qirg’iz xalqi etnologiyasi

DOC 5 стр. 45,5 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 45,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 5

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

1403174105_43708.doc www.arxiv.uz qirgâiz xalqi etnologiyasi. r ð j a: 1. etnik tarixi va etnognðµzi. 2. xoâjaligi, 3. moddiy madaniyat. ijtimoiy munosabatlar. tayanch soâzlar: qirgâiz xalqi etnografiyasini oârganish. etnik tarixi va etnogðµnðµzi. dðµhqonchilik, chorvachilik, ovchilik, transport, xunarmandchilk va savdo. mðµhnat kurollari hamda vositalari. turar joyi. kiyim-kðµchaklari, taqinchoqlari va turmushning boshqa anjomlari. taomlari. jamoa xayoti. oila-nikox an'analari. motam marosimlari. xalq e'tiqodlari. folklor, musiqa va tasviriy san'at. uyin va omoshalar. xozirgi davrdagi etnik-madaniy jarayonlar. markaziy osiyoning eng qadimgi xalqlaridan biri boâlgan qirgâizlar tyan-shan, pomir-oltoy. qisman xindikush togâ tizmalari oraligâidagi qirgiziston rðµspublikasida yashaydi. qirgâizlarning eng qadimgi ajdodlari gun, shak. usun va dinlin qabilalari ittifoqiga borib taqaladi. miloddan avvalgi birinchi ming yillikning oârtalarida yuqori ðnisðµy voxalarida qirgâiz davlati tuzilgan. u i-x asrlarda sayan-oltoyda. tyan-shan etaklarida yashovchi turkiy qabilalar qirgâizlar yðµriga koâchib oâtib qoâsxilib kirgi davlatini tuzadi. turk-ugâuz qabilalari uygâurlar bilan kðµyinchalik aralashib kðµtadi. xozirgi xududga ix-x asrlarda koâchib kðµlgan eroniy tilda gapiradigan kðµyin turklashgan maxalliy …

2 / 5

ssiya bosib oldi. qirgâizlarning urugâ-aymogi asosan uch yirik guruhga: ugâuz, uulning oâng va sul qanotlari, ichkilik. qirgâizlarning asosiy qismini bukara, charbalar tashkil qilgan. aholiga biylar bilan manaplar boshchilik qilgan. eng yaxshi yðµrlar, yaylovlar suv va boshqa umumjamog inshootlari biylar, manaplar, din pðµshvolari ixtiyoridg boâlgan. mol boqqani koâpriklardan biy xamdg manaplarning yðµrlaridan olib oâtgani uchun yigâim soliqlarn undirib olingan. tuyoq poâli soligi boâlgan. chorvachiligi. koâp asrlar davomida qirgâizlarning asosiy mashgâuloti chorvachilik boâlgan. qirgâiz chorvadorlari ham koâchmanchi va yarim koâchmanchi xayot kðµchirishgan. qirgizlarda juda qadimdan ardoqlab e'zozlab kðµlinayotgan chorvachilik janubda ham uchraydi. qoâsh oârkachli tuch urchi-tishadi. qirgâizlar mugâul zotli otlarni boqishgan. eshak, xachir qirgâizistonning janubida uchraydi. dðµhqonchiligi. qirgâizlarda dðµhqonchilik fargâona pastligi va uning atroflaridagi yðµrlarda azaldan rivojlanib kðµlâgan. issiqqkoâl atrofi, chu hamda talas daryolari shuningdðµk fargona pastligi va boshqa yðµrlarda ham dðµhqonchilik bilak qadimdan shugâullanib kðµlishgan. qolgan yðµrlarda dðµhqonchilik yaxshi rivojlanmagan. asosan sugâorma dðµhqonchilik qilishgan. ariqlar, novlar tugâonlar qurib suv kðµltirishgan. lalmikor …

3 / 5

lanib kðµladi. ov qushlari yordamida miltiqdan otib, qopqon qoâyib ovlashgan. togâ echkilari, bugâu, ayiq, boâri, tulki ovlashgan. ba'zan koâpchilik boâlib ov qilishgan. togâ-toshlarda bðµmalol yurish uchun chuponlar singari har xil moslamalar toy tuyoq, japqaq. tðµmir chuqalar ishlatishgan. qirgâiz ovchilarining koâpchiligi ovga olib chiqish uchun it, burgut, lochin, qirgâiy boqishgan. xunarmandchiligi. boshqa chorvador qabilalar singari qirgâizlarda ham koâproq chorvadorlik bilan bogâliq kasb-xunarlari yaxshi taraqqiy etgan. masalan, baxorda va kuzda qirqilgan qoây junidan urchuqiyik yordamida ayollar uyida ip yigirishgan. oddiygina qop xalta. tasma tikish uchun zarur mato tukishgan. yana gilam, namat, kigiz, sholcha tayyorlashgan. tuya junidan mato tukishgan. echki, qutos junidan arqon tukilgan. yogâochsozlik, duradgorlik ham kðµng yoyilgan xunarlardan hisoblanagan. oâtov, egar, idish-tovoq yasashgan. ularni jigach usta dðµyishgan. bunday ustalar kirma, dukun dðµb ataladigan dastgoxlarda ishlashgan. turar-joylari. qirgâizlar qadimdan aloxijda bir-biridan ancha olisda. kupi bilan 2-3 oila boâlib yashashga oârganib qolgan xalq. chorva mollarini yaylovlarga olib chiqib ( kðµtadigan vaqtlarda har bir …

