борган ишлар натижасида шимолий тохаристон худудида куплаб илк урта асрлар даврига оид ёдгорликлар топилган. 1949 йилдан бошлаб сурхондарёда археологик казишма ишларини альбаум хам олиб боради. …
2
шахарларини урганишдан олдин улар тугрисида маълумот берувчи тарихий манбаларга бир назар солайлик. тарихий манбаларда тохаристон биринчи булиб 383 йилда тилга олинган. аммо, купчилик олимларнинг фикрича тохаристон атамаси анча олдинрок, милоддан аввалги 2 асрда тарихий сахнада тохарлар кучманчи кабиласининг юзага келиши билан богликдир. тохар кабилалари тугрисида хатто антик давр муаллифлари хам маълумот бериб утадилар. хитой манбалари ва хроникаларида хам тохаристон тугрисида куплаб маълумотлар мавжуд. хитой манбаларида тохаристон «тухоло мамлакати» номи билан тилга олинади. бу мамлакат тугрисидаги маълумотлар бейшининг (тань империяси даврида тузилган, 386-618 йил маълумотлари) 97-бобида, суйшунинг 83-бобида (7 асрнинг иккинчи ярмида тузилган, 581-618 йил вокеалари), таншунинг 221-бобида мавжуд. шунингдек бу мамлакат тугрисидаги маълумотлар хитой сайёхатчилари ва элчиларининг ёдномаларида, шу жумладан милодий 7 асрда урта осиёга ташриф буюрган хитой элчиси сюань цзянь (тахминан 633-645 йилларда урта осиёга сайёхат килган) эсдаликлари ва 726 йилда тохаристонга зиёрат учун ташриф буюрган хитойлик хой чао эсдаликларида мавжуд. хитой сайёхатчиларининг маълумотлари куп холларда анча аник ва …
3
ларида «тохаристон» атамаси анча тор маънода келади. бу манбаларда «тохаристон» атамаси шимолда амударёдан хиндикуш тогларигача, балх ва бадахшон оралигидаги худуд тушунилган. шимолий тохаристон илк урта аср шахар ва кишлокларининг умумий сони 250дан ортикдир. бу шахар ва кишлок харобаларини шартли равишда 7 гурухга булиш мумкин: 1. шахарлар- йирик худудга эга булган, мудофаа деворлари билан уралган, марказида мустахкам кургони-кухандизи булган, куплаб ахоли махаллалари ва хунармандлар устахоналаридан иборат булган. бу биринчи навбатда, илк урта асрларда майда феодал давлатчаларнинг пойтахти ва маркази булган. кухна термиз харобалари- будрач. будрачдаги мудофаа деворлари ичидаги шахарнинг умумий худуди 50-60 гектарга тенг булган. шунингдек, ахарун мулкининг тахминий пойтахти хисобланган узбеконтепа (узунлиги тахминан 500 м., кенглиги 200-250 м.), гиссар кургони, кухна душанбе шахар харобалари ва хоказолар. умуман олганда, шимолий тохаристон худудида бу гурухга мансуб булган 30га якин шахар харобалари топилган. одатда уларга якин булган жойда рабодлар ва работлар, феодал кургонлари ва хоказо калъалар жойлашган. масалан бунга мисол килиб, будрач атрофидаги …
4
. мустахкамланган феодал кургонлари- мудофаа иншоотлари билан уралган айвон ва хужалик иншоотлардан иборат булган. бунга мисол килиб, вахш водийсидаги тоштепа (48х45 м.) ва каунтепа (150х150 м.); сурхондарё водийсидаги игритепа (100х60 м.)ни келтириш мумкин. 5. мудофаа деворлари билан уралмаган ахоли маконлари ва кишлоклар. баъзи вактларда бундай хилдаги ахоли жойларининг худуди анча кенг майдонни уз ичига олган (10 гектаргача). бунга мисол килиб, кафир канали буйидаги кухна-шахр ахолии маконини келтириш мумкин. 6. мудофаа деворлари билан мустахкамланмаган калъалар- бу калъалар асосан мустахкам шахар ва кургонларга якин жойда жойлашган. улар алохида-алохида булиб турган. бунга мисол килиб чоргултепадаги к6 (55х55 м.) ва к7 (50х30 м.) калъаларини келтириш мумкин. 7. махсус курилган иншоотлар. уларнинг режаси ва хажми узига хосдир. уларга мисол килиб асосан турли хил диний базмлар билан боглик иншоотларни келтириш мумкин. масалан, аджинатепадаги буддавийлик ибодатхонаси. бу ибодатхона режаси мукаммал булиб, бир неча иншоотлар мажмуасидан иборатдир. уларнинг умумий майдони 100х50 м. яна бир мисол килиб, чагониёндаги чор-дингак …
5
и); 2. патхур (кишлок); 3. джумангаз (калъа); 4. доркишт; 5. рин (калъа); 6.каахка (калъа); 7. мизилдигар (кабристон); 8. змудг (кабристон); 9. ямчун (кабристон); 10. тиун (кабристон); 11. вранг (буддавийлик ибодатхонаси); 12. зонг (олов ибодатхонаси); 13. ратм (калъа); 14. шахдара дарёси буйидаги калъа; 15. гунт дарёси буйидаги калъа. адабиётлар: 1. каримов и.а. «тарихий хотирасиз келажак йук» т., 1998 й. 2. гуломов я.г. «хоразмнинг сугорилиш тарихи» т., 1959 й. 3. история узбекистана в источниках. тузувчи б. в. лунин. т., 1984 й. 4. жабборов и.м. «узбек халки этнографияси». т., 1994 й. 5. саъдуллаев а.с. «культура юга средней азии 7-4 вв. до н.э.» т., 1987 й. 6. кабиров ж., саъдуллаев а. «урта осиё археологияси» т., 1990 й. 7. узбекистон тарихи. муаллифлар жамоаси. 1997 й.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тохаристон"

1403173900_43705.doc www.arxiv.uz тохаристон режа: 1. шимолий тохаристон 2. жанубий тохаристон шимолий тохаристон хозирги узбекистоннинг жанубий худудлари ва тожикистон худудлари (гиссар тогларидан темир дарвозагача булган худуд)ни уз ичига олган. бу вилоятнинг худуди асосан тогликлар ва водийлардан иборат булган. тоглар олдида куплаб майда дарё ва куллар мавжуд булиб, улар асосан амударёнинг ирмоклари хисобланган. шимолий тохаристон илк урта аср ёдгорликларини урганиш 20 асрнинг урталарида бошланган эди. айникса, бу борада 20 асрнинг 30-йилларида термиз ва сурхондарё водийсида и.т.пославский ва б.н.кастальский томонидан амалга оширилган ишлар катта ахамиятга эга булган. шунингдек, 1915 йилда п.г. гаевский томонидан вахш водийси тугрисида тупланган маълумотлар хам анча ахамиятлидир. 30-40-...

DOC format, 51.5 KB. To download "тохаристон", click the Telegram button on the left.

Tags: тохаристон DOC Free download Telegram