turkiya 1918-1945 yillarda

DOC 70.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1353157571_39849.doc turkiya 1918-1945 yillarda www.arxiv.uz reja: 1. 1918 – 1923 yillrada yaqin va o”rta sharqda 1 – respublika tashkil topishi. 2. ikkinchi jahon urushi yillarida turkiya. 3. jahon iqtisodiy inqirozi yillarida turkiya 4. ikkinchi jahon urushining turkiya uchun yakunlari. mamlakatning osiyo qismi bilan yevropa kismini marmar dengizi, bosfor va dardanel burezlari ajratib turadi. poytaxti ankara, davlat tili turk tili, dini islom dinidir. turkiya xalqning milliy ozodlik harakati 1918-1923 yillarda yaqin va o`rta sharqda birinchi burjua respublikasining tashkil topishiga olib keldi. turk hukumati 30-yillarda bir qancha takliflarni amalga oshirishda davom etdi. uning fikricha bu ijtimoiy muammolarni hal etishda, ichki siyosiy holatni barqarorlashtirishga, bir kancha feodal an`analarni yo`qotishga va mamlakatda burjua tartib qoidalarini mustahkamlashga xizmat qilmog`i kerak edi. turkiya 1932 yilda millatlar ligasiga a`zo bo`ldi. bu esa uni g`arb davlatlari bilan yaqinlashtirdi. 1934 yil iyunda vnst (1920 yilda turkiyada eng oliy qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi buyuk millat yig`imi) familiyalarni joriy etish …

shu o`zgarishlarning natijasi sifatida 1935 yilgi saylovlarda buyuk millat majlisiga 399 deputatdan 17 tasi xotin-kizlardan saylandi. 1935 yil mayda anqarada xalq respublika partiyasining i s`yezdi bo`lib o`tdi. s`yezd yangi programmasi tasdiqladi, unga ko`ra milliy burjuaziya diktaturasi mustahkamlandi. s`yezd qaroriga ko`ra partiya davlat boshqaruvi bilan birlashtirildi. shunday qilib, xrpsining bosh sekretari ichki ishlar vaziri, viloyat partiya tashkilotlarining rahbarlari, viloyatlarning gubernatorlari bo`ldi. xuddi shu vaqtda buyuk majlis orqali xokimiyatni yanada markazlashtirish va joylarda nazoratni kuchaytirish to`g`risida bir qancha qarorlar qabul qilindi. 1934 yil dekabrida 1926 yil qonunlariga o`zgartirishlar kiritildi, endi xar bir viloyatda bosh ma`muriy yig`im saylanadigan bo`ldi. 1936 yil yanvarda uukumat sharqiy anatoliyada 5 ta yangi viloyatga asos soldi.: chorux, xakkyari, bitlis, bingyol, gunjeli. bu viloyatlarning asosiy auolisi kurdlar edi. ammo shunga qaramay yana mamlakatda kurd muamosi avj oldi,majlis bir qator qonunlar qabul qildi. turk uukumati bu safar dereimda yashovchi kurdlarni butunlay buysundirishga uarakat qildi, chunki bu uudud auolisi uzlarining ichki …

i . 1938 yilda jinoyat kodeksiga uzgartirishlar kiritildi. turk respublikasi tashkil etilganligining 15 yilligi munosobati bilan 150- kora ruyxatga (milliy ozodlik harakatiga qarshi kurashganlar kiritilgan) kirganlarga amnistiya berish to`g`risidagi konunni kabul kilishga erishdilar.bu reaksion konunni kabul kilinishida mustafo kamol otaturk yuk edi.1939-yilda ismat inyonning tarafdorlari rafik saydam bosh vazir kilib tayinlandi.1939 yilning martida gi saylovda prezident kilib ismat inonyu saylandi,bosh vazir lavozimiga esa rafik saydam saylandi. shunday kilib garchi sanoat rivojlangan bulsada kishlok xujaligi ancha orkada edi.1939 yilda germaniya turkiya bilan yakinlashish yulini tutdi .turkiyaga juda katta mikdordagi zayomlar berdi .(87.mln.lira,48%.)shunday kilib germaniya uzining ideologiyasiniturkiyaga kiritmokchi buldi.ammo,angliya ,fransiya,aksh kabi davlatlar xam turkiyaga uz ta`sirini utkaza boshladi. ularning maksadi turkiyani uz ta`siriga utkazmokchi buldi.1939 yil19 oktabrda ankarada angliya va fransiya bilan shartnoma imzoladi .bunga kura agar biror mamlakat turkiya bilan xamkorlik kilmokchi bulsa, avval germaniya va angliya bilan maslaxat kilishi kerak edi .turkiya ingliz-fransuz blokiga kirdi. 1941 yil baxorida deyarli butun …

