eng qadimgi davlatlarning tashkil topishi

DOC 75.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1402835896_43132.doc www.arxiv.uz eng qadimgi davlatlarning tashkil topishi yuzlab mingyilliklarni o’z ichiga olgan insoniyat tarixida dastlabki davlatlar va shaharlarning tashkil topishi, hunarmandchilik va savdoning rivojlanishi, yozuvning kelib chiqishi - nisbatan keyinroq sodir bo’lgan xodisalardir. davlatchilik jahon tarixida miloddan avvalgi iv ming yillikning oxirlarida vujudga kelib, insoniyat rivojining so’nggi 5 ming yili bilan bog’lanadi. qadimgi davlatlar rivojining turli bosqichlariga, turli xususiyatlar va tarixiy qonuniyatlar xos bo’lgan. dastavval, ilk davlatlar ho’jalikning ishlab chiqaruvchi shakllari - dehqonchilik va chorvachilik qayerda oldin rivoj topgan bo’lsa, o’sha yerda vujudga keldi. ibtidoiy tarixda aholining joylashuvi qarindosh-qarindoshlik aloqalari bilan belgalangan. u yoki bu xududda faqat bitta urug’ a’zolari yashagan. ho’jalikning ishlab chiqaruvchi shakllari taraqqiyoti aholi joylashuvi xududlarining kengayishiga, tashqi aloqalarning uzluksiz rivojlanishiga olib kelgan. ishlab chiqarish zarurati va boshqa iqtisodiy omillar shuni taqozo etgan. shu tariqa aholining aralash joylashuvi tarixi boshlanadi. bunda bir xududda turli urug’ namoyondalari yashaydigan bo’lgan. jamiyatning yangi hududiy tashkiloti vujudga kelib, qon-qarindosh urug’chilik jamoasi …

ni o’rganish dolzarb vazifadir. bu muammoni o’rganishda yozma va arxeologik manbalar ko’p jihatdan yordam beradi. davlat tuzumi vujudga kelishini yoritib beradigan asosiy yozma manba «avesto» va qadimgi dunyo mualliflari qoldirgan ma’lumotlardir. o’rta osiyoda ilk davlatchilik tuzumiga zamin yaratgan bronza davridaga sug’orma dehqonchilik rivojlanishi va ixtisoslashgan xunarmandchilikdir o’rta osiyoda davlatchilik tuzumiga o’tish jarayoni faqat ichki sabablarga bog’liq bo’lmay, sharqdagi yuqori darajada rivojlangan an’anaviy tarixiy madaniy aloqalarga ham bog’liq edi. baqtriyadan topilgan yuqori sifatli oltin, kumush va bronza buyumlari tashqi savdo va o’zaro aloqalarning rivojlanishidan dalolat beradi. qadimgi sharq davlat markazlari bilan madaniy munosabatlari muammosi dolzarb mavzu bo’lib, arxeologik ma’lumotlar o’zaro aloqalardagi mavjud texnologik va iqtisodiy ta’sirni ko’rsatadi. yaqingacha old osiyo davlatlarining o’rta osiyoga siyosiy yurishlarining boshlanishi ahamoniylar bilan bog’lanib kelinardi. ossuriyaning baqtriyaga harbiy yurishlari haqida ma’lumotlar ayrim tarixshunoslar tomonidan umuman rad etilgan. xorazm, baqtriya va midiyaning siyosiy aloqalari hali oxirigacha isbotlalmagan bo’lsa-da, bunday aloqalar bo’lishi mumkin, deb hisoblanmoqda. hozirgi paytda ossuriyaliklar …

g’onlar joylashuvining tashqi belgilariyoq, uy-jamoalari aftidan ancha yirik xududiy qo’shni jamoalarni tashkil qilganidan dalolat beradi. boshqaruv tartibida katta oilalar (uy jamoasi) boshliqlari yoki uy egalari, shuningdek, alohida qishloq qo’rg’onlarini boshqaruvchi jamoalar katta ahamiyatga ega bo’lgan. alohida uylar o’rtasidagi qarindoshchilik munosabatlari kabi belgilar aftidan, ikkinchi darajali bo’lib borgan. bu shunda ko’rinadiki, har bir katta oila mumkin bo’lgan qarindoshchilik aloqalariga qaramasdan, alohida uy-joyga, ishlab chiqarish qurollariga ega bo’lishgan, o’zining qishloq ho’jaligi mahsulotlari va chorvalari bo’lgan yoki o’zini iqtisod jihatidan ta’minlay oladigan ho’jalikni aks ettirgan. katta oilali jamoalar shakli jamoa ishlab chiqarishi va ho’jalik harakatiga muvofiq edi. ma’lumki, u jamoani iqtisodiy jihatdan mustahkamlanishiga olib keldi. g’arb ilmiy adabiyotlarida «yo’lboshchi-boshliqlar jamiyati» degan tushuncha qo’llaniladi va davlat tizimiga o’tish bosqichlaridan biri «chifdom» deb ataladi. tadqiqotchilar fikriga ko’ra, «chifdom» tushunchasi davlat darajasiga ko’tarilmagan jamiyat tashkilotini aks ettiradi. bu bosqichda yo’lboshchilar jamoani o’z qo’llari ostida birlashtirib, ishlab chiqarishni nazorat qilganlar. ijtimoiy mansablarni egallash, jamoa ishlab chiqarish ishlari …

