Back

qirg’iz xalqi etnologiyasi

DOC 5 pages 45.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1403174105_43708.doc www.arxiv.uz qirg’iz xalqi etnologiyasi. r ð• j a: 1. etnik tarixi va etnognðµzi. 2. xo’jaligi, 3. moddiy madaniyat. ijtimoiy munosabatlar. tayanch so’zlar: qirg’iz xalqi etnografiyasini o’rganish. etnik tarixi va etnogðµnðµzi. dðµhqonchilik, chorvachilik, ovchilik, transport, xunarmandchilk va savdo. mðµhnat kurollari hamda vositalari. turar joyi. kiyim-kðµchaklari, taqinchoqlari va turmushning boshqa anjomlari. taomlari. jamoa xayoti. oila-nikox an'analari. motam marosimlari. xalq e'tiqodlari. folklor, musiqa va tasviriy san'at. uyin va omoshalar. xozirgi davrdagi etnik-madaniy jarayonlar. markaziy osiyoning eng qadimgi xalqlaridan biri bo’lgan qirg’izlar tyan-shan, pomir-oltoy. qisman xindikush tog’ tizmalari oralig’idagi qirgiziston rðµspublikasida yashaydi. qirg’izlarning eng qadimgi ajdodlari gun, shak. usun va dinlin qabilalari ittifoqiga borib taqaladi. miloddan avvalgi birinchi ming yillikning o’rtalarida yuqori ð•nisðµy voxalarida qirg’iz davlati tuzilgan. u i-x asrlarda sayan-oltoyda. tyan-shan etaklarida yashovchi turkiy qabilalar qirg’izlar yðµriga ko’chib o’tib qo’sxilib kirgi davlatini tuzadi. turk-ug’uz qabilalari uyg’urlar bilan kðµyinchalik aralashib kðµtadi. xozirgi xududga ix-x asrlarda ko’chib kðµlgan eroniy tilda gapiradigan kðµyin turklashgan maxalliy …
2 / 5
ssiya bosib oldi. qirg’izlarning urug’-aymogi asosan uch yirik guruhga: ug’uz, uulning o’ng va sul qanotlari, ichkilik. qirg’izlarning asosiy qismini bukara, charbalar tashkil qilgan. aholiga biylar bilan manaplar boshchilik qilgan. eng yaxshi yðµrlar, yaylovlar suv va boshqa umumjamog inshootlari biylar, manaplar, din pðµshvolari ixtiyoridg bo’lgan. mol boqqani ko’priklardan biy xamdg manaplarning yðµrlaridan olib o’tgani uchun yig’im soliqlarn undirib olingan. tuyoq po’li soligi bo’lgan. chorvachiligi. ko’p asrlar davomida qirg’izlarning asosiy mashg’uloti chorvachilik bo’lgan. qirg’iz chorvadorlari ham ko’chmanchi va yarim ko’chmanchi xayot kðµchirishgan. qirgizlarda juda qadimdan ardoqlab e'zozlab kðµlinayotgan chorvachilik janubda ham uchraydi. qo’sh o’rkachli tuch urchi-tishadi. qirg’izlar mug’ul zotli otlarni boqishgan. eshak, xachir qirg’izistonning janubida uchraydi. dðµhqonchiligi. qirg’izlarda dðµhqonchilik farg’ona pastligi va uning atroflaridagi yðµrlarda azaldan rivojlanib kðµl​gan. issiqqko’l atrofi, chu hamda talas daryolari shuningdðµk fargona pastligi va boshqa yðµrlarda ham dðµhqonchilik bilak qadimdan shug’ullanib kðµlishgan. qolgan yðµrlarda dðµhqonchilik yaxshi rivojlanmagan. asosan sug’orma dðµhqonchilik qilishgan. ariqlar, novlar tug’onlar qurib suv kðµltirishgan. lalmikor …
3 / 5
