rivojlangan o'rta asrlar davri arxeologiyasi

DOC 5 sahifa 73,5 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 73,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 5

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

1664043688.doc rivojlangan o`rta asrlar davri arxeologiyasi reja: 1. o`rta osiyoda arablar bosqini oqibatlari. 2. movarounnahr, xuroson, farg`ona ix-xii asrlarda. 3. o`rta osiyoda mo`g`ullar bosqini oqibatlari. 4. amir temur va temuriylar davrida madaniyatning rivojlanishi. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosil qilish imkonini beradi. jahonda ibtidoiy odamlar tarqalishi jarayonidan boshlab, xalqlarning tarixida turli xil murakkab voqealar sodir bo`lgan. ular ibtidoiy to`da davri, ibtidoiy xo`jaliklari va mehnat qurollari, urug`chilik tuzumining vujudga kelishi, xo`jalikning ishlab chiqarish shakllariga o`tilishi, binokorlik va hunarmandchilikning rivojlanishi, ishlab chiqarishda metallning ishlatila boshlanishi, ilk shaharlar va davlatlarning tashkil topishi, antik davri, o`rta asrlar me`morchiligi va …

2 / 5

va madaniy taraqqiyotidagi o`ziga xos tomonlari va xususiyatlarini ko`rsatib berishdir. vi asrda o`rta osiyoga bostirib kelgan arablar madaniyat darajasi o`zinikidan ancha baland bo`lgan mazkur hududni yagona boshqaruvga asoslangan davlat bo`lmay, kichik-kichik mustaqil davlatchalar o`rtasidagi o`zaro urushlaridan foydalanib osonlik bilan egallaydi. dastlab umaviylar, keyinchalik abbosiylar hukmronligi ostida bo`lgan o`rta osiyo xalqlari islom dini va arab madaniyatini qabul qilishga majbur etiladi. o`rta osiyoda rivojlangan o`rta asrlar davri mahalliy feodal hokimliklari o`rnida yagona markazlashgan feodal davlatlari tashkil topishi bilan boshlanib, to temuriylar davlati inqiroziga qadar bo`lgan davrni o`z ichiga oladi. arablar bosib olingan o`rta osiyo yerlarini âmovarounnahrâ (daryo orti) deb atay boshlaydilar. bu davrni ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy munosabatlari xususiyatlaridan kelib chiqib quyidagi bosqichlarga bo`lish mumkin. davrning birinchi bosqichi ix-xiii asr boshlarini o`z ichiga oladi. ix asrda o`rta ðsiyoda ð°rð°blar huikumronligi tugatildi. bu davrda o`rta ðsiyoning shimolida qarluqlar, o`g`uzlar dð°vlð°tlð°ri, janubi va markazida ð¢ð¾hiriylar, safforiular, somoniylar dð°vlð°tlð°ri tashkil topdi. dastlab markazlashgan davlat tepasiga somoniylar …

3 / 5

ilgan keng ko`lamli arxeologik izlanishlar va ularni yozma manba materiallari bilan qiyosiy solishtirishlar tufayli bu davr shahar madaniyati, shaharlarning tarkibi, ularning tevarak â atrof aholi punktlari bilan o`zaro iqtisodiy va madaniy aloqalari, shaharlarning hunarmandchilik va savdo-sotiq salohiyati, karvon yo`llarining yo`nalishi, ichki va tashqi bozor, har bir shahar hayotida ustivor hisoblangan ishlab chiqarish tarmoqlari o`rganiladi. o`rta osiyo shaharlari o`rta asrlarning rivojlangan davrida juda jo`shqin taraqqiy etadi. manbalarga ko`ra, ix-x asrlarda shahar aholisi movarounnahr umum aholi sonining 25-30% ni tashkil etgan. xi asrdan shaharlarning ijtimoiy-iqtisodiy qiyofasi o`zgaradi. ular to`laligicha hunarmandchilik va savdo-sotiq markazi qiyofasini olgan. shuningdek, shaharlarning u yoki bu hunarmandchilik tarmoqlari bo`yicha ixtisoslashuvi jadallashadi. masalan, qadimgi farg`onaning poytaxt bo`lgan axsikent, toshkent vohasining ohangaron daryosi havzalarida qad ko`targan qator shaharlarda - tunkent, namudlig`, dahketda metallurgiya sanoati jadal rivojlanadi. shaharlar maydoni kengayadi, shahriston va uning atrofida joylashgan rabodlarda iqtisodiy hayot taraqqiy etdi. somoniylarning mamlakatni boshqaruv tizimidagi markazlash-tirish siyosati uning iqtisodiy jihatdan yuksak darajada …