sabab bo’lgan. shu asosda» ishlab chiqarish faoliyatidan tashkiliy - boshqaruv faoliyati ajralib chiqqan. rahbar-yo’lboshchining nufuzi yuqori bo’lsada, jamiyatdagi ishlab chiqarish jarayoni boshqaruv yutuqlariga asoslangan ijtimoiy hokimiyat hali siyosiy davlat maqomi darajasiga yetamagan ijtimoiy tashkilot turini o’zida ifoda etgan. bunday tashkilot boshqaruvchisi lavozimini bajaruvchi shaxslar bu lavozim evaziga moddiy rag’batlantirilganlar. moddiy boyliklarni taqsimlash va jamoa mahsulotidan olinadigan ulush bunday kishilarning jamiyatdagi o’rni va amaliga bog’liq bo’lgan. shunday qilib, yo’lboshchi rahbarning dastlabki ijtimoiy foydali faoliyati kasbiy boshqaruvchilikka aylandi. shu tarifa ilk davlatchilikka o’tish jarayoni boshlangan. ikkinchi bosqich jamoaning o’zini-o’zi boshqaruv muassasalarini yo’lboshchi hokimiyatiga to’la bo’ysundirilishi bilan bog’lanadi va shunda jamoa a’zolarining ichki va tashqi, o’zaro aloqalarining huquqiy tartibotining zarurati yanada rivoj topib, takomillashadi. bu holat davlatning turli vazifalarini huquqiy tartibga solib, hokimiyatni huquqiy jihatdan rasmiylashtiradi. aytilganlardan shunday xulosaga kelindiki, qadimgi sharqning ilk davlatlari tarixi dastlab jamiyatning qullar va quldorlarga bo’linishidan boshlanmagan. ushbu jarayonning muhim omillaridan biri mulkiy tabaqalanish bo’lmasdan, sinfiy qarama-qarshilikning aloqasi …

roitida ba’zi davlatlar tor-mor keltirilib, boshqalari kuchaygan. sanoqsiz asirlar va xonavayron bo’lgan jamoa a’zolari qullikka tushganlar. ular mehnatidan ishlab chiqarish maqsadlarida keng foydalanilgan. shu tarzda tarixda qadimgi misr, ossuriyadek o’rtamiyona xududga ega davlatlar va keyinchalik yirik, dunyoviy miqyosdagi ahamoniylar saltanatidek davlatlar vujudga kelgan. shuning uchun ham ilk davlatlarning tarixi - bu dastlabki bosqinchilik urushlari tarixidir, bu quldorlik deb ataluvchi qadimgi davlatlar tarixidir, chunki ularning hukmdorlari ko’pdan ko’p viloyatlar va xalqlarni o’ziga bo’ysundirishni maqsad qilib, kuchsiz va himoyaga muxtojlarni talab, qulga aylantirar edilar. tarixiy ma’lumotlarga ko’ra, ilk temir davrida o’rta osiyo janubidagi jamoalarda «uy egasi», «qishloq oqsoqoli», «oqsoqollar kengashi», «tuman hokimi» kabi mansablar mavjud edi. ijtimoiy tuzumning bu pog’onasi ilk davlatchilikning eng yuqori darajasi bo’lib, u jamoalarning ijtimoiy hayotida obro’-e’tiborini, o’z ahamiyatini saqlab qoldi. uy-qo’rg’on egasi o’z avlodlariga ham ta’sirini o’tkazgan. keyinchalik ular o’z haq-huquqlarini mustahkamlashga harakat qilganlar. jamoa uchun tashkiliy boshqaruv keng ko’lamdagi qurilish, sug’orish va dehqonchilik ishlarini tashkil etish …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "eng qadimgi davlatlarning tashkil topishi"

1402835896_43132.doc www.arxiv.uz eng qadimgi davlatlarning tashkil topishi yuzlab mingyilliklarni o’z ichiga olgan insoniyat tarixida dastlabki davlatlar va shaharlarning tashkil topishi, hunarmandchilik va savdoning rivojlanishi, yozuvning kelib chiqishi - nisbatan keyinroq sodir bo’lgan xodisalardir. davlatchilik jahon tarixida miloddan avvalgi iv ming yillikning oxirlarida vujudga kelib, insoniyat rivojining so’nggi 5 ming yili bilan bog’lanadi. qadimgi davlatlar rivojining turli bosqichlariga, turli xususiyatlar va tarixiy qonuniyatlar xos bo’lgan. dastavval, ilk davlatlar ho’jalikning ishlab chiqaruvchi shakllari - dehqonchilik va chorvachilik qayerda oldin rivoj topgan bo’lsa, o’sha yerda vujudga keldi. ibtidoiy tarixda aholining joylashuvi qarindosh-qarindoshlik aloqalari bilan b...

DOC format, 75.0 KB. To download "eng qadimgi davlatlarning tashkil topishi", click the Telegram button on the left.

Tags: eng qadimgi davlatlarning tashk… DOC Free download Telegram