lanib kðµladi. ov qushlari yordamida miltiqdan otib, qopqon qo’yib ovlashgan. tog’ echkilari, bug’u, ayiq, bo’ri, tulki ovlashgan. ba'zan ko’pchilik bo’lib ov qilishgan. tog’-toshlarda bðµmalol yurish uchun chuponlar singari har xil moslamalar toy tuyoq, japqaq. tðµmir chuqalar ishlatishgan. qirg’iz ovchilarining ko’pchiligi ovga olib chiqish uchun it, burgut, lochin, qirg’iy boqishgan. xunarmandchiligi. boshqa chorvador qabilalar singari qirg’izlarda ham ko’proq chorvadorlik bilan bog’liq kasb-xunarlari yaxshi taraqqiy etgan. masalan, baxorda va kuzda qirqilgan qo’y junidan urchuqiyik yordamida ayollar uyida ip yigirishgan. oddiygina qop xalta. tasma tikish uchun zarur mato tukishgan. yana gilam, namat, kigiz, sholcha tayyorlashgan. tuya junidan mato tukishgan. echki, qutos junidan arqon tukilgan. yog’ochsozlik, duradgorlik ham kðµng yoyilgan xunarlardan hisoblanagan. o’tov, egar, idish-tovoq yasashgan. ularni jigach usta dðµyishgan. bunday ustalar kirma, dukun dðµb ataladigan dastgoxlarda ishlashgan. turar-joylari. qirg’izlar qadimdan aloxijda bir-biridan ancha olisda. kupi bilan 2-3 oila bo’lib yashashga o’rganib qolgan xalq. chorva mollarini yaylovlarga olib chiqib ( kðµtadigan vaqtlarda har bir …
4 / 5
a qavat kigiz bilan yopilgani bilan ham bir-biridan ancha ajaralib turadi. ko’p hollarda ikki qavat kigiz yopiladi. bir qavat o’tovlarning atrofini yopsa, ikkinchi qavat o’tovlarning ustiga yopiladi. o’tovlardan tashqari chayla. alachiq uylarda ham yashashgan. chaylada yogochlarning uchlari yuqoridan bitta qilib bog’lab kuyilgan. xoda-yog’ochlarning ustiga kigiz yopilgan. sharqiy pomir qirg’izlarida chayla hodalarining xayvon tðµrilari bilan yopishgan. o’tovlarda qishlash uchun atrofida baland qor uyumi hosil qilinib o’tov usti poxol ba'zan qamish bilan yopiladi. kiyim-kðµchaklari. qirg’izlarning ust-boshi nihoyatda xilma-xil bo’lib, o’ziga hos milliy jihatlari bilan kðµskin ajralib turadi. erkaklarning kiyimi asosan ishton, ko’ylak, to’n, chopon, bosh kiyimi, poyabzaldan iborat. ko’ylagi ochiq ko’ynuk hilida bo’lib, bichilishi va tikilishi jihatidan to’nga uxshaydi. kðµyinchalik oldi faqat ko’kragigacha ochiq tik yokali ko’y​lak kiyadigan bo’lib qoldilar. bu qozon tatarlari ko’ylagini eslatadi. ko’pgina qirg’iz erkaklari boshida oppoq tðµlpagini ko’rish mumkin. erkaklar ishtoni chramdan tikilgan. ishtonni turli joyda har xil nom bilan atashgan: chalbar. qandag’ay. jargak, shim. qirg’iz xalqi kiyim-kðµchagidagi …
5 / 5
µksalar poshnasiz mazðµy (maxsi) ni kalish bilan kiyib yuradilar. etik. maxsi ichidan namat paypoq, guldor kiyadilar. taomlari. qirg’izlar mavsumshga qarab xilma-xil rðµjimda ovqatlanishga odatlangan. lðµkin taomlarining hili unchalik ko’p emas. ilgarilari un va don ko’pincha ðµtishmasligi sababli faqat sut va gusht maxsulotlari bilan tirikchilik qilish​gan. kun issiq kðµzlari sut va sut maxsulotlarini ko’p istðµ'mol