yer va uning asosiy o’lchamlari

PPTX 17 pages 939.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 939.8 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

slayd 1 5 - mavzu: yer va uning asosiy o’lchamlari: og’irligi, shakli, o’lchamlari reja: 1. yer va uning asosiy o’lchamlari. 2. yerning shakli. 3. yerning harakati va uning geografik o’lchamlari. 4. yerning ichki tuzulishi. ma’ruzachi: i.k.mirzahmedov tayanch so’zlar: meridian, parallel, afeliy, perigeliy, ellipsoid, geoid, sferoid, uch o’qli ellipsoid,ekvator, ekvatorial radius, qutbiy radius, ekvatorial siqiqlik, qutbiy siqiqlik, eng baland nuqta, eng past nuqta, oy tortishishi, oy tutilishi, yerning o’z o’qi atrofida aylanishi, yerning quyosh atrofida aylanishi, quyosh va yer aloqalari. yer - quyosh tizimidagi uchinchi sayyoradir. u venera va mars oralig’ida joylashgan. yerdan quyoshgacha bo’lgan o’rtacha masofa 149,6 mln.km. bu masofa astronomik birlik sifatida qabul qilingan. yerning orbita bo’ylab o’rtacha harakat tezligi sekundiga 29,8 km,ni tashkil qiladi. yer orbitasining uzunligi 940 mln.km. yer o’z o’qi atrofida 23 soat 56 minut 4 sekundda bir marta aylanib chiqadi. yer quyoshga yaqinlashganda uning tezligi ortadi va sekundiga 30,3 km. ni tashkil qiladi. shuning uchun …

2 / 17

smini, so’ngra o’rta va yuqori qismini ko’zdan g’oyib bo’lishi; tog’larga yaqinlashib kelganda dastlab tog’ tepalari, so’ngra tog’ etaklari ko’rinadi; oy tutilganda yerning unga tushadigan soyasi har doim to’g’ri doiraning bir qismi shaklida bo’lishi; quyosh chiqayotganda dastlab tog’larning tepasini yoritishi. quyosh botgandan keyin ham ma’lum vaqt davomida tog’ cho’qqilarini yoritilib turishi, yer yuzasi yassi bo’lsa, tog’lar etagidan tepasigacha barobar yoritilgan bo’lar edi; eratosfen, e.a.iii asrda yashagan, iskandariya shahridagi mashhur kutubxonada ishlangan, er shari radiusini o'lchagan (uning hisobi bo'yicha 6300 km) yerning shakllari: sferoid ellipsoid uch o’qli ellipsoid geoid sferoid - yerning shaklini umumiy va yirik ko’rinishidir. bunda yer bitta aylanish o’qiga va ekvatorial simmetrik tekislikka ega. sferoid aniq ifodalangan simmetriya o’qiga ega emas, uning hamma o’qlari bir xildir. shuning uchun yer shaklini sferoid ko’rinishini yerning haqiqiy shakliga o’xshamaydi. uch o’qli ellipsoid– yerning ekvatorial kesimi ham ellips shakliga ega ekanligi aniqlangan. bunda yarim o’qlar farqi bor yo’g’i 200 m. atrofida. ekssentrisitet esa …

3 / 17

n yili ellipsod katta yarim o’qi (a) ning uzunligi. m. qutublarning siqiqligi 1. delombr (frantsuz) 1800 6 375 653 1:334.4 2. bessel (nemis) 1841 6 377 397 1:299.15 3. hayforld (aqsh) 1909 6 378 388 1:297.00 4. krasovskiy (sssr) 1940 6 378 245 1:298.30 yerning shakli va kattaligi quyidagi holatlarda namoyon bo’ladi quyosh nurlari yerning sharsimon yuzasiga turli joylarda turlicha burchak bilan tushadi, mazkur tushish burchaklari qutblarga tomon kamayib boradi. yer yuzasining isitilish sur’ati ekvatordan qutblar tomon kamayib boradi. bu esa issiqlik taqsimotida va iqlimlarda aks etadi. yunonlar qadimda yuqori va quyi geografik kengliklarning sharoitini bilmasdanoq faqatgina sharning yoritilish sharoitini asos qilib yerni iqlimlarga ajratishgan. yerning sharsimonligi uning aylanishi bilan birgalikda quyosh nurlari tushadigan joylarda zonallikni shaklanishiga sabab bo’ladi; yerning kattaligini asosiy geografik ahamiyati shundaki, yer tortish kuchi tufayli o’z atrofida atmosferani ushlab turadi. yer yuzasi meridian yoyining uzunligi ekvatorda qutb doirasiga nisbatan qiskarokdir. meridian yoyining bir gradus uzunligi ekvatorda …

4 / 17

yosh bilan yer o’rtasidagi masofa doimo o’zgarib turadi. ular orasidagi eng qisqa masofa (perigeliy) 3-yanvarda 147 mln. km. bo’ladi. ular o’rtasidagi eng uzun masofa esa (afeliy) 5- iyunda 152 mln.km. bo’ladi. yerning quyosh atrofida bir marta aylanib chiqishi uchun ketgan vaqt yil deb ataladi. yerning quyosh atrofida aylanadiga yo’li orbita deyiladi. yerning o’z o’qi atrofida aylanishi yerning o’z o’qi atrofida g’arbdan sharqqa tomon soat strelkasiga qarshi tomonga qarab harakat qiladi. yer bir tekisda aylanadi. yer o’z o’qi atrofida 23 soat 56 minut 4 sekundda bir marta aylanib chiqadi. yerning o’z o’qi atrofida bir marta aylanib chiqishi uchun ketgan vaqt sutka deyiladi. sutka yaxlit qilib 24 soat deb olingan. demak, yer o’qining qiyaligi ekvatordan tashqari hamma joyda kun va tunni turlicha uzunligini keltirib chiqaradi. bahorgi va kuzgi tengkunliklar davrida quyoshning ufqdan balandligi quyidagicha aniqlanadi. h=900 - f . h- quyoshning ufqdan balandligi f - geografik kenglik. masalan, toshkentda 21 mart va …

5 / 17

g maydoni – 5100 830 00 km2 yerning hajmi- 1,083 x 1012 km3 yerning og’irligi taxminan 6,000,000,000,000,000,000 tonnani tashkil etadi. yer yuzasining 71 % ni okeanlar va 29 % ni quruqlik egallaydi. yer yuzasining eng baland nuqtasi: jamolungma tog’i hisoblanadi – 8848 m. dunyo okeaning eng past nuqtasi: tinch okeanidagi mariana cho’kmasi – 11022m. quruqlikdagi eng past nuqta: o’lik dengizi sathi okean sathidan - 405 m. pastda joylashgan. dunyo okeaning o’rtacha chuqurligi - 3790 m. yer shari asosan bir necha kontsentrik qobiqlardan iborat bo’lib, uning zichligi sirtidan markaziga qarab oshib boradi. bu qobiqlar yig’indisi geosfera deb ataladi. geosfera o’z navbatida atmosfera, gidrosfera, biosfera va litosfera deb ataluvchi qobiqlardan iborat. yerning markaziy qismi yadro deb ataladi. litosferaning qalinligi taxminan okean suvlari ostida 3-18 km ga va tog’liklarda 50–84 km ga teng. uning eng qalin qismi tyan-shan tog’larida deb xisoblanadi. yerning qattiq qismi geofizika, seysmologiya va graviyametriya usullari bilan 15–20 km chuqurlikkacha …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yer va uning asosiy o’lchamlari"

slayd 1 5 - mavzu: yer va uning asosiy o’lchamlari: og’irligi, shakli, o’lchamlari reja: 1. yer va uning asosiy o’lchamlari. 2. yerning shakli. 3. yerning harakati va uning geografik o’lchamlari. 4. yerning ichki tuzulishi. ma’ruzachi: i.k.mirzahmedov tayanch so’zlar: meridian, parallel, afeliy, perigeliy, ellipsoid, geoid, sferoid, uch o’qli ellipsoid,ekvator, ekvatorial radius, qutbiy radius, ekvatorial siqiqlik, qutbiy siqiqlik, eng baland nuqta, eng past nuqta, oy tortishishi, oy tutilishi, yerning o’z o’qi atrofida aylanishi, yerning quyosh atrofida aylanishi, quyosh va yer aloqalari. yer - quyosh tizimidagi uchinchi sayyoradir. u venera va mars oralig’ida joylashgan. yerdan quyoshgacha bo’lgan o’rtacha masofa 149,6 mln.km. bu masofa astronomik birlik sifatida qabul qilingan. yerning ...

This file contains 17 pages in PPTX format (939.8 KB). To download "yer va uning asosiy o’lchamlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yer va uning asosiy o’lchamlari PPTX 17 pages Free download Telegram