oy va yer umumiy og’irlik markazi atrofida aylanishi

PPTX 514,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1713003113.pptx слайд 1 oy va yer umumiy og’irlik markazi atrofida aylanishi reja: 1.oy yerning tabiiy yo’ldoshi sifatida. 2.yerning sayyora sifatidagi ko’rinishi. 3.oy va yer umumiy og’irlik markazi atrofida aylanishi. oy–yerning tabiiy yo‘ldoshi va unga eng yaqin osmon jismi. yerdan 384 ming km uzoqlikdagi masofada joylashgan. radiusi 1738 km, o‘rtacha zichligi 3,34 g/sm3. massasi yer massasidan 81 marta kichik. yer atrofida ellips orbita bo‘ylab 27,32 sutkada aylanib chiqadi. oy sovuq osmon jismi, o‘zidan issiqlik va yorug‘lik chiqarmaydi. quyoshdan kelgan nurni qaytargani uchun bizga yorug‘ bo‘lib ko‘rinadi. quyosh va oyning tortishi tufayli yerning shakli davriy ravishda o‘zgarib turadi. natijada dunyo okeani, atmosfera va yer po‘stida ritmli ravishda qalqish hodisasi ro‘y beradi. dunyo okeanida ko‘tarilgan qalqish hodisasi yerning o‘z o‘qi atrofida aylanishiga teskari yo‘nalishda harakat qilib, yerning aylanish tezligini kamayishiga ma’lum miqdorda sabab bo‘ladi. oy, quyosh va boshqa osmon jismlarining tortishi tufayli yerning aylanishi sekinlashadi, oqibatda yerning qutbiy siqiqligi kamayib, sharga yaqinlashib boradi. …

i 6356,78 km. hajmi 1,083 × 1012 km3. qutbiy siqiqligi 21,36 km o‘rtacha zichligi 5,52 g/sm3. ekvatorial siqiqligi 213 m. massasi 5,976 × 1024 kg. meridian uzunligi 40 008,5 km. yer yuzasining maydoni 510 mln km kv. yerning shakli va o‘lchamlarining geografik ahamiyati quyidagilarda namoyon bo‘ladi: -yerning sharsimon shakli quyosh nurlari tushish burchagining ekvatordan qutblarga tomon qonuniyatli o‘zgarib borishiga sabab bo‘ladi. bu esa geografik zonallik qonuniyatini yuzaga keltirgan; -yerning sharsimon shakli moddalarni bir joyga to‘playdi va quyuqlashtiradi. natijada moddalar siqiladi va zichlashadi, ichki qismida turli zichlikka ega qobiqlar hosil bo‘ladi. yerning qobiqli tuzilishi uning asosiy xususiyatidir; - yer yuzasi, jumladan, geografi k qobiqning dumaloq (sharsimon) shakldaligi makonning bir butun va cheksizligini ta’minlaydi; - yerning haqiqiy shakli – geoidning shardan og‘ishi yer ichidagi moddalarining muvozanatga intilishi tufayli yer po‘stida ko‘tarilishlar va cho‘kishlar, yer yoriqlari yuzaga kelishiga, oqibatda relyefning o‘zga rishiga sabab bo‘ladi. relyef va tektonik harakatlar geografik qobiqda azonallik qonuniyatini yuzaga …