4 / 5

a qavat kigiz bilan yopilgani bilan ham bir-biridan ancha ajaralib turadi. koâp hollarda ikki qavat kigiz yopiladi. bir qavat oâtovlarning atrofini yopsa, ikkinchi qavat oâtovlarning ustiga yopiladi. oâtovlardan tashqari chayla. alachiq uylarda ham yashashgan. chaylada yogochlarning uchlari yuqoridan bitta qilib bogâlab kuyilgan. xoda-yogâochlarning ustiga kigiz yopilgan. sharqiy pomir qirgâizlarida chayla hodalarining xayvon tðµrilari bilan yopishgan. oâtovlarda qishlash uchun atrofida baland qor uyumi hosil qilinib oâtov usti poxol ba'zan qamish bilan yopiladi. kiyim-kðµchaklari. qirgâizlarning ust-boshi nihoyatda xilma-xil boâlib, oâziga hos milliy jihatlari bilan kðµskin ajralib turadi. erkaklarning kiyimi asosan ishton, koâylak, toân, chopon, bosh kiyimi, poyabzaldan iborat. koâylagi ochiq koâynuk hilida boâlib, bichilishi va tikilishi jihatidan toânga uxshaydi. kðµyinchalik oldi faqat koâkragigacha ochiq tik yokali koâyâlak kiyadigan boâlib qoldilar. bu qozon tatarlari koâylagini eslatadi. koâpgina qirgâiz erkaklari boshida oppoq tðµlpagini koârish mumkin. erkaklar ishtoni chramdan tikilgan. ishtonni turli joyda har xil nom bilan atashgan: chalbar. qandagâay. jargak, shim. qirgâiz xalqi kiyim-kðµchagidagi …

5 / 5

µksalar poshnasiz mazðµy (maxsi) ni kalish bilan kiyib yuradilar. etik. maxsi ichidan namat paypoq, guldor kiyadilar. taomlari. qirgâizlar mavsumshga qarab xilma-xil rðµjimda ovqatlanishga odatlangan. lðµkin taomlarining hili unchalik koâp emas. ilgarilari un va don koâpincha ðµtishmasligi sababli faqat sut va gusht maxsulotlari bilan tirikchilik qilishâgan. kun issiq kðµzlari sut va sut maxsulotlarini koâp istðµ'mol qilishgan. kishda esa un don, shuningdðµk pishloq, sariyogâ, shurtak suzma ishlatishgan. koâpchilikning kundalik taomi har xil suyuq oshdan iborat boâlgan. qirgâiz tilida aytganda maqsim bilan jarma ichishgan. maqsim suli talqoni yoki tuyilgan arpa unidir. jarma tayyorlash uchun arpa yoki bugâdoyni yogâoch kðµlida tuyib qaynab turgan suvga solingan. atala sovuganidan kðµyin ozgina soâlod oât, un kusxilgan. oshqovoqdan shurva, chuchvara pishirilgan yoki oâzini qaynatib dimlab yðµyilgan. tandirda non yopilib bugâirsoq pishirilgan, qurt, pishloq tayyorlangan. adabiyotlar: 1. abramzon s.m. kirgizo` i ix etnogðµnðµtichðµskiðµ i isto-rikokulturno`ðµ svyazi. l. 1971. 2. djumagulov a. sðµmya i brak u kirgizov chuyskoy doliâno`. frunzðµ, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qirg’iz xalqi etnologiyasi"

1403174105_43708.doc www.arxiv.uz qirgâiz xalqi etnologiyasi. r ð j a: 1. etnik tarixi va etnognðµzi. 2. xoâjaligi, 3. moddiy madaniyat. ijtimoiy munosabatlar. tayanch soâzlar: qirgâiz xalqi etnografiyasini oârganish. etnik tarixi va etnogðµnðµzi. dðµhqonchilik, chorvachilik, ovchilik, transport, xunarmandchilk va savdo. mðµhnat kurollari hamda vositalari. turar joyi. kiyim-kðµchaklari, taqinchoqlari va turmushning boshqa anjomlari. taomlari. jamoa xayoti. oila-nikox an'analari. motam marosimlari. xalq e'tiqodlari. folklor, musiqa va tasviriy san'at. uyin va omoshalar. xozirgi davrdagi etnik-madaniy jarayonlar. markaziy osiyoning eng qadimgi xalqlaridan biri boâlgan qirgâizlar tyan-shan, pomir-oltoy. qisman xindikush togâ tizmalari oraligâidagi qirgiziston rðµspublikasid...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOC (45,5 КБ). Чтобы скачать "qirg’iz xalqi etnologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qirg’iz xalqi etnologiyasi DOC 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram