ix-xii asrlarda fan, ta\\'lim, adabiyot, me\\'moriy obidalar

PPT 2,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1483820716_65362.ppt ix-xii asrlarda fan, ta`lim, adabiyot, me`moriy obidalar viii asr oxiri-ix asr boshida xalifalikni larzaga kðµltirgan og`ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movarounnahr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o`zgartirishga majbur etdi. birin-kðµtin o`rta osiyoda tohiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bo`lgan bunday siyosiy o`zgarishlardan so`ng movarounnahr xurosondan ajralib o`z mustaqqilligini to`la tiklab olish imkoniga ega bo`ldi. movarounnahrni birlashtirib mustahkam davlat tuzgan davlat arbobi ismoil somoniy, 900 yilda xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat barpo etdi. xalifa somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorliqini yuborishga majbur bo`ldi. shu tariqa ix asr oxirlariga kðµlib movarounnahr xalqlari arab xalifaligidan abadiy xalos bo`ladi va arab xalifaligidan mustaqil bo`lgan yirik fðµodal davlat-somoniylar davlati tashkil topadi.somoniylar mamlakatni boshqarishda davlat ma`muriyatini tashkil etadilar. mamlakat o`nta dðµvon (dðµvoni vazir, dðµvoni mustafi, dðµvoni amir al-mulk, dðµvoni sohib ash-shurat, dðµvoni sohibi muayid yoki borid, dðµvoni mushrif, dðµvoni mumallikayi xos, dðµvoni muhtasib, dðµvoni avqof, dðµvoni qazo az-ziya) boshqaruvida idora …
2
n xolda yetarli ishlanmagan. markaziy osiyo mintaqasidagi uyg'onish xaqida gap borganda ix-xii asrlar avvalo xorijiy madaniyat va qaror topgan islomiy eti'qodga nisbatan rivojlangan va boyigan qadimiy madaniyat negizida milliy uyg'onish deb qaralmog'i lozim. markaziy osiy uzoq yillik tarixida ko'p bosqin va talonchiliklarni ko'rdi, ularga qarshi ozodlik va mustaqillik uchun kurash olib bordi. xaqiqat shundaki, xar bir bosqindan so'ng milliy davlatchilik va madaniyat tiklandi. mustaqillikka intilish g'oyasi va xarakati o'zga xalqlar tomonidan yaratilgan madaniyatlarni inkori emas. markaziy osiyo madaniyatida umuminsoniy axamiyatga molik jamiki madaniyat yutuqlari ijodiy uyg'unlashganidek, ayni paytda mintaqa madaniyati boshqa xalqlar madaniyatlariga samarali ta'sir ko'rsatdi va ularni boyitdi. x-xii asrlarda markaziy osiyo mintaqasida madaniyat yuksalishi parvoz bosqichga chiqqanligi to'g'risida gap borar ekan, ayni shu xudud jaxonni xayratga solgan buyuk mutafakkirlarni yetishtirib berganligi, ilm-ma'rifat, betakror kashfiyotlar beshigi- tarixda â«musulmon madaniyatiâ», â«arab madaniyatiâ» deb nomlangan tushunchalar bilan baxolangani bejiz emas. o'rta asr tarixchilari va sayyoxlari ushbu davrda markaziy osiyoda iqtisod, savdo …
3
'larda bu davrdagi tasviriy va musvvurlik san'ati, xususan portret chizish xaqida ma'lumotlar keltiradi . arxeologik qazilmalar va qo'lyozma manba'lardan ma'lum bo'lishicha o'sha davrda musiqa va musiqashunoslik xam keng rivoj topgan va u matematika ilmining tarkibiy qismi sanalgan. mazkur davrning buyuk olimi abu nasr farobiy musiqaning nazariy asoslari, kuylar, asboblar, musiqa madaniyatining mezonlari, atamalari taxliliga bag'ishlangan â«katta musiqaâ» kitobining muallifidir. (â«kitob al musiqi al kabirâ»). o'rta asr musulmon sharqi musiqa nazariyasiga bag'ishlangan ushbu kitob 2 qism, 3 kitobdan iborat bo'lgan. farobiy â«katta musiqaâ» dan tashqari â«musiqa xaqida so'zâ», â«ritmlar tartibi xaqida kitobâ», â«ritmga qo'shimcha qilinadigan siljishlar xaqidaâ» asarlarining xam muallifidir. islom butun madaniyatga, tilga, udum-an'analarga ma'lum darajada o'z ta'sirini o'tkazgan bo'lsada, uning moxiyati o'zgarmadi. bu xalqimizga xos ezgulik, mexr-shafqat, insonparvarlik, xayr-muruvvat, oqkungillik, bag'rikenglik, ilmga tashnalik, o'zga xalqlarga ishonch extirom fazilatlaridir. yunon, xind, xitoy madaniyatini juda yaxshi bilgan markaziy osiyoning ilm axligina o'zga xalqlarni boshqalar madaniyati bilan yaqindan tanishtirishi mumkin edi. shuning …
4
izning qo'lyozma asarlari boshqa o'lkalarga olib ketiladigan bo'ldi . eng mashhur madaniyat markazi shu davrda bag`dod shahri edi. bag`dodda â«bayt ul hikmaâ» (donishmandlar uyi) tashkil etilgan edi. â«bayt ul hikmaâ»da ahmad farqoniy, muhammad ibn muso xorazmiy, ahmad ibn abdulloh marvaziylar ta`lim olganlar. ix-x asrlarda o`rta osiyoda fan ilmiy asoslarga ega edi. uning ildizlari o`rta osiyo, ayniqsa, xorazm, shuningdðµk bobil, eron, o`indistonning antik dunyosiga va qadimgi madaniyatiga borib taqalar edi. ix-xii asrlarda arab tilida asarlar yozgan eng mashhur olimlar ahmad farqoniy, muhammad ibn muso xorazmiy, abu nasr farobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon bðµruniy, abusalx masihiy, abulhayr xammar, abunosir arron va boshqalar edi. ahmad farqoniy astronom, matðµmatik, gðµograf edi. baqdod yaqinda raqoq nomli mavzðµda rasadxona qurilishiga boshchilik qilib, astronomiya maktabini tashkil etadi. uning â«astronomiya asosiâ», â«samoviy harakatlarâ», â«yulduzlar haqidagi fanâ» nomli asarlari mashhurdir.muhammad ibn muso xorazmiy mashhur matðµmatik, astronom, gðµograf,tarixchi edi. bu davr o`rta osiyoda mðµ`morchilik san`ati ham gurkirab rivojlandi. …
5
ilik jamiyati taraqqiyotining ilk bosqich- laridayoq paydo bo'lgan. ibtidoiy odam tabiat kuchlaridan o'zini muhofaza qilish uchun zarurat tufayli oddiy boshpana va chaylalar qurgan. asta-sekin u qurilayotgan binoning ko'rkam bo'lishiga ham e'tibor berib, go'zallik qonunlari asosida ijod eta boshlagan. xorazmshohlar davlatida fan va madaniyat, ijtimoiy va siyosiy hayotda yorqin iz qoldirgan buyuk allomalar yashagani manbalardan ma'lum. shulardan al-hakim ali ibn muxammad al-xijoziy al-qo'iniy atoqli shifokor, tibbiy ilmlarning koni, aql bovar qilgan barcha ilmlarning bilimdonidir. uning tib ilmi va amaliga oid nomalar (rasoi'il) bor. u “kitob fil-hikmat” asarini adolatli jaxongir xorazmshoh otsiz ibn muxammad sharafiga bitgan. faxrul-xorazm al-alloma jorullox abul qosim mahmud ibn umar ibn muxammad xorazmiy az-zamaxshariy (1075-1144) – naxv-grammatika va lug'at ilmlarida arabu-ajam olimlariga ustozligi uchun an-naxaviy va al-lug'aviy laqablarini ham olgan. ritorika, stilistika, astronomiya va boshqa fanlarga oid juda ko'p asarlar muallifi. xorazmshohlar davrida ilm-fan va madaniyatning gullab-yashnaganligini biz o'tmish allomalarimizdan qolgan arab, fors va turkiy tillardagi qo'lyozmalar orqali …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ix-xii asrlarda fan, ta\\'lim, adabiyot, me\\'moriy obidalar"

1483820716_65362.ppt ix-xii asrlarda fan, ta`lim, adabiyot, me`moriy obidalar viii asr oxiri-ix asr boshida xalifalikni larzaga kðµltirgan og`ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movarounnahr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o`zgartirishga majbur etdi. birin-kðµtin o`rta osiyoda tohiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bo`lgan bunday siyosiy o`zgarishlardan so`ng movarounnahr xurosondan ajralib o`z mustaqqilligini to`la tiklab olish imkoniga ega bo`ldi. movarounnahrni birlashtirib mustahkam davlat tuzgan davlat arbobi ismoil somoniy, 900 yilda xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat barpo etdi. xalifa somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorliqini yuborishga majbur bo`ldi. shu tariqa ix asr oxirlariga kðµlib movarounnah...

Формат PPT, 2,4 МБ. Чтобы скачать "ix-xii asrlarda fan, ta\\'lim, adabiyot, me\\'moriy obidalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ix-xii asrlarda fan, ta\\'lim, … PPT Бесплатная загрузка Telegram