ishda o‘rtacha 29,8 km/soniya tezlik bilan 934 mln km. bo‘lgan orbitani 365 sutka 6 soatda to‘la bir marta aylanib chiqadi. yer orbitasi (quyosh atrofida aylanish yo‘li) ellips shaklda. shuning uchun quyosh bilan yer orasidagi masofa doim o‘zgarib turadi. yer orbitasining quyoshga eng yaqin nuqtasi – perigeliy deyiladi. bu nuqtada yer va quyosh orasidagi masofa 147 mln. km.ga teng. yer orbitasining quyoshdan eng uzoq nuqtasi esa afeliy deyilib, yer bilan quyosh o‘rtasidagi masofa 152 mln. km. bo‘ladi. shuning uchun yer orbita bo‘ylab turli tezlikda harakat qiladi, ya’ni perigeliyda eng tez (30,3 km/s.), afeliyda eng sekin (29,3 km/s.) aylanadi. buning oqibatida quyosh shimoliy yarimsharga 186 kun, janubiy yarimsharga esa 179 kun nur sochadi. lekin bu yerga keladigan issiqlikning miqdoriga ta’sir qilmaydi. yer orbitasining aylanaga yaqin ellipsligi tufayli yerga keladigan issiqlikning miqdori o‘zgarmaydi, ya’ni doimiydir. shu sababli yer yuzida doimiy issiq sharoit yuzaga kelgan. yerning quyosh atrofida aylanishining geografik oqibatlari: yil fasllari hosil …

i k qobiqda sutkalik ritmiklik ro‘y beradi, koriolis kuchi hosil bo‘ladi, geografik qutblar vujudga keladi, turli meridianlarda mahalliy vaqt har xil bo‘ladi. koriolis kuchi yer aylanishining buruvchi kuchi bo‘lib, uning ta’sirida gorizontal harakat qilayotgan hamma jismlar o‘z yo‘nalishidan shimoliy yarimsharda o‘ngga, janubiy yarimsharda chapga og‘adi. uning ta’sirida havo massalari, siklonlar va antisiklonlar, shamollar, dengiz oqimlari o‘z yo‘nalishini o‘zgartiradi, daryo suvlari shimoliy yarimsharda ko‘proq o‘ng qirg‘og‘ini, janubiy yarimsharda chap qirg‘og‘ini yemiradi. yer oy bilan birgalikda umumiy og‘irlik markazi atrofi da aylanadi. yer–oy umumiy og‘irlik markazi yerning ichki qismida, uning markazidan radiusining ¾ qismi masofada joylashgan. yerning yer–oy umumiy og‘irlik markazi atrofi da aylanishi, oyning tortishi oqibatida qalqish hodisasi, ya’ni yerdagi hamma jismlar oyga tomon tortilishi ro‘y beradi. bu, ayniqsa, dunyo okeanida yaqqol seziladi. shuningdek, oyning tortishi oqibatida yerning o‘z o‘qi atrofida aylanishi sekinlashadi. qalqish hodisasi va yer aylanishi sekinlashishining yer tabiatiga ta’siri haqida yuqorida aytib o‘tilgan. umuman, yuqorida aytilganidek, yerning koinotdagi …

oy va yer umumiy og’irlik markazi atrofida aylanishi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oy va yer umumiy og’irlik markazi atrofida aylanishi"

1713003113.pptx слайд 1 oy va yer umumiy og’irlik markazi atrofida aylanishi reja: 1.oy yerning tabiiy yo’ldoshi sifatida. 2.yerning sayyora sifatidagi ko’rinishi. 3.oy va yer umumiy og’irlik markazi atrofida aylanishi. oy–yerning tabiiy yo‘ldoshi va unga eng yaqin osmon jismi. yerdan 384 ming km uzoqlikdagi masofada joylashgan. radiusi 1738 km, o‘rtacha zichligi 3,34 g/sm3. massasi yer massasidan 81 marta kichik. yer atrofida ellips orbita bo‘ylab 27,32 sutkada aylanib chiqadi. oy sovuq osmon jismi, o‘zidan issiqlik va yorug‘lik chiqarmaydi. quyoshdan kelgan nurni qaytargani uchun bizga yorug‘ bo‘lib ko‘rinadi. quyosh va oyning tortishi tufayli yerning shakli davriy ravishda o‘zgarib turadi. natijada dunyo okeani, atmosfera va yer po‘stida ritmli ravishda qalqish hodisasi ro‘y beradi. dun...

Формат PPTX, 514,4 КБ. Чтобы скачать "oy va yer umumiy og’irlik markazi atrofida aylanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oy va yer umumiy og’irlik marka… PPTX Бесплатная загрузка Telegram