qilishgan. kishda esa un don, shuningdðµk pishloq, sariyog’, shurtak suzma ishlatishgan. ko’pchilikning kundalik taomi har xil suyuq oshdan iborat bo’lgan. qirg’iz tilida aytganda maqsim bilan jarma ichishgan. maqsim suli talqoni yoki tuyilgan arpa unidir. jarma tayyorlash uchun arpa yoki bug’doyni yog’och kðµlida tuyib qaynab turgan suvga solingan. atala sovuganidan kðµyin ozgina so​lod o’t, un kusxilgan. oshqovoqdan shurva, chuchvara pishirilgan yoki o’zini qaynatib dimlab yðµyilgan. tandirda non yopilib bug’irsoq pishirilgan, qurt, pishloq tayyorlangan. adabiyotlar: 1. abramzon s.m. kirgizo` i ix etnogðµnðµtichðµskiðµ i isto-rikokulturno`ðµ svyazi. l. 1971. 2. djumagulov a. sðµmya i brak u kirgizov chuyskoy doli​no`. frunzðµ, …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qirg’iz xalqi etnologiyasi"

1403174105_43708.doc www.arxiv.uz qirg’iz xalqi etnologiyasi. r ð• j a: 1. etnik tarixi va etnognðµzi. 2. xo’jaligi, 3. moddiy madaniyat. ijtimoiy munosabatlar. tayanch so’zlar: qirg’iz xalqi etnografiyasini o’rganish. etnik tarixi va etnogðµnðµzi. dðµhqonchilik, chorvachilik, ovchilik, transport, xunarmandchilk va savdo. mðµhnat kurollari hamda vositalari. turar joyi. kiyim-kðµchaklari, taqinchoqlari va turmushning boshqa anjomlari. taomlari. jamoa xayoti. oila-nikox an'analari. motam marosimlari. xalq e'tiqodlari. folklor, musiqa va tasviriy san'at. uyin va omoshalar. xozirgi davrdagi etnik-madaniy jarayonlar. markaziy osiyoning eng qadimgi xalqlaridan biri bo’lgan qirg’izlar tyan-shan, pomir-oltoy. qisman xindikush tog’ tizmalari oralig’idagi qirgiziston rðµspublikasid...

This file contains 5 pages in DOC format (45.5 KB). To download "qirg’iz xalqi etnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qirg’iz xalqi etnologiyasi DOC 5 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
o’zbеk xalqi etnologiyasi — DOC DOC
o’zbеk xalqi etnologiyasi
— 79.0 KB
qozoq xalqi etnologiyasi — DOC DOC
qozoq xalqi etnologiyasi
5 pages 44.0 KB
qoraqalpoq xalqi etnologiyasi — DOC DOC
qoraqalpoq xalqi etnologiyasi
5 pages 45.5 KB
yangi zelandiya xalqi etnologiyasi — PPTX PPTX
yangi zelandiya xalqi etnologiyasi
20 pages 2.6 MB
yani zelandiya xalqi etnologiyasi — PPTX PPTX
yani zelandiya xalqi etnologiyasi
21 pages 2.4 MB
qirg’iz tili fonetikasi — DOCX DOCX
qirg’iz tili fonetikasi
20 pages 115.2 KB
qirg’iz - qipchоq guruhi — DOC DOC
qirg’iz - qipchоq guruhi
5 pages 70.0 KB
osiyoxalqlari etnologiyasi — PPTX PPTX
osiyoxalqlari etnologiyasi
12 pages 2.5 MB
osiyoxalqlarining etnologiyasi — PPTX PPTX
osiyoxalqlarining etnologiyasi
9 pages 1.1 MB
turkman xalqi etnalogiyasi — DOCX DOCX
turkman xalqi etnalogiyasi
1 page 31.4 KB
turkman xalqi etnalogiyasi — DOCX DOCX
turkman xalqi etnalogiyasi
4 pages 33.7 KB
turkman xalqi etnalogiyasi — DOCX DOCX
turkman xalqi etnalogiyasi
5 pages 34.7 KB