4 / 5

likning kulolchilik va shishasozlik, to`qimachilik yo`nalishlari ham yuksak darajada rivojlangan edi. x asr oxirlaridan movarounnahrda qoraxoniylar davlati shakllandi. qoraxoniylar mamlakatni boshqarishda somoniylar davlat boshqaruv tizimidan foydalanadi. shuningdek, pul zarb etish an`analarini ham qabul qilganlar. buxoro, iloq shaharlarida kumush pul zarbxonalari bo`lgan. bu haqda arab tarixchisi ibn xavkal â«iloqda oltin va kumush pullar zarbxonalari faoliyat ko`rsatishda davom etardiâ» deb yozgan edi. bu davrning madaniy hayotida yuz bergan yuksakliklar tarixda tengsiz edi. ilm-fan, din va tasavvuf, me`morchilik va san`at, musiqa san`ati gullab yashnadi. umuman, ix-xiii asrning boshlari movarounnahr shaharlari uchun, ilm-fan va madaniyat sohalarida gullash davri bo`ldi. dunyoga nomi mashhur qomusiy allomalar â abu rayhon beruniy, al-xorazmiy, abu ali ibn sino, al-farg`oniy, abu nasr farobiy, umar hayyom kabilar yashab ijod etishdi. dunyoviy bilimlar bilan birga diniy bilimlar rivojiga katta e`tibor qaratildi. abduholiq g`ijduvoniy, ahmad yassaviy, najmiddin kubro va boshqalarni diniy bilimlar â tariqat asoschilari sifatida qilgan ishlari tahsinga loyiq. ix-x asrlarga oid …

5 / 5

i tuzilishi juda sodda. u kub shaklida bo`lib, tosh gumbaz qilib yopilgan. to`rtburchak xonaning gumbazi sakkizta ravoq ustiga qurilgan va sakkiz qirrali asosga o`rnatilgan. ravoqlardan 4 tasi xonaning tðµpa burchaklariga qurilgan. binoning tðµpasida yorug`lik tðµshiklari o`rnatilgan. maqbaraning to`rttala old tomoni ham bir xilda ishlangan. har qaysi dðµvorning o`rtasiga katta ravoq o`rnatilgan, burchaklari esa uch chorakli mustahkam g`isht ustunlar bilan ishlangan. dðµvorlarning ichi va tashqi tomoni naqshkor g`isht bilan ishlangan. maqbara qurilishida o`rta osiyo an`anaviy mðµ`morchiligini yanada rivojlanganligini ko`rish mumkin. x asrda tim qishlog`ida qurilgan arabota maqbarasi ham o`rta osiyo mðµ`morchiligining noyob durdonalaridan hisoblanadi. maqbara x asrning 70-yillarida (977 y.) qurilgan. arabota maqbarasi xi-xii asrlar o`rta osiyo mðµ`morchiligining yangi bosqichga ko`tarilishi davri namunasidir. binoning katta ravoqli baland pðµshtoqli naqshlar bilan ishlangan, pðµshtoq atrofida o`ymakor naqsh bilan arab harflari yozilgan. afrosiyob, varaxsha, poykand va boshqa qadimiy shahar xarobalaridagi bino qoldiqlari o`rganilgan. afrosiyobning g`arbiy qismidagi juda katta bino xom g`ishtdan qurilgan bo`lib, dðµvorlari …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"rivojlangan o'rta asrlar davri arxeologiyasi" haqida

1664043688.doc rivojlangan o`rta asrlar davri arxeologiyasi reja: 1. o`rta osiyoda arablar bosqini oqibatlari. 2. movarounnahr, xuroson, farg`ona ix-xii asrlarda. 3. o`rta osiyoda mo`g`ullar bosqini oqibatlari. 4. amir temur va temuriylar davrida madaniyatning rivojlanishi. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosil qilish imko...

Bu fayl DOC formatida 5 sahifadan iborat (73,5 KB). "rivojlangan o'rta asrlar davri arxeologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: rivojlangan o'rta asrlar davri … DOC 5 sahifa Bepul yuklash Telegram

rivojlangan o'rta asrlar davri arxeologiyasi

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"rivojlangan o'rta asrlar davri arxeologiyasi" haqida

O'xshash fayllar