natkash xalq ommasini tobora qashshoqlanishiga olib keldi. 1940 yil 18 yanvarda buyuk millat majlisi «milliy mudofaa to`g`risida» qonun qabul qildi. qonun turk hukumatining butun urush davomidagi harakat dasturiga aylandi. bu qonun natijasida urush davri munosabati bilan bir qancha viloyatlarda xujaliy va siyosiy ahamiyatga ega bo`lganligi uchun nazorat kuchaytirildi. shu qonunga asosan hukumat umumiy mexnat majburiyati e`lon qildi, tashkilotlarda ish soatlari uzaytirildi, bolalar mexnatidan shaxtalar va zavodlarning kechki smenalarida foydalanishga ruxsat berildi. bir qancha tashkilotlar uch smenadan faoliyat ko`rsatdilar. garchi turkiya urushda ishtirok etmasa ham juda katta armiya saqlardi. 1939 yilda turk armiyasiga 207 000 kishi xizmat qilgan bo`lsa, 1940 yilda u 700 000 kishiga, 1942 yilda esa i mln kishiga yetdi. shunday qilib turk armiyasi urush arafasidagiga nisbatan 5 barobar oshdi. butun urush davomida turk armiyasi harbiy tayyorgarlik maromida turdi. mamlakatning militaristik siyosati dastlab juda katta miqdordagi harbiy xarajatlarda o`z aksini topdi. rasmiy ma`lumotlarga qaraganda, 1938-39 yillarda to`g`ridan-to`g`ri xarbiy xarajatlarga …

i ahamiyatga ega bo`lgan hamma maxsulotlarning narxi juda tez ko`tarilib ketdi. narxlarning ko`tarilib ketishi muomalada pul massasining oshishiga olib keldi. armiyaga qilinayotgan xarajatlarning ko`payishi, narxlarning keskin ko`tarilib ketishi, inflyasiyaning o`sishi natijasida turk hukumati alohidan soliqlar yig`ishni ko`paytirdi. 1942 yil noyabrda buyuk millat majlisi «daromaddan soliq olish to`g`risidagi qonuni» tasdiqladi. 1942 yil hukumat dehqonlarning non extiyojlarini tortib olish maqsadida, hosilning 20-50 %ini davlatga eng past narxlarda berishga majbur qildi. bularning hammasi axolining qashshoqlashuviga va mamlakatda umumiy norozilikka olib keldi. 1940 yil aprel oyining oxirlarida buyuk millat majlisi «bosma to`g`risidagi qonun»ga o`zgarishlar kiritdi. maxalliy hukumat organlari turk xukumatini fosh kilgan har kanday nashrni yopib kuyish hukukini oldi. xuddi shu yilning may oyida hamma nashrlar ustidan yagona nazorat o`rnatildi. 1940 yil noyabrda turk hukumati butun urush davomida istambul, edirna, qirqlaroli, tekirdag, chanakkam, kodjali kabi viloyatlarda xarbiy favqulotda xolat deb e`lon qildi. maxalliy xokimiyat organlariga xukumatga karshi xar kanday norozilik xarakatini cheklamagan vakolatdan foydalanib …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turkiya 1918-1945 yillarda"

1353157571_39849.doc turkiya 1918-1945 yillarda www.arxiv.uz reja: 1. 1918 – 1923 yillrada yaqin va o”rta sharqda 1 – respublika tashkil topishi. 2. ikkinchi jahon urushi yillarida turkiya. 3. jahon iqtisodiy inqirozi yillarida turkiya 4. ikkinchi jahon urushining turkiya uchun yakunlari. mamlakatning osiyo qismi bilan yevropa kismini marmar dengizi, bosfor va dardanel burezlari ajratib turadi. poytaxti ankara, davlat tili turk tili, dini islom dinidir. turkiya xalqning milliy ozodlik harakati 1918-1923 yillarda yaqin va o`rta sharqda birinchi burjua respublikasining tashkil topishiga olib keldi. turk hukumati 30-yillarda bir qancha takliflarni amalga oshirishda davom etdi. uning fikricha bu ijtimoiy muammolarni hal etishda, ichki siyosiy holatni barqarorlashtirishga, bir kancha feodal an`...

DOC format, 70.0 KB. To download "turkiya 1918-1945 yillarda", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiya 1918-1945 yillarda DOC Free download Telegram